<\/p>\n
<\/p>\n
68 ku\u015fa\u011f\u0131 ve sonras\u0131 gen\u00e7lik hareketlerini de\u011ferlendirilmesi vesilesiyle en fazla ele\u015ftiri geli\u015ftirilmesi gereken pozisyon ise K\u00fcrt gen\u00e7lerinin durumudur. Ku\u015fkusuz K\u00fcrt gen\u00e7leri o d\u00f6nemde \u00f6nemli d\u00fczeyde devrimci hareketlerin i\u00e7inde yer alm\u0131\u015flard\u0131r. THKO’nun i\u00e7inde yer alm\u0131\u015flard\u0131r, T\u0130KKO’nun i\u00e7inde yer alm\u0131\u015flard\u0131r, THKP-C i\u00e7inde yer alm\u0131\u015flard\u0131r. Bu y\u00f6n\u00fcyle s\u00f6m\u00fcrge alt\u0131nda olan, s\u00f6m\u00fcr\u00fclen, kimli\u011fi ink\u00e2r edilen K\u00fcrtler, Alevi K\u00fcrtler devrimci hareketler i\u00e7inde yer alm\u0131\u015flard\u0131r. Yap\u0131lmas\u0131 gerekeni yapm\u0131\u015flard\u0131r. Yani devrimci hareketler ve m\u00fccadeleler i\u00e7inde yer almak, sisteme \u00f6fke duymak olumludur. O y\u00f6n\u00fcyle o d\u00f6nemdeki K\u00fcrtlerin sol i\u00e7inde yer almas\u0131 takdir edilmesi gereken bir durumdur. E\u011fer ele\u015ftirilecek bir durum varsa, daha fazla K\u00fcrt\u00e7\u00fc g\u00f6z\u00fcken, daha fazla K\u00fcrt sorunuyla ilgilendi\u011fini s\u00f6yleyen gen\u00e7lik hareketlerinin durumudur. DDKO’nun durumudur. Bunlar\u0131n ciddi ele\u015ftirilmesi gerekir. Ku\u015fkusuz 68 ku\u015fa\u011f\u0131n\u0131n etkisiyle K\u00fcrt gen\u00e7li\u011finde de belirli bir canlanma ve k\u0131p\u0131rdama olmu\u015ftur, ama bu radikal bir d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcme d\u00f6n\u00fc\u015fmemi\u015ftir. Bu y\u00f6n\u00fcyle K\u00fcrt gen\u00e7li\u011finin o g\u00fcnk\u00fc d\u00fcnya ko\u015fullar\u0131nda radikal bir hamle yapmas\u0131 gerekirken bunu yeterince yapmamas\u0131 ele\u015ftiri konusudur. Bu konuda \u00f6zellikle KDP’nin \u0130srail’le ili\u015fkisi, o anda KDP’yi destekleyen g\u00fc\u00e7lerin kapitalist emperyalist sistemin \u00f6nemli g\u00fc\u00e7leri olan ABD, \u0130ran ve \u0130srail olmas\u0131, K\u00fcrt gen\u00e7lerinin ideolojik ve siyasal yakla\u015f\u0131mlar\u0131n\u0131 olumsuz etkilemi\u015ftir. T\u00fcrkiye’nin emperyalizme ba\u011fl\u0131 yeni s\u00f6m\u00fcrge bir \u00fclke olarak tan\u0131mlanmas\u0131, emperyalizmin ileri karakolu olmas\u0131 nedeniyle KDP ba\u015fta Bakur\u00ea Kurd\u00eestan olmak \u00fczere Rojhilat\u00ea Kurd\u00eestan ve di\u011fer par\u00e7alardaki K\u00fcrt gen\u00e7lerinin radikalle\u015fmesini \u00f6nlemi\u015ftir. 68 d\u00f6neminde Bakur\u00ea Kurd\u00eestan’da K\u00fcrt gen\u00e7li\u011finin radikalle\u015fmemesi ve pasif kalmas\u0131nda, belirli d\u00fczeyde K\u00fcrtl\u00fckten s\u00f6z etse de devlete, iktidara ve s\u00f6m\u00fcrgecili\u011fe kar\u015f\u0131 m\u00fccadele i\u00e7ine girmemesinde, etkili bir devrimci hareketin ortaya \u00e7\u0131kmamas\u0131nda kesinlikle KDP’nin ve onun etkisinde kalan DDKO’nun pay\u0131 \u00e7ok b\u00fcy\u00fckt\u00fcr. DDKO’nun devrimci duru\u015f i\u00e7ine girmemesi, K\u00fcrt gen\u00e7li\u011finin duru\u015funu etkilemi\u015ftir.<\/p>\n
1960-68’lerdeki K\u00fcrt gen\u00e7lik hareketi mutlaka ciddi ele\u015ftirilmelidir. Neden o d\u00f6nemde d\u00fcnyada \u00e7ok ciddi hareketler varken K\u00fcrdistan’da radikal devrimci hareketler ortaya \u00e7\u0131kmad\u0131, gen\u00e7lik radikalle\u015fmedi konusunda ele\u015ftirilerin yap\u0131lmas\u0131 gerekmektedir. E\u011fer gen\u00e7lik radikalle\u015fseydi daha 60’l\u0131 d\u00f6nemlerde Bakur\u00ea Kurd\u00eestan’da devrimci bir ulusal demokratik hareket ortaya \u00e7\u0131kard\u0131. Bu ortaya \u00e7\u0131kmad\u0131ysa bu durumun sorgulanmas\u0131 gerekir. Bu konuda istisna Sait K\u0131rm\u0131z\u0131toprak’\u0131n (Dr. \u015e\u0131van) hareketidir. Sait K\u0131rm\u0131z\u0131toprak (Dr. \u015e\u0131van), K\u00fcrt gen\u00e7li\u011finin radikalle\u015fmesi do\u011frultusunda hareket etmi\u015ftir, ona uygun davranm\u0131\u015ft\u0131r. 1968 gen\u00e7lik hareketine, gen\u00e7lik hareketinin d\u00fcnyada yaratt\u0131\u011f\u0131 devrimci dalgaya