{"id":337,"date":"2019-06-10T14:38:04","date_gmt":"2019-06-10T14:38:04","guid":{"rendered":"https:\/\/tirki.komunar.net\/?p=337"},"modified":"2023-02-05T08:11:51","modified_gmt":"2023-02-05T08:11:51","slug":"islam-kulturu-ve-arap-kurt-turk-iliskileri-1","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/tirki.komunar.net\/?p=337","title":{"rendered":"\u0130slam K\u00fclt\u00fcr\u00fc ve Arap-K\u00fcrt-T\u00fcrk \u0130li\u015fkileri-1"},"content":{"rendered":"

ABDULLAH \u00d6CALAN<\/span><\/span><\/span><\/span><\/strong><\/span><\/p>\n

Orta \u0130slam k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn temelleri \u015fekillenen K\u00fcrt-Arap-T\u00fcrk ili\u015fkileri, K\u00fcrt ger\u00e7e\u011finin yans\u0131mas\u0131n\u0131n \u00e7ok \u00f6nemli bir rol\u00fc vard\u0131r. <\/span><\/span><\/span>\u00d6zellikle 7. ve 11. b\u00f6lge aras\u0131ndaki d\u00f6nemde, Arap-K\u00fcrt b\u00f6lgesinde Arap-\u0130slam k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn etkisi alt\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kan bir yandan beylikler halindeki iktidar-devlet olu\u015fumlar\u0131, di\u011fer yandan tasavvufi tarikatlar temelindeki sivil toplum olu\u015fumlar\u0131 K\u00fcrtlerin halkla\u015fma, kavimle\u015fme ve milliyetle\u015fme yolunda (Her \u00fc\u00e7 kavram aras\u0131nda pek az fark vard\u0131r) \u00f6nemli geli\u015fmelerin ya\u015fanmalar\u0131na yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. <\/span><\/span><\/span>Daha \u00f6nceki s\u00fcre\u00e7te Fars-K\u00fcrt de\u011ferlendirmelerinde de benzer geli\u015fmeler ya\u015fanm\u0131\u015ft\u0131 Bu gidi\u015fat\u0131n devam\u0131nda kesinlikle K\u00fcrt-T\u00fcrk ili\u015fkileri, her iki insan\u0131 \u00f6zellikle varl\u0131klar\u0131n\u0131 korumalar\u0131nda \u00e7ok daha \u00f6nemli stratejik ili\u015fkilere d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Orta Asya’n\u0131n gerek iklimsel kullan\u0131m\u0131 toplumsal yap\u0131lar\u0131ndan olu\u015fan\u00a0 gelen olumsuzluklar nedeniyle 10. y\u00fczy\u0131lda Ortado\u011fuya do\u011fru g\u00f6\u00e7lerini h\u0131zland\u0131ran T\u00fcrk boylar\u0131, \u00f6lmemek i\u00e7in s\u00fcrekli ya\u015fayabilecekleri yeni yurtlar arama pe\u015flerindeydiler. <\/span><\/span><\/span>Geleneksel \u0130ran k\u0131rsal arazilerinde fethe dayal\u0131 yerle\u015fkeler olu\u015ftursalar da, bunlar pek kal\u0131c\u0131 olamam\u0131\u015ft\u0131. <\/span><\/span><\/span>Hem i\u00e7 o\u011flan hem de kom\u015fu kavimlerle konu\u015fmalarda s\u00fcrekli iktidar bo\u011fu\u015fmalar\u0131n\u0131 ya\u015f\u0131yorlard\u0131. <\/span><\/span><\/span>\u00c7at\u0131\u015fmalar kal\u0131c\u0131 ve g\u00fcvenli bir yerle\u015fime \u00e7ok az imkan tan\u0131yordu. <\/span><\/span><\/span>Dolay\u0131s\u0131 ile bat\u0131ya do\u011fru ilerleyerek, Arap ve Bizans krall\u0131k arazilerine a\u00e7\u0131l\u0131mlar\u0131 gruplar\u0131 arz etmekteydi. <\/span><\/span><\/span>Bu sefer kavim olarak kar\u015f\u0131lar\u0131na Araplar, K\u00fcrtler ve Ermeniler \u00e7\u0131k\u0131yordu. <\/span><\/span><\/span>Arap Abbasi sultanlar\u0131n\u0131n en \u00f6nemli dev\u015firme askerleri T\u00fcrk k\u00f6kenliydi. <\/span><\/span><\/span>Ancak ancak en se\u00e7kin sava\u015fkan T\u00fcrkler isk\u00e2n edilebilirdi. <\/span><\/span><\/span>Kald\u0131 ki, bunlar k\u0131sa s\u00fcrede kolayca Arapla\u015f\u0131p kendi kabilelerinin k\u00fclt\u00fcrleriyle ba\u011flar\u0131n\u0131 kesebiliyorlard\u0131. <\/span><\/span><\/span>Geriye kalan