<\/p>\n
<\/p>\n
Gen\u00e7li\u011fin toplumsal m\u00fccadelelerdeki yeri, \u00f6nemi; gen\u00e7lik neye muktedirdir, toplumsal siyasal m\u00fccadelede nas\u0131l bir etkiye ve devinime sahiptir konusu en \u00e7arp\u0131c\u0131 bi\u00e7imde kendisini 1960’lar\u0131n sonunda g\u00f6stermi\u015ftir. 68 ku\u015fa\u011f\u0131nda sembolize olan gen\u00e7lik hareketleri, gen\u00e7li\u011fin durumu, gen\u00e7lik hareketinin duygular\u0131, d\u00fc\u015f\u00fcnceleri, \u00f6zlemleri, \u00f6rg\u00fctlenmesi, hareketi, yaratt\u0131\u011f\u0131 sonu\u00e7lar gen\u00e7li\u011fin insanl\u0131k i\u00e7in tarih boyu nas\u0131l bir \u00f6neme sahip oldu\u011funu \u00e7arp\u0131c\u0131 bi\u00e7imde g\u00f6zler \u00f6n\u00fcne sermi\u015ftir. Gen\u00e7li\u011fin toplumsal ve siyasal m\u00fccadelelerde \u00f6neminin ne oldu\u011funun en g\u00f6r\u00fcn\u00fcr hale geldi\u011fi zaman ya da bizlerin en g\u00f6r\u00fcn\u00fcr bi\u00e7imde de\u011ferlendirebilece\u011fimiz, ifade edebilece\u011fimiz zaman 1968 ku\u015fa\u011f\u0131n\u0131n harekete ge\u00e7mesi ve t\u00fcm d\u00fcnyay\u0131 sallad\u0131\u011f\u0131 d\u00f6nemdir.<\/p>\n
1968 hareketleri a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak Fransa, \u0130talya, ABD, \u0130ngiltere gibi emperyalist kapitalist \u00fclkeler ve T\u00fcrkiye, Yunanistan gibi yeni s\u00f6m\u00fcrge olarak tan\u0131mlanan \u00fclkelerde kendini etkin olarak g\u00f6stermi\u015f olsa da esas olarak bu ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f reel sosyalizmin, sosyalist hareketlerin gen\u00e7li\u011fin \u00f6zne olma, \u00f6zg\u00fcr ve demokratik ya\u015fama, toplum i\u00e7inde etkin olma ihtiyac\u0131na cevap veremedi\u011fi i\u00e7in ger\u00e7ekle\u015fmi\u015ftir. Bu ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131n ger\u00e7ekle\u015fmesinde kapitalist \u00fclkelerin ve reel sosyalizmin durumunun etkisi olmu\u015ftur. Hem kapitalist s\u00f6m\u00fcr\u00fcn\u00fcn derinle\u015fmesi ve d\u00fcnyada yaratt\u0131\u011f\u0131 a\u011f\u0131r sorunlar, hem de y\u00fczy\u0131ld\u0131r topluma, insana, gen\u00e7li\u011fe, kad\u0131na umut veren, \u00f6rnek olan sosyalizmin bu \u00f6zlemlere cevap verememesi 68 gen\u00e7lik ku\u015fa\u011f\u0131n\u0131n devrimci hareketlere y\u00f6nelmesi durumunu ortaya \u00e7\u0131karm\u0131\u015ft\u0131r. Bu, hem kapitalizmin yozla\u015fmas\u0131, \u00e7\u00fcr\u00fcmesi, gen\u00e7lik sorunlar\u0131n\u0131 a\u011f\u0131rla\u015ft\u0131rmas\u0131yla ilgilidir, hem de reel sosyalizmin gen\u00e7li\u011fin \u00f6zlemlerine cevap verememesi sonucudur. Reel sosyalizmin gen\u00e7li\u011fin \u00f6zlemlerine seslenmede yetersiz kalmas\u0131, onlara umutlar\u0131n\u0131 tatmin edecek bir etkiye ve \u00e7ekicili\u011fe kavu\u015fmamas\u0131, \u00f6zcesi gen\u00e7li\u011fin \u00f6zlemlerine cevap vermeyi\u015finin g\u00f6r\u00fclmesi gen\u00e7li\u011fin yeni bir y\u00f6nelmeye girmesini beraberinde getirmi\u015ftir. \u00d6zellikle kapitalist sistemin merkezlerinde gen\u00e7li\u011fin \u00f6zg\u00fcr ve demokratik ya\u015fam m\u00fccadelesinin patlak vermesi durumunu ortaya \u00e7\u0131karm\u0131\u015ft\u0131r. 68 ku\u015fa\u011f\u0131n\u0131n mevcut sistemlere isyan etmesi ve devrimci hareketlere y\u00f6nelmesinin nedenlerini b\u00f6yle g\u00f6rmek gerekiyor.<\/p>\n