uygun hareket eden, onun gereklerini yerine getiren esas olarak Dr. \u015e\u0131van ve arkada\u015flar\u0131d\u0131r. O d\u00f6nemde K\u00fcrtl\u00fc\u011f\u00fc ve K\u00fcrtl\u00fc\u011f\u00fcn \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 temsil eden, d\u00fcnyadaki devrimci dalgan\u0131n K\u00fcrtler i\u00e7indeki temsilini yapan Dr. \u015e\u0131van ve arkada\u015flar\u0131d\u0131r. Ger\u00e7ekten \u00e7ok \u00f6nemli bir hamle yapmak istemi\u015flerdir. B\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada devrimci hareketler, ulusal kurtulu\u015f hareketleri geli\u015firken, ulusal kurtulu\u015f hareketleri emperyalizme, kapitalizme, sisteme kar\u015f\u0131 \u00e7ok aktif m\u00fccadele verirken, hatta bu m\u00fccadeleler d\u00fcnyadaki bu siyasal ortamdan sinerji ve enerji alarak b\u00fcy\u00fck ba\u015far\u0131lara ko\u015farken, Dr. \u015e\u0131van’\u0131n Bakur\u00ea K\u00fcrdistan’da K\u00fcrt halk\u0131n\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fck m\u00fccadelesini geli\u015ftirmek istemesi \u00e7ok de\u011ferlidir, \u00e7ok anlaml\u0131d\u0131r. Bunun \u00e7ok g\u00fc\u00e7l\u00fc bi\u00e7imde irdelenmesi gerekiyor. Ama bu ad\u0131m KDP taraf\u0131ndan \u00f6nlenmi\u015ftir. \u00c7\u00fcnk\u00fc T\u00fcrkiye o zaman emperyalist kapitalist sistemin par\u00e7as\u0131d\u0131r. Kapitalizmin ileri karakolu olan T\u00fcrkiye’de K\u00fcrt \u00f6zg\u00fcrl\u00fck m\u00fccadelesinin geli\u015fmesi istenmemektedir. Bunu en ba\u015fta ABD istemedi, \u0130srail istemedi, \u0130ran istemedi. Bunlara ba\u011fl\u0131 olan KDP istemedi. T\u00fcrkiye emperyalist kapitalist sistem,\u00a0 NATO i\u00e7inde oldu\u011fundan T\u00fcrkiye’nin sars\u0131lmas\u0131n\u0131, siyasi krize girmesini ve istikrars\u0131zla\u015fmas\u0131n\u0131 istemediler. Bu nedenle KDP eliyle bu devrimci hareketi tasfiye ettirdiler.<\/p>\n
O d\u00f6nem Dr. \u015e\u0131van’\u0131n ba\u015flatt\u0131\u011f\u0131 bu hareket \u00f6nlenmeseydi T\u00fcrkiye’deki devrimci gen\u00e7lik hareketiyle K\u00fcrdistan’daki ulusal demokratik hareket birle\u015fecek ve T\u00fcrkiye’yi sarsacakt\u0131. B\u00f6yle bir birle\u015fik hareket \u0130ran’dan \u00e7ok \u00f6nce T\u00fcrkiye’de demokratik temelde bir rejim de\u011fi\u015fikli\u011fi ortaya \u00e7\u0131kabilirdi. Bunun K\u00fcrtler a\u00e7\u0131s\u0131ndan olumlu yanlar\u0131 olurdu. Kesinlikle K\u00fcrtlerin \u00f6zg\u00fcr ve demokratik ya\u015fama kavu\u015fmas\u0131 konusunda \u00e7ok tarihi bir ad\u0131m olurdu. Demokratik sosyalist etkili bir T\u00fcrkiye istenilen d\u00fczeyde olmasa da art\u0131k K\u00fcrt varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n inkar\u0131ndan vazge\u00e7ilece\u011fi bir sistem ortaya \u00e7\u0131kar\u0131rd\u0131. Bunun tarihi f\u0131rsatlar\u0131 ve imk\u00e2nlar\u0131 vard\u0131. Bunun de\u011ferlendirilmesi gerekiyor. T\u00fcrkiye’de o d\u00fczeyde devrimci hareket varken K\u00fcrdistan’da da devrimci bir hareket ortaya \u00e7\u0131ksayd\u0131 T\u00fcrkiye’deki devrimci hareket o d\u00fczeyde ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011fa u\u011framazd\u0131. T\u00fcrkiye’deki devrimci hareketlerin, sol, sosyalist hareketlerin ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011f\u0131 da K\u00fcrdistan’daki devrimci halk hareketiyle bulu\u015famamalar\u0131d\u0131r. Bunda tabii ki kendilerinin ideolojik ve siyasi yakla\u015f\u0131mlar\u0131n\u0131n pay\u0131 vard\u0131r. Bunlar da ele\u015ftirilmi\u015ftir, ele\u015ftirilmektedir. TKP’den bu yana solun, sosyalist hareketlerin K\u00fcrt sorununa yakla\u015f\u0131mlar\u0131 ele\u015ftirilmektedir. Ama 1960?larda K\u00fcrdistan’da niye radikal bir devrimci hareket ortaya \u00e7\u0131kmad\u0131? Bunun sorumlulu\u011funu hi\u00e7 kimse T\u00fcrkiye devrimci hareketine, sosyalist harekete, kom\u00fcnist harekete y\u00fckleyemez. Ku\u015fkusuz T\u00fcrkiye solundaki millici ve sosyal \u015foven yanlar T\u00fcrkiye solunu olumsuz etkiledi\u011fi gibi, K\u00fcrdistan’da devrimci