geni\u015f \u00e7ocuk birimlerine acilen yerle\u015fim yerlerini korumak i\u00e7in temel bir sorun olarak de\u011ferlendirin. <\/span><\/span><\/span>Arap topraklar\u0131, \u00f6zellikle bug\u00fcnk\u00fc Irak’tan M\u0131s\u0131r’a kadar uzanan alanlar askeri harek\u00e2t hatt\u0131 Atabekler ve hanedanlar olarak bir\u00e7ok beylik olu\u015fturmu\u015flard\u0131. <\/span><\/span><\/span>Amalar\u0131n ak\u0131n\u0131 hamileli\u011fi kar\u015f\u0131s\u0131nda bu beylikler ka\u00e7ama\u011f\u0131yla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kal\u0131yordu. <\/span><\/span><\/span>Burada da askeri-dev\u015firme olgusu temel olup, geri kalan T\u00fcrk erkekleri daimi bir aray\u0131\u015f i\u00e7inde olmaya ve g\u00f6\u00e7ebe olarak ya\u015famaya devam ediyorlard\u0131.<\/span><\/span><\/span>K\u00fcrtlerle tarihi temaslar\u0131 bu aray\u0131\u015flar s\u0131ras\u0131nda geli\u015fti. <\/span><\/span><\/span>Geriye kalan geni\u015f \u00e7ocuk birimlerine acilen yerle\u015fim yerlerini korumak i\u00e7in temel bir sorun olarak de\u011ferlendirin. <\/span><\/span><\/span>Arap topraklar\u0131, \u00f6zellikle bug\u00fcnk\u00fc Irak’tan M\u0131s\u0131r’a kadar uzanan alanlar askeri harek\u00e2t hatt\u0131 Atabekler ve hanedanlar olarak bir\u00e7ok beylik olu\u015fturmu\u015flard\u0131. <\/span><\/span><\/span>Amalar\u0131n ak\u0131n\u0131 hamileli\u011fi kar\u015f\u0131s\u0131nda bu beylikler ka\u00e7ama\u011f\u0131yla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kal\u0131yordu. <\/span><\/span><\/span>Burada da askeri-dev\u015firme olgusu temel olup, geri kalan T\u00fcrk erkekleri daimi bir aray\u0131\u015f i\u00e7inde olmaya ve g\u00f6\u00e7ebe olarak ya\u015famaya devam ediyorlard\u0131. <\/span><\/span><\/span>K\u00fcrtlerle tarihi temaslar\u0131 bu aray\u0131\u015flar s\u0131ras\u0131nda geli\u015fti. <\/span><\/span><\/span>Geriye kalan geni\u015f \u00e7ocuk birimlerine acilen yerle\u015fim yerlerini korumak i\u00e7in temel bir sorun olarak de\u011ferlendirin. <\/span><\/span><\/span>Arap topraklar\u0131, \u00f6zellikle bug\u00fcnk\u00fc Irak’tan M\u0131s\u0131r’a kadar uzanan alanlar askeri harek\u00e2t hatt\u0131 Atabekler ve hanedanlar olarak bir\u00e7ok beylik olu\u015fturmu\u015flard\u0131. <\/span><\/span><\/span>Amalar\u0131n ak\u0131n\u0131 hamileli\u011fi kar\u015f\u0131s\u0131nda bu beylikler ka\u00e7ama\u011f\u0131yla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kal\u0131yordu. <\/span><\/span><\/span>Burada da askeri-dev\u015firme olgusu temel olup, geri kalan T\u00fcrk erkekleri daimi bir aray\u0131\u015f i\u00e7inde olmaya ve g\u00f6\u00e7ebe olarak ya\u015famaya devam ediyorlard\u0131. <\/span><\/span><\/span>K\u00fcrtlerle tarihi temaslar\u0131 bu aray\u0131\u015flar s\u0131ras\u0131nda geli\u015fti. <\/span><\/span><\/span>Amalar\u0131n ak\u0131n\u0131 hamileli\u011fi kar\u015f\u0131s\u0131nda bu beylikler ka\u00e7ama\u011f\u0131yla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kal\u0131yordu. <\/span><\/span><\/span>Burada da askeri-dev\u015firme olgusu temel olup, geri kalan T\u00fcrk erkekleri daimi bir aray\u0131\u015f i\u00e7inde olmaya ve g\u00f6\u00e7ebe olarak ya\u015famaya devam ediyorlard\u0131. <\/span><\/span><\/span>K\u00fcrtlerle tarihi temaslar\u0131 bu aray\u0131\u015flar s\u0131ras\u0131nda geli\u015fti.