Gen\u00e7li\u011fin \u00f6zellikle son iki y\u00fczy\u0131lda daha fazla bilin\u00e7lenmesi, \u00f6rg\u00fctl\u00fc olarak toplumsal m\u00fccadelelere kat\u0131lmas\u0131 hem bilin\u00e7, hem \u00f6rg\u00fct, hem de m\u00fccadele d\u00fczeyinde bir birikim ortaya \u00e7\u0131karm\u0131\u015ft\u0131r. Sosyalist \u00f6nderlerin tarih sahnesine \u00e7\u0131kmas\u0131 ve sosyalizmin etkili bir ideolojik ve politik g\u00fcce kavu\u015fmas\u0131 gen\u00e7li\u011fin bilin\u00e7lenmesine ve \u00f6rg\u00fctlenmesine ivme kazand\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. Son iki y\u00fczy\u0131lda gen\u00e7lik bu y\u00f6nl\u00fc bir bilin\u00e7lenme ve \u00f6rg\u00fctlenme i\u00e7inde olsa da reel sosyalizm buna cevap verememi\u015ftir. Sosyalizm kendi yaratt\u0131\u011f\u0131 \u00f6zg\u00fcrl\u00fck ve demokrasi bilincini, kendi yaratt\u0131\u011f\u0131 gen\u00e7li\u011fi \u00f6zne yapma bilincini prati\u011finde somutla\u015ft\u0131rmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in kendisinin ortaya \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 bilin\u00e7 ve \u00f6rg\u00fctlenme d\u00fczeyi daha sonra gen\u00e7li\u011fin reel sosyalizme kar\u015f\u0131 da bir tutum alma durumunu ortaya \u00e7\u0131karm\u0131\u015ft\u0131r. Gen\u00e7li\u011fin 68 hareketlili\u011fini sadece kapitalizme, kapitalist moderniteye kar\u015f\u0131 bir duru\u015f olarak g\u00f6rmemek gerekiyor. Ayn\u0131 zamanda kom\u00fcnist partilerden, sosyalist partilerden, sosyalist \u00fclkelerden umudunu kesen gen\u00e7li\u011fin bilin\u00e7 ve eylem olarak aktif ve radikal hale gelmesi durumu s\u00f6z konusudur. E\u011fer sosyalizm ger\u00e7ekten \u00f6zlemlere cevap verseydi belki de 68 ku\u015fa\u011f\u0131n\u0131n radikal patlamas\u0131 bu d\u00fczeyde olamazd\u0131. Kapitalizme kar\u015f\u0131 bir m\u00fccadele olurdu, ama bir b\u00fct\u00fcn olarak gen\u00e7li\u011fin o andaki b\u00fct\u00fcn sistemlere kar\u015f\u0131 bir duru\u015f i\u00e7ine girmesi s\u00f6z konusu olamazd\u0131.<\/p>\n
68 ku\u015fa\u011f\u0131n\u0131n gen\u00e7lik hareketi a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemi b\u00fcy\u00fckt\u00fcr. \u0130rdelenmesi gereken bir gen\u00e7lik hareketidir. Sonu\u00e7lar\u0131 da b\u00fcy\u00fckt\u00fcr. Gen\u00e7lik hareketi kapitalizme \u00e7ok b\u00fcy\u00fck ele\u015ftiri oldu\u011fu gibi, reel sosyalizme de bir duru\u015fu ifade etmi\u015ftir. 68 ku\u015fa\u011f\u0131 en fazla da kapitalizmin, emperyalizmin Vietnam?da ya da ba\u015fka yerlerdeki sava\u015f politikalar\u0131na \u015fiddetli bir kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131k\u0131\u015f olmu\u015ftur. Bu y\u00f6n\u00fcyle gen\u00e7li\u011fin emperyalizme ve emperyalist sava\u015flara kar\u015f\u0131 duru\u015fu bu d\u00f6nemde daha da keskinle\u015fmi\u015ftir.<\/p>\n