bir ulusal demokratik hareketin ortaya \u00e7\u0131kmamas\u0131nda da belli bir olumsuz etkisi olmu\u015ftur. T\u00fcrkiye’deki sol i\u00e7inde olan sosyal \u015fovenizm T\u00fcrkiye’deki devrimci hareketin geli\u015fmesini engelleyen en temel hastal\u0131klardan oldu\u011fu gibi, ulusal K\u00fcrt hareketinin do\u011fru \u015fekillenmemesinde ve milliyet\u00e7i karakter kazanmas\u0131nda da etkisi olmu\u015ftur. Ancak 60’larda, 68 ku\u015fa\u011f\u0131n\u0131n d\u00fcnyan\u0131n her yerinde gen\u00e7li\u011fi, toplumu sarst\u0131\u011f\u0131 yerde Bakur\u00ea Kurd\u00eestan’da bir devrimci gen\u00e7lik hareketi ortaya \u00e7\u0131km\u0131yorsa, bir devrimci ulusal kurtulu\u015f hareketi ortaya \u00e7\u0131km\u0131yorsa bunda K\u00fcrtlerin, K\u00fcrt gen\u00e7lerinin kendisini sorgulamas\u0131 gerekiyor. O d\u00f6nemdeki siyasal durumun irdelenmesi gerekir. KDP’nin ABD, \u0130ran, \u0130srail ve T\u00fcrkiye ile ili\u015fkilerinin sorgulanmas\u0131 gerekir. KDP’nin oynad\u0131\u011f\u0131 rol\u00fcn g\u00f6r\u00fclmesi gerekiyor.<\/p>\n
Bakur\u00ea Kurd\u00eestan’da o d\u00f6nemde g\u00fc\u00e7l\u00fc bir devrimci gen\u00e7lik hareketi ortaya \u00e7\u0131kmad\u0131ysa bunun ba\u015ftaki sorumlusu KDP’dir. KDP, o d\u00f6nemde ABD, \u0130srail, \u0130ran deste\u011finde oldu\u011fu i\u00e7in, onlar\u0131n Ortado\u011fu’daki en \u00f6nemli m\u00fcttefiki T\u00fcrkiye’nin sars\u0131lmamas\u0131 i\u00e7in, siyasi istikrars\u0131zl\u0131\u011fa girmemesi i\u00e7in Bakur\u00ea K\u00fcrdistan’da devrimci hareketin geli\u015fmesini \u00f6n\u00fcne ge\u00e7mi\u015ftir. KDP eliyle K\u00fcrtlerin, K\u00fcrt gen\u00e7li\u011finin harekete ge\u00e7mesi \u00f6nlenmi\u015ftir. D\u00fcnyan\u0131n her yerinde ulusal kurtulu\u015f hareketinin y\u00fckseli\u015fe ge\u00e7ti\u011fi ve b\u00fcy\u00fck ba\u015far\u0131lar elde etti\u011fi d\u00f6nemde s\u0131n\u0131rl\u0131 bir K\u00fcrtl\u00fck bilinciyle yetinilmi\u015ftir. Ama bu bilin\u00e7 \u00f6rg\u00fctl\u00fc bilince, soyk\u0131r\u0131mc\u0131 s\u00f6m\u00fcrgecili\u011fe, T\u00fcrk devletine kar\u015f\u0131 bir ulusal kurtulu\u015f m\u00fccadelesine evrilmemi\u015ftir. B\u0131rakal\u0131m \u00f6rg\u00fct kurmay\u0131, \u00f6rg\u00fctl\u00fc hareket etmeyi, T\u00fcrk s\u00f6m\u00fcrgecili\u011fine kar\u015f\u0131 ulusal kurtulu\u015f m\u00fccadelesi y\u00fcr\u00fctme bilinci bile ortaya \u00e7\u0131karmam\u0131\u015ft\u0131r. Bunun KDP’nin tutumuyla, KDP’nin \u0130ran, \u0130srail ve ABD ili\u015fkileriyle ba\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclmelidir. Yoksa K\u00fcrt gen\u00e7li\u011fi aptald\u0131, K\u00fcrt gen\u00e7li\u011fi d\u00fcnyay\u0131 g\u00f6rmedi, K\u00fcrt gen\u00e7li\u011fi bunu yapamazd\u0131, ya da K\u00fcrt gen\u00e7leri \u00fczerinde \u00e7ok bask\u0131 vard\u0131, bunu yapamazd\u0131 demek yanl\u0131\u015ft\u0131r. Bu, gerek\u00e7elendirmektir; o anda K\u00fcrdistan’da ortaya \u00e7\u0131kmayan devrimci gen\u00e7lik hareketinin, ulusal kurtulu\u015f hareketinin sorumluluklar\u0131n\u0131 g\u00f6rmezden gelmektir, \u00fcst\u00fcn\u00fc \u00f6rtmektir, onlar\u0131 temize \u00e7\u0131karmakt\u0131r. Bu y\u00f6n\u00fcyle 1968 ku\u015fa\u011f\u0131n\u0131n K\u00fcrdistan’da devrimci gen\u00e7lik hareketi yaratamamas\u0131, ulusal kurtulu\u015f hareketi yaratamamas\u0131n\u0131n nedenlerinin iyi irdelenmesi gerekiyor. KDP’nin tutumunun bunda oynad\u0131\u011f\u0131 rol\u00fc g\u00f6rmek gerekiyor. Emperyalist kapitalist sistemin KDP ile ili\u015fkilerinin g\u00f6zden ge\u00e7irilmesi gerekiyor.<\/p>\n