<\/span><\/span><\/span>Amalar\u0131n ak\u0131n\u0131 hamileli\u011fi kar\u015f\u0131s\u0131nda bu beylikler ka\u00e7ama\u011f\u0131yla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kal\u0131yordu. <\/span><\/span><\/span>Burada da askeri-dev\u015firme olgusu temel olup, geri kalan T\u00fcrk erkekleri daimi bir aray\u0131\u015f i\u00e7inde olmaya ve g\u00f6\u00e7ebe olarak ya\u015famaya devam ediyorlard\u0131. <\/span><\/span><\/span>K\u00fcrtlerle tarihi temaslar\u0131 bu aray\u0131\u015flar s\u0131ras\u0131nda geli\u015fti.<\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Hem beylikler hem de sivil toplum olarak K\u00fcrtlerin bu d\u00f6nemindeki (11. ve 12. y\u00fczy\u0131l) temel sorunu, bir yandan Arap sultanlar\u0131 ve i\u015fgalcileriyle s\u00fcregelen gergin, \u00e7at\u0131\u015fmal\u0131 ve uzla\u015fmal\u0131 a\u00e7\u0131klamalardan, di\u011fer yandan Bizans \u0130mparatorlu\u011fu’nun Roma’dan kalma geleneksel \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rma ve i\u015fgal hatt\u0131 uzerinde bulunmalarindan dolayisiyla s\u00fcrekli kismalardan artik du. <\/span><\/span><\/span>G\u00fcneyden g\u00fcvenlik b\u00f6lgelerin, ta Yemen’den ge\u00e7mi\u015f ve ge\u00e7mi\u015f El Ubeyd b\u00f6lgesi (M.\u00d6.5000-4000) kadar uzanan Semitik Yerlilerin sald\u0131r\u0131lar\u0131 bitmek nedir? <\/span><\/span><\/span>Akadlar, Babilliler ve Asurlular d\u00f6neminde kraliyet deste\u011fiyle devam eden bu kuzeye (cennet kavram\u0131na yol a\u00e7an arazilere, co\u011frafyaya) do\u011fru k\u0131s\u0131mlar, M.\u00d6. <\/span><\/span><\/span>5. y\u00fczy\u0131ldan itibaren Arap istilalar\u0131yla daha da h\u0131z kazand\u0131.<\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n

\u0130slamiyetle birlikte Araplar \u00e7\u0131\u011f gibi b\u00fcy\u00fcyen istilalar\u0131yla Avrupa, Kafkasya ve Orta Asya i\u00e7lerine kadar sel gibi akarken, bundan en b\u00fcy\u00fck zarar\u0131 kuzeydeki Aryen k\u00f6kenli geleneksel topluluklar ve bunlar\u0131n \u00f6nde gelen gelenleri olan Proto K\u00fcrtler ve K\u00fcrtler g\u00f6rd\u00fcler. <\/span><\/span><\/span>K\u00fcrtler belli bir direnmeden sonra \u0130slamla\u015farak, K\u00fcrt kabileleri \u00fcst tabakalar\u0131 Arap-\u0130slam asimilasyonlar\u0131n\u0131 kabul ederek, alt tabaka tasavvufi sivil toplumlar kurallar\u0131 ve geleneksel olarak hep yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 gibi da\u011flar\u0131n doruklar\u0131na ve enginliklerine \u00e7ekilerek varl\u0131klar\u0131n\u0131 korumay\u0131 geni\u015fleterek geli\u015ftirdiler. <\/span><\/span><\/span>Bahsedildi\u011fi gibi, bu stratejilerle ilgili olumlu ve olumsuz sonu\u00e7larla birlikte korumay\u0131 ve geli\u015ftirmeyi ba\u015fard\u0131lar.<\/span><\/span><\/span>\u0130\u015fbirlik\u00e7i \u00fcst tabaka olumsuz y\u00f6n\u00fc a\u011f\u0131r basan S\u00fcnni bir milliyetle\u015fmeyi (kendini a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak Arap milliyetinden sayma,<\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Kuzeyden ve bat\u0131dan \u0130skender’le ba\u015flayan, Roma ve sonras\u0131nda ard\u0131ll\u0131 olan Bizans \u0130mparatorlu\u011fu’yla devam eden \u0130ran, Pers, Part ve Sasani \u0130mparatorluklar\u0131na y\u00f6nelik sald\u0131r\u0131lar\u0131n yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 sava\u015flar, uzant\u0131lar olarak K\u00fcrt k\u00f6kenli topluluklar\u0131n temel ya\u015fam ortamlar\u0131n\u0131 kapsar. <\/span><\/span><\/span>Kuzeyden, g\u00fcneyden ve bat\u0131dan gelen bu tarihsel sald\u0131r\u0131 ak\u0131nlar\u0131, T\u00fcrk boy beylikleri ve ard\u0131ndan gelen H\u0131ristiyanlar\u0131n ak\u0131nlar\u0131yla \u0130ran \u0130mparatorlu\u011funu y\u0131kmalar\u0131n\u0131n ard\u0131ndan, do\u011fu y\u00f6n\u00fcnde g\u00fc\u00e7 kazan\u0131p katlanarak geli\u015fti. <\/span><\/span><\/span>anlarda cennet olarak tabir edilen topraklar lanetli topraklar haline geldi. <\/span><\/span><\/span>K\u00fcrtlerin kurtulu\u015fu ve lanetlili\u011finin arkas\u0131nda b\u00f6ylesi ac\u0131mas\u0131z sava\u015flarla y\u00fckl\u00fc bir tarihin \u00e7evresine \u00f6nemle dikkat edilmesi gerekir.