68 hareketlerinin kapitalist \u00fclkelerde etkisi farkl\u0131 olmu\u015ftur, sosyalist \u00fclkelerde etkisi farkl\u0131 olmu\u015ftur. Kapitalist emperyalizme ba\u011f\u0131ml\u0131 yeni s\u00f6m\u00fcrge ya da s\u00f6m\u00fcrge \u00fclkelerde etkisi farkl\u0131 olmu\u015ftur. Kapitalist \u00fclkelerde kapitalizmin ekonomik, sosyal, k\u00fclt\u00fcrel ya\u015fam\u0131na kar\u015f\u0131 ciddi bir itiraz ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Kapitalist \u00fclkeleri sarsm\u0131\u015ft\u0131r. Bu durum ister istemez kapitalist emperyalist \u00fclkelerde biraz daha yumu\u015fak rejimlerin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131na vesile olmu\u015ftur. Sosyal demokrasi denen hareketlerin g\u00fc\u00e7lenmesi bu temelde ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Sosyal demokratlar kapitalist \u00fclkelerde daha fazla iktidara gelmeye, iktidarda g\u00f6r\u00fcnmeye ba\u015flam\u0131\u015flard\u0131r. Yine kapitalist \u00fclkelerde sol g\u00fc\u00e7lerin, sosyalistlerin de g\u00fc\u00e7lenmesi ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Ancak \u015fu da var, bir taraftan sosyalist hareketlerin, solun g\u00fc\u00e7lenmesi ortaya \u00e7\u0131karken, sol, sosyalist, kom\u00fcnist partilerin i\u00e7inde Sovyet prati\u011fini ele\u015ftiren, biraz daha kendine \u00f6zg\u00fc partiler haline gelmeye ba\u015flam\u0131\u015flard\u0131r. \u0130talyan kom\u00fcnist partisinin, Frans\u0131z kom\u00fcnist partisinin gen\u00e7li\u011fin \u00f6zlemlerini dikkate alan bir a\u00e7\u0131l\u0131m yapmas\u0131 durumu g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Sovyetler Birli\u011fi, \u00c7in, Arnavutluk aras\u0131nda sorunlar \u00e7\u0131kmas\u0131 da \u00f6nemli d\u00fczeyde 1960?lar\u0131n sonundaki bu y\u00f6nl\u00fc geli\u015fmelere rast gelir. Bu etkide hem kendi i\u00e7 dinamiklerinin yaratt\u0131\u011f\u0131 sorunlar vard\u0131r, hem de ger\u00e7ekten gen\u00e7lik hareketinde somutla\u015fan, d\u00fcnyada toplumlar\u0131n, \u00f6zellikle gen\u00e7lerin huzursuzlu\u011funun yans\u0131malar\u0131 olmu\u015ftur. Bu y\u00f6n\u00fcyle Sovyetler Birli\u011fi somutunda olu\u015fan reel sosyalizmin toplumsal ihtiya\u00e7lara ve gen\u00e7li\u011fin \u00f6zlemlerine cevap verememesi \u00c7in, Arnavutluk gibi kendine sosyalist diyen \u00fclkelerin farkl\u0131 y\u00f6nelimlerini ortaya \u00e7\u0131karm\u0131\u015ft\u0131r. Sovyetlere y\u00f6nelik ele\u015ftiri ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Bu ele\u015ftiride ba\u015fka siyasal ve toplumsal etkenler de vard\u0131r, ancak bu etkenleri te\u015fvik etmede 60?lar\u0131n sonundaki toplumsal hareketlerin, 68 ku\u015fa\u011f\u0131 gen\u00e7lik hareketlerinin de belli bir rol\u00fc oldu\u011funu s\u00f6ylemek yanl\u0131\u015f olmaz. Tabii ki bunu ba\u015fl\u0131ca etken olarak g\u00f6rmek de m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. Siyasal etkenleri var, ekonomik etkenleri var, uluslararas\u0131 kapitalist emperyalizmin ideolojik sald\u0131r\u0131lar\u0131n\u0131n etkileri var. Ba\u015fka bir\u00e7ok etken de s\u0131ralanabilir, ama o d\u00f6nemdeki toplumsal sorunlar\u0131n gen\u00e7likte yaratt\u0131\u011f\u0131 etkilerin, bunun ideolojik ve sosyal etkilerinin bir sonucu oldu\u011funu da g\u00f6rmek gerekir.<\/p>\n