Asl\u0131nda o d\u00f6nemde devrimci bir ulusal kurtulu\u015f\u00e7uluk geli\u015fecekti. Dr. \u015e\u0131wan ve arkada\u015flar\u0131 bunun i\u00e7in yola \u00e7\u0131kt\u0131lar. Saf saf Ba\u015fur\u00ea K\u00fcrdistan’a gittiler, KDP’nin kendilerini destekleyece\u011fini sand\u0131lar. Ama o andaki siyasal sistemi \u00e7\u00f6zemediler. T\u00fcrkiye kapitalist sistemin, emperyalizmin ileri karakoludur. KDP’yi destekleyen de ABD’dir, \u0130ran’d\u0131r, \u0130srail’dir. Bunlar T\u00fcrkiye’de herhangi bir m\u00fccadelenin geli\u015fmesini istemezler, komplo yaparlar, engellerler, bunun i\u00e7in tedbir alay\u0131m diyememi\u015ftir, tedbirsiz gitmi\u015ftir. Ya da o gidi\u015fi bile yanl\u0131\u015f bir de\u011ferlendirme sonucudur. Bunun sonucu orada tasfiye edilmi\u015flerdir, katledilmi\u015flerdir. Katledilmelerinin nedeni, \u015fu bu de\u011fildir; T\u00fcrkiye’nin ABD’ye ba\u011fl\u0131 olmas\u0131d\u0131r; ABD’ye ba\u011fl\u0131 olan T\u00fcrkiye s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde bir ulusal kurtulu\u015f hareketi geli\u015fmesinin istenmemesidir. Bu nedenle de ABD, \u0130srail ve \u0130ran’a ba\u011fl\u0131 olan KDP eliyle Bakur\u00ea K\u00fcrdistan’da m\u00fccadeleyi geli\u015ftirmek isteyen Dr. \u015eiwan ve arkada\u015flar\u0131n\u0131n katledilmesi, bu hareketin tasfiye edilmesi ger\u00e7e\u011fi vard\u0131r.<\/p>\n
68 d\u00f6nemindeki K\u00fcrt gen\u00e7li\u011finin durumunu de\u011ferlendirirken neden T\u00fcrkiye’deki Denizler, Mahirler, \u0130brahimler gibi devrimciler, THKP-C, T\u0130KKO, THKO gibi \u00e7ok radikal hareketler geli\u015ftirmediler diyemeyiz. \u00c7ok s\u0131n\u0131rl\u0131 K\u00fcrtl\u00fck bilinciyle yetinen bir DDKO hareketi \u00e7\u0131kt\u0131; daha fazla ileriye gidemedi, etkili olamad\u0131. Bunun kesinlikle sorgulanmas\u0131 ve de\u011ferlendirilmesi gerekmektedir. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu de\u011ferlendirme do\u011fru yap\u0131lmadan da bu konuda do\u011fru de\u011ferlendirmeler ortaya konulmadan da bug\u00fcn ba\u015fta Bakur\u00ea K\u00fcrdistan olmak \u00fczere K\u00fcrdistan’\u0131n b\u00fct\u00fcn par\u00e7alar\u0131nda \u00f6zg\u00fcrl\u00fck ve demokrasi m\u00fccadelesini sa\u011fl\u0131kl\u0131 geli\u015ftirmek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Bug\u00fcn KDP yine T\u00fcrkiye ile ili\u015fkili. D\u00fcn bu ili\u015fki nas\u0131l Dr. \u015eivan ve arkada\u015flar\u0131n\u0131n katledilmesiyle sonu\u00e7land\u0131ysa, \u015fimdiki ili\u015fki de PKK \u00f6nc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcndeki K\u00fcrt \u00d6zg\u00fcrl\u00fck Hareketi’ne kar\u015f\u0131 T\u00fcrkiye ile KDP’nin ortak davranmas\u0131, ortak hareket etmesi, T\u00fcrkiye’nin KDP’ye dayanan ili\u015fkilerle K\u00fcrt \u00d6zg\u00fcrl\u00fck Hareketi’nin zay\u0131flat\u0131lmas\u0131, etkisizle\u015ftirilmesi gibi bir ger\u00e7ekli\u011fin ya\u015fanmas\u0131 durumu vard\u0131r. Bunu K\u00fcrt gen\u00e7li\u011finin, K\u00fcrt yurtseverlerinin, K\u00fcrt demokratlar\u0131n\u0131n bilince \u00e7\u0131karmas\u0131 gerekir. K\u00fcrtler i\u00e7in tarih bilinci \u00e7ok \u00f6nemlidir. Do\u011fru tarih bilincine ula\u015fmadan K\u00fcrt’\u00fc \u00f6zg\u00fcr ve demokratik ya\u015fama kavu\u015fturmak m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Y\u00fczeysel K\u00fcrtl\u00fckle, y\u00fczeysel yakla\u015f\u0131mlarla, dar milliyet\u00e7ilikle K\u00fcrtlerin \u00f6zg\u00fcr ve demokratik ya\u015fam\u0131 kazan\u0131lamaz. Bu bak\u0131mdan Ortado\u011fu gibi d\u00fcnya dengelerinin kuruldu\u011fu, her sorunun b\u00fct\u00fcn b\u00f6lgeyi ve d\u00fcnyay\u0131 ilgilendirdi\u011fi d\u00f6nemde dar yakla\u015f\u0131mlar i\u00e7inde de\u011fil, geni\u015f \u00e7er\u00e7evede de\u011ferlendirmeler ve analizler yaparak do\u011fru sonu\u00e7lara varmak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Bu a\u00e7\u0131dan 68 d\u00f6neminde K\u00fcrt gen\u00e7lik hareketinin ortaya \u00e7\u0131kmamas\u0131 ya da \u00e7ok zay\u0131f ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131 de\u011ferlendirirken b\u00f6yle b\u00f6lgesel ve uluslararas\u0131 ili\u015fkiler \u00e7er\u00e7evesinde de\u011ferlendirmek ve bundan sonu\u00e7lar \u00e7\u0131kararak bug\u00fcnk\u00fc K\u00fcrt m\u00fccadelesinin \u00f6n\u00fcnde ortaya \u00e7\u0131kan engelleri de g\u00f6rmek gerekiyor.<\/p>\n