<\/span><\/span><\/span>\u0130ster kabileler ve a\u015firetler olarak varl\u0131k bulsunlar, ister kavim olarak varl\u0131klar kazans\u0131nlar, <\/span><\/span><\/span>K\u00fcrtler d\u0131\u015f\u0131ndan kaynakl\u0131 ve onun dem i\u00e7 uzant\u0131lar\u0131 bulunan olumsuz sonu\u00e7lar do\u011furucu g\u00fc\u00e7lerin y\u00f6neticilerindeydiler. <\/span><\/span><\/span>T\u00fcrk beyli\u011fi, sultanl\u0131k ve kabile boylar\u0131yla bu ahval ve \u015ferait i\u00e7inde kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131lar. <\/span><\/span><\/span>Her iki g\u00fcc\u00fc de askeri ve sava\u015fkand\u0131. <\/span><\/span><\/span>\u0130lk temaslar\u0131nda baz\u0131 \u00e7at\u0131\u015fmalar ya\u015fasalar da, a\u011f\u0131r basan y\u00f6n dostluk ve uzla\u015fmayd\u0131. <\/span><\/span><\/span>\u0130ki buna yan\u0131nda da ihtiyac\u0131 vard\u0131. <\/span><\/span><\/span>\u00c7at\u0131\u015fma yolunu tercih etmeyip her iki b\u00f6lgeyi de stratejik olarak kaybedebilir, birlikte t\u00fckenebilirlerdi. <\/span><\/span><\/span>Bu b\u00fct\u00fcnsel bilincin her iki yan\u0131nda da var oldu\u011fu g\u00f6r\u00fcl\u00fcyordu. <\/span><\/span><\/span>\u00c7at\u0131\u015fma yolunu tercih etmeyip her iki b\u00f6lgeyi de stratejik olarak kaybedebilir, birlikte t\u00fckenebilirlerdi.<\/span><\/span><\/span>Bu b\u00fct\u00fcnsel bilincin her iki yan\u0131nda da var oldu\u011fu g\u00f6r\u00fcl\u00fcyordu. <\/span><\/span><\/span>\u00c7at\u0131\u015fma yolunu tercih etmeyip her iki b\u00f6lgeyi de stratejik olarak kaybedebilir, birlikte t\u00fckenebilirlerdi. <\/span><\/span><\/span>Bu b\u00fct\u00fcnsel bilincin her iki yan\u0131nda da var oldu\u011fu g\u00f6r\u00fcl\u00fcyordu.<\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Abbasi halifesinden sultanl\u0131k Unvan\u0131 alan O\u011fuz-Sel\u00e7uklu Hanedan\u0131ndan Sultan Alparslan, Anadolu’nun kap\u0131lar\u0131n\u0131 a\u00e7mak i\u00e7in K\u00fcrdistan’da m\u00fcttefik bulma pe\u015findeydi. <\/span>1071’de Malazgirt Sava\u015f\u0131na girerken, d\u00f6nem g\u00fc\u00e7l\u00fc K\u00fcrt beylikleri ve a\u015firetleriyle a\u00e7\u0131klamalar geli\u015ftiriyordu. <\/span>Bunun sonucunda Meyafarq\u00een (Silvan)merkezli Mervani Sultanl\u0131\u011f\u0131’nda aranan rakiplerini buldu. <\/span>Y\u00f6renin bir\u00e7ok a\u015firetinden de kendi kabile g\u00fc\u00e7lerine denk bir kuvvet derledi. <\/span>San\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131n aksine, Bizans \u0130mparatorlu\u011fu’na kar\u015f\u0131 verilen Malazgirt Sava\u015f\u0131 sadece T\u00fcrk boylar\u0131ndan derlenen g\u00fc\u00e7lerle de\u011fil, en az onlara kadar K\u00fcrt a\u015firet ve beylik g\u00fc\u00e7leriyle verilen ve kazan\u0131lan bir sava\u015ft\u0131. <\/span>Malazgirt Sava\u015f\u0131n\u0131 do\u011fru \u00e7\u00f6z\u00fcmledi\u011fimizde, K\u00fcrt-T\u00fcrk d\u00fc\u015f\u00fcncesindeki temel stratejik mant\u0131k da anla\u015f\u0131lacakt\u0131r. <\/span>Durum \u00f6zce \u015f\u00f6yledir: <\/span>K\u00fcrtler bat\u0131dan ve kuzeyden