Kapitalist \u00fclkelerdeki bar\u0131\u015f hareketlerinin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131nda, kad\u0131n hareketlerinin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131nda da 68 ku\u015fa\u011f\u0131n\u0131n \u00f6nemli bir rol\u00fc vard\u0131r. 68 ku\u015fa\u011f\u0131 bir zihniyet sorgulamas\u0131d\u0131r. \u0130deolojik olarak \u00e7ok sistematik bir gen\u00e7lik hareketi olmasa da \u00e7ok farkl\u0131 ideolojik e\u011filimler bulunsa da ba\u015fta kapitalist sitem olmak \u00fczere d\u00fcnyadaki sistemlere bir tepki oldu\u011fu a\u00e7\u0131kt\u0131r. Bu y\u00f6n\u00fcyle tepkisel boyutu vard\u0131r. Gen\u00e7lik zaten tarihte genelde tepki eylemlerinin \u00f6nc\u00fc g\u00fcc\u00fcd\u00fcr. Ama gen\u00e7li\u011fin tepkiselli\u011finin kesinlikle toplumsal sorunlarla ba\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclmelidir. Al \u00e7ocuktan haberi derler. Yani \u00e7ocu\u011fun duygusu ve ruh hali aile i\u00e7indeki duyguyu ve ruh halini yans\u0131t\u0131r. Gen\u00e7lik de asl\u0131nda toplumdaki duyguyu yans\u0131t\u0131r. Gen\u00e7li\u011fin tepkileri eninde sonunda belirli y\u00f6nleriyle toplumun tepkileridir, toplumun rahats\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131n gen\u00e7lik \u015fahs\u0131nda d\u0131\u015fa vurumudur. Tarih boyu b\u00f6yle olmu\u015ftur. Toplumsal sorunlar a\u011f\u0131rla\u015ft\u0131k\u00e7a bunun somut etkileri gen\u00e7li\u011fin tepkilerinde g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Gen\u00e7li\u011fin duru\u015funda, duygular\u0131nda g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Bu y\u00f6n\u00fcyle 68 ku\u015fa\u011f\u0131n\u0131n hareketlili\u011fi ve tepkileri toplumun \u00f6zlemlerinin, duygular\u0131n\u0131n, ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 sorunlar\u0131n gen\u00e7lik \u015fahs\u0131nda d\u0131\u015fa vurumu olarak kabul edilmek durumundad\u0131r.<\/p>\n
68 gen\u00e7lik ku\u015fa\u011f\u0131n\u0131n yaratt\u0131\u011f\u0131 bu hareketlili\u011fi sol ve sosyalist g\u00fc\u00e7ler belli d\u00fczeyde \u00f6rg\u00fctlemeye \u00e7al\u0131\u015fsa da kapitalist \u00fclkelerdeki solun ve sosyalist g\u00fc\u00e7lerin yakla\u015f\u0131m\u0131 yetersiz kald\u0131\u011f\u0131ndan gen\u00e7li\u011fin \u00f6nemli bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc \u00f6rg\u00fctl\u00fc hale getirilememi\u015ftir. \u0130talyan kom\u00fcnist partisi, Frans\u0131z kom\u00fcnist partisi 1970’lerde g\u00fc\u00e7lerini artt\u0131rsalar da di\u011fer \u00fclkelerde gen\u00e7li\u011fin bu hareketlili\u011fi sol i\u00e7ine \u00e7ekilememi\u015ftir. \u0130talya ve Fransa’daki sol da toplumlar\u0131n\u0131 ve gen\u00e7li\u011fin \u00f6zlemlerine cevap verecek bir de\u011fi\u015fim yaratamam\u0131\u015flard\u0131r. Bunlardaki de\u011fi\u015fimler bu tepkiselli\u011fe ba\u011fl\u0131 olarak \u00f6rg\u00fctl\u00fc, bilin\u00e7li de\u011fil, pragmatik oldu\u011fundan giderek daha fazla reformist ya da kapitalizmle uzla\u015fma \u00f6\u011felerini ortaya \u00e7\u0131karm\u0131\u015ft\u0131r. 68 ku\u015fa\u011f\u0131n\u0131n kapitalist \u00fclkelerdeki etkisi b\u00f6yle olmu\u015ftur.<\/p>\n