KDP’nin T\u00fcrkiye, ABD, \u0130ran ve \u0130srail ile ili\u015fkileri; Dr. \u015eivan’\u0131 katletmesi durumu 1970’lerde sonra K\u00fcrdistan’da ortaya \u00e7\u0131kan gen\u00e7lik hareketini olumsuz etkilemi\u015ftir. Her ne kadar DDKD gibi Dr. \u015e\u0131van’a ba\u011fl\u0131 oldu\u011funu s\u00f6yleyen, \u015eivanc\u0131lar olarak ortaya \u00e7\u0131kan bir grup olmu\u015fsa da, ama sonunda DDKD de giderek bu tarihsel durumu g\u00f6rmeyen, KDP’nin dar milliyet\u00e7i yakla\u015f\u0131mlar\u0131na giren bir hareket haline gelmi\u015ftir. Dr. \u015eivan’\u0131n hareketi, katledilmesi bu grup taraf\u0131ndan da do\u011fru de\u011ferlendirilememi\u015ftir. E\u011fer DDKD bu durumu do\u011fru de\u011ferlendirseydi \u00f6nemli bir hareket olabilirdi. \u0130lk ba\u015fta g\u00fc\u00e7l\u00fc bir hareket olarak ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. Sonradan zay\u0131flad\u0131, etkisizle\u015fti. Neden? Dr. \u015eivan’\u0131 \u00f6rnek ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyen DDKD sonunda o \u00e7izgiden kopmu\u015ftur. O \u00e7izgiden koptu\u011fu gibi, Dr. \u015eivan ve arkada\u015flar\u0131n\u0131 katleden KDP’nin ideolojisine yak\u0131n olmu\u015ftur, onun gibi d\u00fcnyaya bakm\u0131\u015ft\u0131r, onun gibi K\u00fcrt sorununa ve b\u00f6lgeye bakm\u0131\u015ft\u0131r. Bu nedenle geli\u015fememi\u015ftir. Dr. \u015e\u0131van’\u0131n katledilmesi do\u011fru ele al\u0131nsayd\u0131, do\u011fru yakla\u015f\u0131lsayd\u0131, ondan do\u011fru sonu\u00e7lar \u00e7\u0131kar\u0131lsayd\u0131 PKK kadar olmasa da DDKD de K\u00fcrdistan’da etkili bir hareket ve g\u00fc\u00e7 haline gelebilirdi. Hatta Dr. \u015e\u0131van’\u0131n zihniyetini, anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131, militanl\u0131\u011f\u0131n\u0131, devrimci ruhunu benimseyen bir hareket olarak geli\u015ferek PKK ile ulusal demokratik ittifak yapan, bu ittifak temelinde de K\u00fcrdistan’daki \u00f6zg\u00fcrl\u00fck m\u00fccadelesini geli\u015fmesinde rol oynayan bir konum kazanabilirdi. DDKD ortaya \u00e7\u0131kt\u0131, g\u00fc\u00e7l\u00fc olarak g\u00f6r\u00fcnd\u00fc, sonradan niye tasfiye edildi diye sorulacaksa, daha sonra DDKD’nin \u00f6nderleri olan, \u00f6nderi olmak isteyen ki\u015filerin siyasal yakla\u015f\u0131m\u0131na bak\u0131lmal\u0131d\u0131rlar. Siyasal ili\u015fkilerine ve siyasal de\u011ferlendirmelerine bak\u0131lmal\u0131d\u0131rlar. T\u00fcrkiye de\u011ferlendirmesine, T\u00fcrkiye devrimci gen\u00e7lik hareketini de\u011ferlendirmesine, Dr. \u015e\u0131van de\u011ferlendirmesine, Dr. \u015e\u0131van’\u0131n katledilmesi de\u011ferlendirmesine bak\u0131lmal\u0131d\u0131rlar. O g\u00fcnk\u00fc d\u00fcnya de\u011ferlendirmesine bak\u0131lmal\u0131d\u0131rlar.<\/p>\n
O zaman DDKD sol g\u00f6z\u00fckt\u00fc, sosyalist oldu\u011funu s\u00f6yledi, hatta K\u00fcba’ya gittiler, Sovyetler Birli\u011fiyle ili\u015fkiye ge\u00e7tiler. Ama Dr. \u015e\u0131van’\u0131n katledilmesini do\u011fru de\u011ferlendiremediklerinden kendi siyasi \u00e7izgilerini, ideolojilerini sa\u011flam temellere oturtamad\u0131lar. Bu nedenle K\u00fcrtlere kaybettiren KDP’nin milliyet\u00e7i \u00e7izgisine, dar \u00e7izgisine yana\u015ft\u0131lar. Militan bir \u00e7izgi ortaya \u00e7\u0131kmay\u0131nca Dr. \u015e\u0131van’\u0131n o militan ruhu, o devrimci ruhu yarat\u0131lamad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in 12 Eyl\u00fcl geldi\u011fi zaman ezilmi\u015flerdir, silinmi\u015flerdir. K\u00fcrdistan’da zor ve bask\u0131 artt\u0131\u011f\u0131nda b\u0131rakal\u0131m di\u011fer \u00f6rg\u00fctleri, Dr. \u015e\u0131van \u00e7izgisinde devrimci hareket oldu\u011funu s\u00f6yleyen DDKD de silinmi\u015ftir. Yine KAWA radikal s\u00f6ylemlerde bulunmu\u015f, Muhterem Bi\u00e7imli gibi, yani biraz daha yurtsever olan ki\u015filerden de etkilendiklerini s\u00f6ylemi\u015f, kendinin farkl\u0131 oldu\u011funu iddia etmi\u015flerdir. Emperyalizmi ve kapitalizmi ele\u015ftiren, T\u00fcrkiye’yi ele\u015ftiren radikal s\u00f6ylemlerde bulunmu\u015f; ama onlar da do\u011fru bir de\u011ferlendirme