gelen Roma ve Bizans sald\u0131r\u0131lar\u0131na kar\u015f\u0131 varl\u0131klar\u0131n\u0131 korumak ve da\u011f\u0131tmak i\u00e7in g\u00fc\u00e7l\u00fc rakiplere sahiplerdi. <\/span>Arap-\u0130slam g\u00fc\u00e7lerinde bu imk\u00e2n\u0131 g\u00f6rd\u00fcler. <\/span>T\u00fcrk boy b\u00f6lgelerinin geli\u015fmesine kadarki s\u00fcre\u00e7te Arap g\u00fc\u00e7leriyle geli\u015ftirdikleri konu\u015fmalar h\u0131zla \u0130slamla\u015fmalar\u0131n\u0131n temel nedenlerinden biri bu g\u00fcvenlik ihtiyac\u0131yd\u0131. <\/span>T\u00fcrk erkeklerinin yeni yurt ihtiya\u00e7lar\u0131 onlar\u0131 ya K\u00fcrtlerle sava\u015ft\u0131r\u0131p i\u015fgalci g\u00fcc\u00fc d\u00fc\u015f\u00fcrecekti, ya da bu m\u00fcmk\u00fcn olmazsa, do\u011frulu\u011fu kurup Bizans \u0130mparatorlu\u011fu’nu daha da bat\u0131ya s\u00fcrerek kendileri yerle\u015fkeler kuracaklard\u0131. <\/span>Her iki taraf Malazgirt Sava\u015f\u0131na bu stratejik mant\u0131kla girdi. <\/span>Sava\u015f kesinlikle Bizans \u0130mparatorlu\u011fu’na kar\u015f\u0131 K\u00fcrtlerle T\u00fcrklerin ortak sava\u015f\u0131yd\u0131. <\/span>Arap-\u0130slam g\u00fc\u00e7lerinde bu imk\u00e2n\u0131 g\u00f6rd\u00fcler. <\/span>T\u00fcrk boy b\u00f6lgelerinin geli\u015fmesine kadarki s\u00fcre\u00e7te Arap g\u00fc\u00e7leriyle geli\u015ftirdikleri konu\u015fmalar h\u0131zla \u0130slamla\u015fmalar\u0131n\u0131n temel nedenlerinden biri bu g\u00fcvenlik ihtiyac\u0131yd\u0131. <\/span>T\u00fcrk erkeklerinin yeni yurt ihtiya\u00e7lar\u0131 onlar\u0131 ya K\u00fcrtlerle sava\u015ft\u0131r\u0131p i\u015fgalci g\u00fcc\u00fc d\u00fc\u015f\u00fcrecekti, ya da bu m\u00fcmk\u00fcn olmazsa, do\u011frulu\u011fu kurup Bizans \u0130mparatorlu\u011fu’nu daha da bat\u0131ya s\u00fcrerek kendileri yerle\u015fkeler kuracaklard\u0131. <\/span>Her iki taraf Malazgirt Sava\u015f\u0131na bu stratejik mant\u0131kla girdi. <\/span>Sava\u015f kesinlikle Bizans \u0130mparatorlu\u011fu?na kar\u015f\u0131 K\u00fcrtlerle T\u00fcrklerin ortak sava\u015f\u0131yd\u0131. <\/span>Arap-\u0130slam g\u00fc\u00e7lerinde bu imk\u00e2n\u0131 g\u00f6rd\u00fcler. <\/span>T\u00fcrk boy b\u00f6lgelerinin geli\u015fmesine kadarki s\u00fcre\u00e7te Arap g\u00fc\u00e7leriyle geli\u015ftirdikleri konu\u015fmalar h\u0131zla \u0130slamla\u015fmalar\u0131n\u0131n temel nedenlerinden biri bu g\u00fcvenlik ihtiyac\u0131yd\u0131. <\/span>T\u00fcrk erkeklerinin yeni yurt ihtiya\u00e7lar\u0131 onlar\u0131 ya K\u00fcrtlerle sava\u015ft\u0131r\u0131p i\u015fgalci g\u00fcc\u00fc d\u00fc\u015f\u00fcrecekti, ya da bu m\u00fcmk\u00fcn olmazsa, do\u011frulu\u011fu kurup Bizans \u0130mparatorlu\u011fu’nu daha da bat\u0131ya s\u00fcrerek kendileri yerle\u015fkeler kuracaklard\u0131. <\/span>Her iki taraf Malazgirt Sava\u015f\u0131na bu stratejik mant\u0131kla girdi. <\/span>Sava\u015f kesinlikle Bizans \u0130mparatorlu\u011fu?na kar\u015f\u0131 K\u00fcrtlerle T\u00fcrklerin ortak sava\u015f\u0131yd\u0131. <\/span>T\u00fcrk erkeklerinin yeni yurt ihtiya\u00e7lar\u0131 onlar\u0131 ya K\u00fcrtlerle sava\u015ft\u0131r\u0131p i\u015fgalci g\u00fcc\u00fc d\u00fc\u015f\u00fcrecekti, ya da bu m\u00fcmk\u00fcn olmazsa, do\u011frulu\u011fu kurup Bizans \u0130mparatorlu\u011fu’nu daha da bat\u0131ya s\u00fcrerek kendileri yerle\u015fkeler kuracaklard\u0131. <\/span>Her iki taraf Malazgirt Sava\u015f\u0131na bu stratejik mant\u0131kla girdi. <\/span>Sava\u015f kesinlikle Bizans \u0130mparatorlu\u011fu?na kar\u015f\u0131 K\u00fcrtlerle T\u00fcrklerin ortak