1968 sonu ve 70’ler Sovyetler Birli\u011fi?nde giderek sorunlar\u0131n a\u011f\u0131rla\u015ft\u0131\u011f\u0131 d\u00f6nemdir. Devlet ve iktidar giderek \u00e7ok kat\u0131la\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130ktidar ve devletin kat\u0131la\u015fmas\u0131 o sistemin gen\u00e7likten daha fazla uzakla\u015fmas\u0131n\u0131 ifade eder. Sovyetler Birli\u011fi gen\u00e7li\u011fin 68 hareketinden do\u011fru dersler \u00e7\u0131karmam\u0131\u015ft\u0131r ya da sadece kapitalizme tepki olarak g\u00f6ren y\u00fczeysel de\u011ferlendirmeler olmu\u015ftur. Ama 68 ku\u015fa\u011f\u0131n\u0131n kapitalist \u00fclkelerdeki etkisi biraz daha sol, sisteme tepkisel olarak ortaya \u00e7\u0131karken, bu y\u00f6n\u00fcyle sol g\u00fc\u00e7ler ondan yararlanmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken, sosyalist \u00fclkelerde ise tepkisel olarak gen\u00e7li\u011fin sa\u011fa kayd\u0131\u011f\u0131, sistemi sa\u011fdan ele\u015ftiren bir durum ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Reel sosyalizm eksiklerinden dolay\u0131 sosyalist \u00fclkelerdeki tepkisellik ise sosyalizme, reel sosyalizme y\u00f6nelik olmu\u015ftur. 68 ku\u015fa\u011f\u0131n\u0131n aray\u0131\u015flar\u0131 ve tepkileri kapitalist \u00fclkelerde kapitalizme kar\u015f\u0131 olmu\u015fken, reel sosyalist \u00fclkelerde de reel sosyalizme kar\u015f\u0131 olmu\u015ftur. Bu da reel sosyalist \u00fclkelerde sistem i\u00e7i sa\u011f unsurlar\u0131 g\u00fc\u00e7lendiren, kapitalist modernist ayd\u0131nlanmac\u0131 g\u00fc\u00e7leri g\u00fc\u00e7lendiren etki yapm\u0131\u015ft\u0131r. Nitekim 70’lerden itibaren Sovyetler Birli\u011finde gen\u00e7li\u011fin tepkilerinden g\u00fc\u00e7 alan tutumlar ve \u00e7evreler ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Sovyetlerde 70’lerden sonra baz\u0131 ayd\u0131nlar\u0131n, belirli kesimlerin sisteme kar\u015f\u0131 daha fazla ele\u015ftiri getirmeleri, sosyalizm kar\u015f\u0131t\u0131 e\u011filimler ortaya koymalar\u0131, biraz da gen\u00e7li\u011fin bu tepkisel durumundan g\u00fc\u00e7 al\u0131nmas\u0131ndan dolay\u0131d\u0131r. Bu y\u00f6n\u00fcyle 68 ku\u015fa\u011f\u0131n\u0131n da Sovyetlerde \u00f6nemli sonu\u00e7lar\u0131 olmu\u015ftur.<\/p>\n
Kapitalizme ba\u011fl\u0131 yeni s\u00f6m\u00fcrge \u00fclkelerde ya da ulusal kurtulu\u015f sorunu olan \u00fclkelerde ise 68 devrimci ku\u015fa\u011f\u0131n\u0131n etkileri daha farkl\u0131 olmu\u015ftur. Daha militanca, daha sol, kapitalizme ve emperyalizme daha fazla tepkisel d\u00fczeyde olmu\u015ftur. Nitekim ulusal kurtulu\u015f sava\u015flar\u0131n\u0131n Vietnam’da, Kambo\u00e7ya’da, Laos’ta, Afrika’da bir\u00e7ok alanda g\u00fc\u00e7lenmesi, etkili hale gelmesi bir y\u00f6n\u00fcyle de g\u00fcc\u00fcn\u00fc, enerjisini bu gen\u00e7lik hareketlerinin sisteme kar\u015f\u0131 tepkisinden alm\u0131\u015ft\u0131r. Yine T\u00fcrkiye ve Yunanistan gibi \u00fclkelerde ve ba\u015fka \u00fclkelerde gen\u00e7lik ger\u00e7ekten \u00f6nemli d\u00fczeyde sola kaym\u0131\u015ft\u0131r. 68 ku\u015fa\u011f\u0131n\u0131n sola kaymas\u0131n\u0131n, sol tepkisel bir geli\u015fmenin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131n en somut yeri ise T\u00fcrkiye’dir, K\u00fcrdistan’d\u0131r. Ortado\u011fu’da Filistin hareketlerinin y\u00fckseli\u015fe ge\u00e7mesidir. 