i\u00e7inde olmad\u0131klar\u0131ndan, “Sovyet emperyalizmi” diyerek o \u00e7er\u00e7evede T\u00fcrkiye’ye, Ortado\u011fu’ya, Ba\u015fur\u00ea K\u00fcrdistan’daki geli\u015fmelere bakm\u0131\u015flar, bu da onlar\u0131 iddialar\u0131ndan farkl\u0131 olarak di\u011fer K\u00fcrt gruplar\u0131 gibi pasif ve etkisiz durumda b\u0131rakm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Bu t\u00fcr yanl\u0131\u015f e\u011filimlerin hepsi KDP ger\u00e7e\u011fini do\u011fru de\u011ferlendirememek, KDP’nin emperyalizmle ili\u015fkilerini do\u011fru de\u011ferlendirememek, Dr. \u015e\u0131van’\u0131n katledilmesini do\u011fru de\u011ferlendirememek nedeniyle ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r.\u00a0 Bu da K\u00fcrt gen\u00e7li\u011fine dayanmak isteyen gruplar\u0131 etkisiz k\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6nder Apo ise daha ba\u015ftan itibaren Dr. \u015e\u0131van ger\u00e7e\u011fini, Dr. \u015e\u0131van’\u0131n katledilmesini, KDP’nin emperyalizmle ve T\u00fcrkiye ile ili\u015fkisini, bu nedenle Bakur\u00ea K\u00fcrdistan?da K\u00fcrt hareketinin geli\u015fmesini engelleyen rol\u00fcn\u00fc g\u00f6rerek do\u011fru bir tarih-toplum de\u011ferlendirmesi yaparak devrimci bir \u00e7\u0131k\u0131\u015f ger\u00e7ekle\u015ftirmi\u015ftir. \u00d6nderli\u011fin devrimci \u00e7\u0131k\u0131\u015f ger\u00e7ekle\u015ftirmesinde o d\u00f6nemde KDP hareketinin emperyalizmle ili\u015fkisini, Dr. \u015e\u0131van’\u0131n katledilmesini do\u011fru de\u011ferlendirmesinin pay\u0131n\u0131 g\u00f6rmek gerekir. Hatta \u00d6nderlik \u015funu demi\u015ftir; ben Dr. \u015e\u0131van gibi tedbirsiz de\u011fildim. Ben KDP ger\u00e7e\u011fini, KDP’nin T\u00fcrkiye ve d\u00fcnya ile ili\u015fkilerini bildi\u011fimden Dr. \u015e\u0131van gibi tuza\u011fa d\u00fc\u015fmedim. Do\u011fru de\u011ferlendirdim ve tedbirlerimi alarak bu m\u00fccadeleyi geli\u015ftirdim diyerek o d\u00f6nemdeki de\u011ferlendirmelerin K\u00fcrt \u00d6zg\u00fcrl\u00fck Hareketi’nin, K\u00fcrt halk\u0131n\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fck m\u00fccadelesinin geli\u015fmesinde ne kadar \u00f6nemli oldu\u011funu ortaya koymu\u015ftur.<\/p>\n
K\u00fcrt halk\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan, K\u00fcrt halk\u0131n\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fck m\u00fccadelesinin geli\u015fmesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan gen\u00e7li\u011fin bilin\u00e7lenmesi ve \u00f6rg\u00fctlenmesi konusunda1970?ler \u00e7ok \u00f6nemlidir. 1970’ler ger\u00e7ekten de K\u00fcrt gen\u00e7li\u011finin bilin\u00e7lenmesi, \u00f6rg\u00fctlenmesi ve m\u00fccadele etmesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan bir d\u00f6neme\u00e7tir. K\u00fcrt ve K\u00fcrdistan tarihi a\u00e7\u0131s\u0131ndan gen\u00e7li\u011fin durumu, rol\u00fc, \u00f6nemi e\u011fer irdelenecekse, bu konuda \u00f6zellikle 1970’lerde \u00d6nder Apo’nun tarih sahnesine \u00e7\u0131karak gen\u00e7li\u011fi \u00f6rg\u00fctlemesi \u00f6zel olarak ele al\u0131nmas\u0131, irdelenmesi ve sonu\u00e7lar\u0131n\u0131n de\u011ferlendirilmesi gerekir. \u00d6nder Apo esas olarak 1968 gen\u00e7lik hareketinden etkilenen bir \u00f6nderliktir. 1968 gen\u00e7lik hareketinin mayalad\u0131\u011f\u0131, tarih sahnesine \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 bir ki\u015filiktir. Bu bak\u0131mdan 1968 gen\u00e7lik hareketinin d\u00fcnyadaki ve T\u00fcrkiye’deki etkileriyle \u00d6nder Apo’nun tarih sahnesine \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 aras\u0131nda ba\u011f kurmak gerekir. Bu ba\u011f kurulmadan da \u00d6nder Apo ger\u00e7e\u011fi, \u00d6nder Apo’nun \u00f6nderli\u011finde yarat\u0131lan ulusal kurtulu\u015f hareketi ve bunun karakteri, \u00f6zellikleri do\u011fru anla\u015f\u0131lamaz, do\u011fru ele al\u0131namaz. Bu bak\u0131mdan 1968 ku\u015fa\u011f\u0131n\u0131n K\u00fcrt gen\u00e7li\u011fi \u00fczerindeki etkileri, bu y\u00f6n\u00fcyle \u00d6nder Apo’nun bundan etkilenmesi ve tarih sahnesine \u00e7\u0131kmas\u0131 \u00e7ok \u00f6nemlidir. \u00d6nder Apo bu gen\u00e7lik ruhuyla tarih sahnesine \u00e7\u0131karken Mahirlerden, Denizlerden, \u0130brahimlerden etkilenmi\u015ftir. 1968 ve 70’lerin ba\u015f\u0131ndaki T\u00fcrkiye’deki devrimci gen\u00e7lik hareketinin yaratt\u0131\u011f\u0131 etkiler anla\u015f\u0131lmadan \u00d6nder Apo anla\u015f\u0131labilir mi?<\/p>\n