sava\u015f\u0131yd\u0131. <\/span>T\u00fcrk erkeklerinin yeni yurt ihtiya\u00e7lar\u0131 onlar\u0131 ya K\u00fcrtlerle sava\u015ft\u0131r\u0131p i\u015fgalci g\u00fcc\u00fc d\u00fc\u015f\u00fcrecekti, ya da bu m\u00fcmk\u00fcn olmazsa, do\u011frulu\u011fu kurup Bizans \u0130mparatorlu\u011fu’nu daha da bat\u0131ya s\u00fcrerek kendileri yerle\u015fkeler kuracaklard\u0131. <\/span>Her iki taraf Malazgirt Sava\u015f\u0131na bu stratejik mant\u0131kla girdi. <\/span>Sava\u015f kesinlikle Bizans \u0130mparatorlu\u011fu’na kar\u015f\u0131 K\u00fcrtlerle T\u00fcrklerin ortak sava\u015f\u0131yd\u0131.<\/span><\/span><\/p>\n

Bu sava\u015f\u0131n sonu\u00e7lar\u0131 a\u00e7\u0131kt\u0131r: T\u00fcrk boylar\u0131 i\u00e7in Anadolu?nun kap\u0131lar\u0131 a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f, tarih\u00ee bir d\u00f6nem ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. K\u00fcrtler ise, kendilerini y\u00fczy\u0131llardan beri s\u00fcrekli bask\u0131layan ve geriye iten tarih\u00ee bir engelleyici g\u00fc\u00e7ten kurtulmu\u015f olmaktad\u0131r. \u0130slam bu ili\u015fkide har\u00e7 g\u00f6revini g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr. \u0130slami \u00f6rt\u00fc alt\u0131nda verilen ortak sava\u015f, asl\u0131nda kabile ve a\u015firet \u00f6zellikleri a\u011f\u0131r basan iki halk\u0131n varl\u0131klar\u0131n\u0131 koruma ve geli\u015ftirme ama\u00e7l\u0131yd\u0131. Ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131k daha o zaman her iki halk i\u00e7in varl\u0131klar\u0131n\u0131 yitirme ve gerileme anlam\u0131na gelecekti. Resmi tarih, Malazgirt Sava\u015f\u0131n\u0131 hep T\u00fcrk Sultan\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcne ba\u011flay\u0131p \u00f6z\u00fcn\u00fc gizler. Malazgirt Sava\u015f\u0131 en az T\u00fcrkler kadar K\u00fcrtlerin de sava\u015f\u0131d\u0131r. Resmi tarihte yaz\u0131l\u0131 olmamak bir ger\u00e7ekli\u011fi ortadan kald\u0131rmaz.<\/p>\n

Zaman zaman \u00e7at\u0131\u015fmalarla bozulsa da, K\u00fcrt-T\u00fcrk ili\u015fkilerinde bu mant\u0131k g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar ge\u00e7erlili\u011fini s\u00fcrd\u00fcrecektir. T\u00fcrklerin Anadolu i\u00e7lerine yerle\u015fmeleriyle birlikte, bu yeni strateji ge\u00e7erlili\u011fini hep koruyacakt\u0131r. Tarihin kritik anlar\u0131nda her iki g\u00fc\u00e7 ancak birlikte davrand\u0131klar\u0131nda ba\u015far\u0131l\u0131 olabileceklerini hat\u0131rlayacaklard\u0131r. K\u00fcrt Eyyubi Hanedanl\u0131\u011f\u0131?nda, bir\u00e7ok Anadolu beyli\u011finde ve Osmanl\u0131lar d\u00f6neminde bu mant\u0131k hep i\u015fleyecektir. Tarihin derinliklerine uzand\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, Hitit-Mitanni (M.\u00d6. 1600’ler) ili\u015fkilerinden beri Anadolu ve Mezopotamya?daki g\u00fc\u00e7ler aras\u0131nda benzer bir stratejinin i\u015fledi\u011fini g\u00f6rmekteyiz. Hem halk ve sivil g\u00fc\u00e7ler hem de iktidar g\u00fc\u00e7leri olarak bu i\u00e7 i\u00e7elik ya\u015fanacakt\u0131r. Sadece bat\u0131dan de\u011fil, do\u011fudan ve g\u00fcneyden gelen tehditlere kar\u015f\u0131 da bu ortak savunma stratejisi i\u015fleyecektir. Osmanl\u0131 Sultan\u0131 Birinci Selim, \u0130ran Safevi \u0130mparatorlu\u011fu’nun yay\u0131lmas\u0131n\u0131 yine benzer bir ittifak anlay\u0131\u015f\u0131yla durdurmu\u015ftur. Ayn\u0131 tarihlerde (1514-1517) g\u00fcneyden gelen M\u0131s\u0131r merkezli Meml\u00fbk Sultanl\u0131\u011f\u0131 da \u0130dris-i Bitlis\u00ee \u00f6nc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcnde kurulan ittifakla \u00f6nce durdurulmu\u015f, sonra y\u0131k\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. 1920’lerdeki Kurtulu\u015f Sava\u015f\u0131nda da ayn\u0131 strateji y\u00fcr\u00fcrl\u00fckte olacakt\u0131r.<\/p>\n