68 ku\u015fa\u011f\u0131n\u0131n sisteme tepkisi, T\u00fcrkiye’de solun, sosyalistlerin y\u00fckseli\u015fe ge\u00e7mesini beraberinde getirmi\u015ftir. Yeni s\u00f6m\u00fcrgelerde y\u00f6netimlere \u00f6fke artm\u0131\u015ft\u0131r. Yeni s\u00f6m\u00fcrge \u00fclkelere \u00f6fke, kapitalizme \u00f6fkedir, kapitalist sisteme \u00f6fkedir. S\u00f6m\u00fcrge ve yeni s\u00f6m\u00fcrgelerin arkas\u0131ndaki kapitalizme \u00f6fkedir. Bu bak\u0131mdan 68 ku\u015fa\u011f\u0131n\u0131n s\u00f6m\u00fcrgelerde, yeni s\u00f6m\u00fcrgelerde, ba\u011f\u0131ml\u0131 \u00fclkelerde etkisi solun ve sosyalist hareketlerin g\u00fc\u00e7lenmesi bi\u00e7iminde ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc oralarda kapitalist emperyalizmin etkisi var, toplum s\u00f6m\u00fcr\u00fcl\u00fcyor, gen\u00e7lik olumsuz etkileniyor. Toplum a\u011f\u0131r s\u00f6m\u00fcr\u00fc alt\u0131nda oldu\u011funda toplumun en \u00f6nemli par\u00e7as\u0131 olan gen\u00e7li\u011fin daha tepkisel, daha radikal, daha sistem d\u0131\u015f\u0131 ve sisteme kar\u015f\u0131 m\u00fccadele eder duruma gelece\u011fi a\u00e7\u0131kt\u0131r. Nitekim T\u00fcrkiye’de ortaya \u00e7\u0131kan durum budur. T\u00fcrkiye’deki 68 ku\u015fa\u011f\u0131n\u0131n \u00e7ok radikal devrimci bir hareket olarak tarih sahnesine \u00e7\u0131kmas\u0131, T\u00fcrkiye’nin siyasal tarihinde bir d\u00f6n\u00fcm ba\u015flatmas\u0131 bu nedenledir. T\u00fcrkiye siyasal tarihinde yeni bir d\u00f6nem a\u00e7\u0131lmas\u0131 68 gen\u00e7lik ku\u015fa\u011f\u0131n\u0131n T\u00fcrkiye?deki devlete ve iktidara kar\u015f\u0131 cepheden radikal duru\u015f almas\u0131yla ilgilidir. Bu y\u00f6n\u00fcyle devrimci demokrasi m\u00fccadelesinin geli\u015fmesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan d\u00f6n\u00fcm noktas\u0131 68 ku\u015fa\u011f\u0131d\u0131r. Bu ku\u015fa\u011f\u0131n T\u00fcrkiye’deki iktidarlara, devlete ve arkas\u0131ndaki emperyalist g\u00fc\u00e7lere kar\u015f\u0131 tepkisi T\u00fcrkiye a\u00e7\u0131s\u0131ndan kesinlikle yeni bir d\u00f6nemin ba\u015flang\u0131c\u0131d\u0131r.<\/p>\n
T\u00fcrkiye’deki gen\u00e7lik hareketi ger\u00e7ekten radikal olmu\u015ftur. \u00d6zellikle de T\u00fcrkiye’nin kapitalist emperyalizmin ileri karakolu olmas\u0131, kapitalist emperyalizmin en fazla etkiledi\u011fi \u00fclkelerden olmas\u0131 do\u011fal olarak buradaki geli\u015fen hareketin de daha fazla antiemperyalist olmas\u0131n\u0131 beraberinde getirmi\u015ftir. Bu antiemperyalistlik i\u00e7inde millilik de vard\u0131r. Bu y\u00f6n\u00fcyle radikaldir. Ancak T\u00fcrkiye’nin kurulu\u015fu s\u0131ras\u0131nda bat\u0131n\u0131n T\u00fcrkiye’ye kar\u015f\u0131 politikalar\u0131na tepki g\u00f6sterilmesi, bu hareketlerin belli d\u00fczeyde milli yanlar\u0131n\u0131n daha fazla a\u011f\u0131r basmas\u0131n\u0131 ortaya \u00e7\u0131karm\u0131\u015ft\u0131r. Ku\u015fkusuz devrimci ve sosyalist y\u00f6nleri g\u00fc\u00e7l\u00fcd\u00fcr, toplumcudurlar, ama belli d\u00fczeyde milli yanlar\u0131 da vard\u0131r. Antiemperyalistlik anlam\u0131nda milli yanlar\u0131 olumluyken, di\u011fer yandan d\u00f6nemin devletinin ulus devlet olmas\u0131, ulus devletin toplumu \u00e7ok fazla etkilemesi, milliyet\u00e7ili\u011fin