\u00d6nder Apo bu gen\u00e7lik hareketinden ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak ele al\u0131nabilir mi?<\/p>\n
Bu gen\u00e7lik hareketi de\u011ferlendirilmeden K\u00fcrt \u00d6zg\u00fcrl\u00fck Hareketi’nin karakteri, \u00d6nder Apo’nun \u00d6nderli\u011fi, \u00f6nc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc, ideolojik, teorik, siyasal \u015fekillenmesi anla\u015f\u0131labilir mi? \u00d6nder<\/p>\n
Apo’nun devrimci ki\u015fili\u011finin \u015fekillenmesinde bu etken g\u00f6r\u00fclmeden, \u00d6nder Apo’nun devrimci ki\u015fili\u011fi b\u00fct\u00fcnl\u00fckl\u00fc g\u00f6r\u00fclebilir mi? Tabii ki g\u00f6r\u00fclemez.<\/p>\n
\u00d6nder Apo, b\u00f6yle bir s\u00fcrecin, b\u00f6yle bir b\u00fct\u00fcnl\u00fckl\u00fc bak\u0131\u015f\u0131n tarih sahnesine \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 tarihsel bir ki\u015filiktir. Zaten bu nedenle bu gen\u00e7lik hareketinden etkilenmi\u015f, Mahir’in, bu d\u00f6nemdeki gen\u00e7lik hareketinin K\u00fcrt sorunuyla ilgili yapt\u0131\u011f\u0131 de\u011ferlendirmeler dikkatini \u00e7ekmi\u015f, onlar\u0131n hem militanl\u0131\u011f\u0131, hem de K\u00fcrt sorunundaki yapt\u0131\u011f\u0131 de\u011ferlendirmeler \u00d6nder Apo’nun devrimci ki\u015fili\u011fine ve karakterine cevap olan ve de \u00d6nder Apo’nun devrimci ki\u015fili\u011finin ve karakterinin besleyen \u00f6nemli etkenlerden olmu\u015ftur. Nitekim 30 Mart 1972’de Mahirler katledilince \u00d6nder Apo’nun THKP-C?nin en \u00f6nemli gen\u00e7lik taban\u0131n\u0131n bulundu\u011fu Siyasal Bilgiler Fak\u00fcltesinde boykot yapmas\u0131, bu boykota \u00f6nc\u00fcl\u00fck yapmas\u0131 bu ger\u00e7eklikle ba\u011flant\u0131l\u0131d\u0131r. O d\u00f6nemde 12 Mart fa\u015fizmi vard\u0131r, b\u00fcy\u00fck bir bask\u0131 vard\u0131r. Toplum \u00fczerinde bask\u0131 vard\u0131r, gen\u00e7lik \u00fczerinde bask\u0131 vard\u0131r, devrimci hareketler ezilmi\u015ftir, susturulmu\u015ftur. Ayd\u0131nlar, gen\u00e7ler zindanlara doldurulmu\u015ftur. \u0130\u015fte bu d\u00f6nemde Mahirlerin 72’de oligar\u015fiye kar\u015f\u0131, fa\u015fizme kar\u015f\u0131 m\u00fccadele ederken katledilmeleri \u00d6nder Apo’yu sarsm\u0131\u015ft\u0131r. Derhal sorumluluk duygusuyla, devrimci duyguyla onlar\u0131n kendine katt\u0131\u011f\u0131 de\u011ferlerin vefas\u0131yla, onlara kar\u015f\u0131 duydu\u011fu sorumlulukla Siyasal Bilgiler Fak\u00fcltesinde boykota \u00f6nc\u00fcl\u00fck yapm\u0131\u015ft\u0131r. Boykot sonucu \u00d6nder Apo 1972’nin Nisan ay\u0131nda tutuklanarak Mamak cezaevine at\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. 7 ay kadar zindanda kalm\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6nder Apo zindana Mahirlerin katledilmesini protesto etmek i\u00e7in d\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr. Deniz, H\u00fcseyin, Yusuf Mamak cezaevinde \u00d6nder Apo’nun bulundu\u011fu b\u00f6l\u00fcmden al\u0131narak Ankara Ulucanlar cezaevine g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f ve orada idam edilmi\u015flerdir. Bu da \u00d6nder Apo’yu derinden etkilemi\u015ftir.<\/p>\n