\u0130ran Safevi \u0130mparatorlu\u011fu’nun yay\u0131lmas\u0131na kar\u015f\u0131 verilen 1514 y\u0131l\u0131ndaki \u00c7ald\u0131ran Sava\u015f\u0131nda Yavuz Selim’in ordusunda yeni\u00e7erilerden daha fazla K\u00fcrt beylik ve a\u015firet kuvvetleri vard\u0131r. Sava\u015f hem verilen yer hem de askeri bak\u0131mdan Osmanl\u0131-K\u00fcrt ittifak\u0131yla (Amasya’da yirmi sekiz K\u00fcrt Beyi ile Yavuz Selim aras\u0131ndaki protokol) kazan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Meml\u00fbklar\u0131n Urfa ve Mardin’deki h\u00e2kimiyeti g\u00f6z \u00f6n\u00fcne getirildi\u011finde, Mercidab\u0131k (Kuzey Suriye’de Halep’e yak\u0131n bir yer) Sava\u015f\u0131’n\u0131n da benzer karakterde oldu\u011fu g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Her iki sava\u015f\u0131n stratejik olarak K\u00fcrtlerin varolu\u015f ve ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131nda \u00f6nemli rol oynad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirlemek son derece ger\u00e7ek\u00e7i ve gereklidir. \u015eoven tarih hep ger\u00e7eklerin \u00fczerini \u00f6rtm\u00fc\u015ft\u00fcr. Sel\u00e7uklu, Eyyubi ve Osmanl\u0131 Hanedanl\u0131klar\u0131 d\u00f6neminde K\u00fcrdistan co\u011frafyas\u0131nda verilen sava\u015flar\u0131 a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak K\u00fcrtlerin i\u015fgalci g\u00fc\u00e7lere kar\u015f\u0131 sava\u015flar\u0131 bi\u00e7iminde de\u011ferlendirmek en do\u011frusudur. 1920-1922’deki Ulusal Kurtulu\u015f Sava\u015f\u0131 da buna dahildir. T\u00fcrklerin bu sava\u015flardan kazanc\u0131, K\u00fcrtler olmaks\u0131z\u0131n bar\u0131namayacaklar\u0131 Anadolu’da kal\u0131c\u0131 bir yurtluk kazanm\u0131\u015f olmalar\u0131d\u0131r.<\/p>\n

K\u00fcrtlerin T\u00fcrk kavimleri, beylik, sultanl\u0131k ve boylar\u0131yla kurdu\u011fu ili\u015fkilerin mahiyeti do\u011fru kavranmadan, her iki toplumun varolu\u015f tarihleri do\u011fru yaz\u0131lamayacakt\u0131r. K\u00fcrtlerin T\u00fcrklerle ili\u015fkilerinde varl\u0131klar\u0131 asimilasyonla ya da askeri zorla tehdit alt\u0131na girsin diye de\u011fil, varl\u0131klar\u0131n\u0131 birlikte daha g\u00fc\u00e7l\u00fc korumak ve geli\u015ftirmek i\u00e7in bu stratejiyi benimsediklerini \u00e7ok iyi anlamak gerekir.<\/p>\n

Tarihsel derinli\u011fi olan bir zihniyete sahip T\u00fcrkler i\u00e7in de ayn\u0131 stratejik mant\u0131k ge\u00e7erlidir. Objektif olarak Bat\u0131 ajanl\u0131\u011f\u0131 anlam\u0131na gelen “Beyaz T\u00fcrk” fa\u015fizmi’nin son y\u00fcz y\u0131ld\u0131r bu stratejik mant\u0131\u011f\u0131 ve tarihsel i\u015fleyi\u015fi ink\u00e2r eden tavr\u0131n\u0131n temelinde, her iki toplumsal k\u00fclt\u00fcre kar\u015f\u0131 komplocu niyet ve uygulamalar\u0131 vard\u0131r. Daha in\u015fa edildi\u011fi ilk d\u00f6nemlerden beri \u00f6z\u00fc b\u00f6yle olan ili\u015fkileri esas alan K\u00fcrtlere ink\u00e2r, imha, asimilasyon ve soyk\u0131r\u0131m\u0131 dayatmak, her iki toplumsal k\u00fclt\u00fcre en b\u00fcy\u00fck ihanet olup birlikte kaybetmeleriyle sonu\u00e7lanacakt\u0131r.<\/p>\n