ulus devlet temelinde \u015fekillenmesi ister istemez bu millili\u011fin ulus devlet\u00e7i genler ta\u015f\u0131mas\u0131n\u0131 beraberinde getirmi\u015ftir. Ama yine de devlete, devlet\u00e7ili\u011fe, iktidara kar\u015f\u0131 sert tutum al\u0131nmas\u0131 ayn\u0131 zamanda ulus devlet\u00e7ili\u011fe ve ulus devlet\u00e7ili\u011fin politikalar\u0131na kar\u015f\u0131 da belli d\u00fczeyde tutum al\u0131nmas\u0131n\u0131 beraberinde getirmi\u015ftir. Nitekim bu y\u0131llarda K\u00fcrt sorunu g\u00fcndeme gelmi\u015ftir. K\u00fcrt sorununun somut, etkin g\u00fcndeme gelmesi 68 ku\u015fa\u011f\u0131n\u0131n radikal devrimci zihniyet ve prati\u011finin sonras\u0131 olmu\u015ftur. Bu y\u00f6n\u00fcyle 68 ku\u015fa\u011f\u0131n\u0131n emperyalizme kar\u015f\u0131 m\u00fccadelesini \u00f6nemserken, bu ku\u015fa\u011f\u0131n K\u00fcrt sorunu konusunda da o g\u00fcne kadar g\u00f6r\u00fclmedik bi\u00e7imde a\u00e7\u0131k bir tutum koymas\u0131 da belli bir geli\u015fmeyi ifade etmektedir. K\u00fcrt halk\u0131n\u0131n \u00f6zg\u00fcr ve demokratik ya\u015fam\u0131 konusunda uluslar\u0131n kendi kaderini tayin hakk\u0131 temelinde K\u00fcrtlerin \u00f6zg\u00fcr ve demokratik ya\u015fam\u0131 konusunda \u00f6nemli bir d\u00fc\u015f\u00fcnce geli\u015fimi ve tart\u0131\u015fmalar olmu\u015ftur.<\/p>\n
68 ku\u015fa\u011f\u0131n\u0131n T\u00fcrkiye a\u00e7\u0131s\u0131ndan da K\u00fcrtler a\u00e7\u0131s\u0131ndan da de\u011feri \u00e7ok b\u00fcy\u00fckt\u00fcr. T\u00fcrkiye’de devlete kar\u015f\u0131 cepheden ilk tav\u0131r al\u0131nmas\u0131 nedeniyle de 68 ku\u015fa\u011f\u0131n\u0131n duru\u015fu \u00f6nemlidir. Osmanl\u0131 tarihi boyunca da, T\u00fcrkiye tarihi boyunca da devletle toplumun ili\u015fkilerinin yo\u011fun olmas\u0131 ya da toplumun devlet taraf\u0131ndan \u015fekillenmesinin yaratt\u0131\u011f\u0131 zihniyet anlam\u0131nda olumsuz sonu\u00e7lar\u0131 vard\u0131r. Devlet\u00e7i d\u00fc\u015f\u00fcnce Osmanl\u0131da da T\u00fcrkiye toplumunda da a\u011f\u0131r basmaktad\u0131r. Bu bak\u0131mdan 68 ku\u015fa\u011f\u0131n\u0131n devlete do\u011frudan tutum almas\u0131, devlete kar\u015f\u0131 m\u00fccadele i\u00e7ine girmesi, devletle sava\u015fmas\u0131 ve bunun kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda devletin bu devrimci gen\u00e7leri katletmesi; Denizlerin, H\u00fcseyinlerin, Yusuflar\u0131n idam edilmesi, toplumdaki devlet baba, yani devlete fazla dokunmayan, devlete kar\u015f\u0131 tutumlarda her zaman ikircikli olan T\u00fcrkiye toplumunda \u00f6nemli bir zihniyet de\u011fi\u015fikli\u011fi yaratm\u0131\u015ft\u0131r. Bu bak\u0131mdan 68 ku\u015fa\u011f\u0131n\u0131n T\u00fcrkiye toplumunda yaratt\u0131\u011f\u0131 d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc, etkileri kimse k\u00fc\u00e7\u00fcmsememelidir. Bazen K\u00fcrt hareketleri i\u00e7inde milliyet\u00e7i ve dar yakla\u015f\u0131mlarla neden K\u00fcrt sorununa do\u011fru yakla\u015f\u0131lmad\u0131 ya da K\u00fcrtler \u00f6zg\u00fcrle\u015ftirilmedi, K\u00fcrtlerin \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcnde \u00f6nc\u00fcl\u00fck yapmad\u0131lar gibi olumsuz yakla\u015f\u0131mlar g\u00f6sterilmektedir. Hem bu