\u00d6nder Apo bunlar\u0131n idam\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda sorumluluk duyarak \u00f6yle devrimci bir hareket yaratmal\u0131y\u0131m ki, \u00f6yle bir m\u00fccadele yaratmal\u0131y\u0131m ki, bunlar\u0131n \u00f6zlemleri ger\u00e7ekle\u015fsin ve 1970’lerde geli\u015fen devrimci hareketin 12 Mart askeri fa\u015fist darbesi kar\u015f\u0131s\u0131nda ald\u0131\u011f\u0131 darbeler, ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131klar bir daha al\u0131nmas\u0131n. Bir daha devrimci hareket, gen\u00e7lik hareketi bu duruma d\u00fc\u015fmesin yakla\u015f\u0131m\u0131 i\u00e7inde olmu\u015ftur. B\u00f6yle bir s\u00f6z vermi\u015ftir. Devrimci hareketi ba\u015flatma s\u00f6z\u00fc vermi\u015ftir, ama bu ba\u015flatma s\u00f6z\u00fcn\u00fc de bu d\u00f6nemden \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 tecr\u00fcbelere dayanarak yapm\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6yle bir m\u00fccadele yaratmal\u0131y\u0131m ki, kesintisiz s\u00fcrs\u00fcn! D\u00fc\u015fman\u0131n istedi\u011fi ko\u015fullarda de\u011fil, kendi istedi\u011fimiz ko\u015fullarda y\u00fcr\u00fctelim demi\u015ftir. Ve zindandan \u00e7\u0131kar \u00e7\u0131kmaz da bu devrimci \u00f6nderlere kar\u015f\u0131 sorumlulu\u011funu yerine getirmek i\u00e7in gen\u00e7li\u011fi \u00f6rg\u00fctleme \u00e7abalar\u0131 i\u00e7ine girmi\u015ftir. \u015eunu vurgulamak gerekiyor. Belki bir\u00e7ok kimse bilmiyor, gen\u00e7ler bilmiyor, devrimciler, sosyalistler, demokratlar bilmiyor, ama Ankara’da devrimci gen\u00e7li\u011fin ilk \u00f6rg\u00fctlenmelerini yapan \u00d6nder Apo’dur. Daha 1972’de cezaevinden \u00e7\u0131kar \u00e7\u0131kmaz herhangi bir \u00fcrkme, kendini geriye \u00e7ekme yakla\u015f\u0131m\u0131 i\u00e7inde olmadan derhal THKP-C’nin \u00f6nemli taban\u0131n\u0131n oldu\u011fu Siyasal Bilgiler Fak\u00fcltesi ba\u015fta olmak \u00fczere Ankara’da devrimci gen\u00e7li\u011fi \u00f6rg\u00fctleme \u00e7abas\u0131na \u00f6nc\u00fcl\u00fck yapm\u0131\u015ft\u0131r. O zaman \u00f6nc\u00fc devrimci bir\u00e7ok gen\u00e7 hala cezaevindedir. Bilindi\u011fi gibi -74 aff\u0131yla bir\u00e7ok devrimci gen\u00e7 ya da devrimci m\u00fccadelede aktif olacak devrimciler cezaevinden tahliye olmu\u015flard\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
68 ku\u015fa\u011f\u0131 ve sonras\u0131 gen\u00e7lik hareketlerini de\u011ferlendirilmesi vesilesiyle en fazla ele\u015ftiri geli\u015ftirilmesi gereken pozisyon ise K\u00fcrt gen\u00e7lerinin durumudur. Ku\u015fkusuz K\u00fcrt gen\u00e7leri o d\u00f6nemde \u00f6nemli d\u00fczeyde devrimci hareketlerin i\u00e7inde yer alm\u0131\u015flard\u0131r. THKO’nun i\u00e7inde yer alm\u0131\u015flard\u0131r, T\u0130KKO’nun i\u00e7inde yer alm\u0131\u015flard\u0131r, THKP-C i\u00e7inde yer alm\u0131\u015flard\u0131r. Bu y\u00f6n\u00fcyle s\u00f6m\u00fcrge alt\u0131nda olan, s\u00f6m\u00fcr\u00fclen, kimli\u011fi ink\u00e2r edilen K\u00fcrtler, Alevi […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":348,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[17],"tags":[],"class_list":["post-347","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-demokratik-siyaset"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tirki.komunar.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/347","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tirki.komunar.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tirki.komunar.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tirki.komunar.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tirki.komunar.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=347"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/tirki.komunar.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/347\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":415,"href":"https:\/\/tirki.komunar.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/347\/revisions\/415"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tirki.komunar.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/348"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tirki.komunar.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=347"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tirki.komunar.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=347"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tirki.komunar.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=347"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}