ortadaki toplumlar aras\u0131ndaki ili\u015fkilere damgas\u0131n\u0131 vuran olgu dindir. <\/span><\/span><\/span>Din \u015fartlar\u0131nda bug\u00fcn\u00fcn milliyet\u00e7ili\u011fi gibi bir kullan\u0131ma sahiptir. <\/span><\/span><\/span>Ama toplumsal ger\u00e7eklikte din fikri bir \u00f6rt\u00fc k\u00fclt\u00fcr\u00fc olup, as\u0131l varl\u0131\u011f\u0131 dil ve geleneksel olu\u015fturur. <\/span><\/span><\/span>K\u00fcrt dili ve k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn \u0130slami \u00f6rt\u00fcs\u00fc alt\u0131nda sergiledi\u011fi olumlu ve olumsuz etkilerle devam etmi\u015ftir. <\/span><\/span><\/span>Bu \u00e7a\u011fda daha da belirginle\u015fen halkla\u015fma ve kavimle\u015fme olgular\u0131 k\u00fclt\u00fcrel ger\u00e7ekli\u011fin temel boyutlar\u0131ndan biri haline gelmi\u015ftir. <\/span><\/span><\/span>A\u015firetsel ve dinsel zihniyetle birlikte kavimsel zihniyet de geli\u015fim g\u00f6stermi\u015ftir. <\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n

( <\/span><\/span><\/span><\/span>Yaz\u0131n\u0131n tamam\u0131 i\u00e7in Kom\u00fcnar dergisinin “K\u00fcrdistan’da Ya\u015fayan Halklar ve \u0130nan\u00e7lar” konulu 73. Say\u0131s\u0131ndan okumalar. Dergi b\u00f6l\u00fcmleri yay\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/span><\/span><\/span><\/span><\/strong> )<\/span><\/span><\/span><\/span><\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

ABDULLAH \u00d6CALAN Orta \u0130slam k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn temelleri \u015fekillenen K\u00fcrt-Arap-T\u00fcrk ili\u015fkileri, K\u00fcrt ger\u00e7e\u011finin yans\u0131mas\u0131n\u0131n \u00e7ok \u00f6nemli bir rol\u00fc vard\u0131r. \u00d6zellikle 7. ve 11. b\u00f6lge aras\u0131ndaki d\u00f6nemde, Arap-K\u00fcrt b\u00f6lgesinde Arap-\u0130slam k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn etkisi alt\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kan bir yandan beylikler halindeki iktidar-devlet olu\u015fumlar\u0131, di\u011fer yandan tasavvufi tarikatlar temelindeki sivil toplum olu\u015fumlar\u0131 K\u00fcrtlerin halkla\u015fma, kavimle\u015fme ve milliyetle\u015fme yolunda (Her \u00fc\u00e7 kavram […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":338,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[17],"tags":[],"class_list":["post-337","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-demokratik-siyaset"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tirki.komunar.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/337","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tirki.komunar.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tirki.komunar.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tirki.komunar.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tirki.komunar.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=337"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/tirki.komunar.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/337\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":395,"href":"https:\/\/tirki.komunar.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/337\/revisions\/395"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tirki.komunar.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/338"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tirki.komunar.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=337"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tirki.komunar.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=337"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tirki.komunar.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=337"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}