sosyalist hareketlerin K\u00fcrt sorununa ilgisini yanl\u0131\u015f g\u00f6rmekte, hem de neden K\u00fcrtlere \u00f6nc\u00fcl\u00fck etmedin gibi beklentiler ortaya koymaktad\u0131rlar. Bu bak\u0131mdan 68 ku\u015fa\u011f\u0131na, devrimci ku\u015fa\u011fa K\u00fcrt cephesinden yanl\u0131\u015f ve eksik yakla\u015f\u0131mlar g\u00f6sterilmektedir. Ku\u015fkusuz o ku\u015fak sonras\u0131 ortaya \u00e7\u0131kan ideolojik yakla\u015f\u0131mlarda, grupla\u015fmalarda ele\u015ftirilecek \u00f6nemli eksiklikler ve yanlar bulunmaktad\u0131r. Bunlar, K\u00fcrt \u00d6zg\u00fcrl\u00fck Hareketi taraf\u0131ndan da \u00e7e\u015fitli vesilelerle ortaya konulmu\u015f ve ele\u015ftirilmi\u015ftir. Ama bu eksikliklere dayal\u0131 tepkisel ve duygusal olarak 68 ku\u015fa\u011f\u0131n\u0131 ve T\u00fcrkiye solunu k\u00fc\u00e7\u00fcmseyen yakla\u015f\u0131mlar kesinlikle do\u011fru de\u011fildir ve bizim taraf\u0131m\u0131zdan kabul edilemezdir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Gen\u00e7li\u011fin toplumsal m\u00fccadelelerdeki yeri, \u00f6nemi; gen\u00e7lik neye muktedirdir, toplumsal siyasal m\u00fccadelede nas\u0131l bir etkiye ve devinime sahiptir konusu en \u00e7arp\u0131c\u0131 bi\u00e7imde kendisini 1960’lar\u0131n sonunda g\u00f6stermi\u015ftir. 68 ku\u015fa\u011f\u0131nda sembolize olan gen\u00e7lik hareketleri, gen\u00e7li\u011fin durumu, gen\u00e7lik hareketinin duygular\u0131, d\u00fc\u015f\u00fcnceleri, \u00f6zlemleri, \u00f6rg\u00fctlenmesi, hareketi, yaratt\u0131\u011f\u0131 sonu\u00e7lar gen\u00e7li\u011fin insanl\u0131k i\u00e7in tarih boyu nas\u0131l bir \u00f6neme sahip oldu\u011funu \u00e7arp\u0131c\u0131 […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":361,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[17],"tags":[],"class_list":["post-360","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-demokratik-siyaset"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tirki.komunar.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/360","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tirki.komunar.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tirki.komunar.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tirki.komunar.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tirki.komunar.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=360"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/tirki.komunar.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/360\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":409,"href":"https:\/\/tirki.komunar.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/360\/revisions\/409"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tirki.komunar.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/361"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tirki.komunar.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=360"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tirki.komunar.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=360"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tirki.komunar.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=360"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}