\n
\n
Serhat CAN<\/em><\/strong><\/span><\/p>\n \n D\u00fcnya d\u00fczeyinde ekonomik ili\u015fkilere h\u00e2kim olan\u0131n liberal iktisat kuram\u0131 ve uygulamalar\u0131 oldu\u011funu belirtmek gerekir. Hegemonya hem ekonomik boyutuyla hem de siyasal ve ideolojik boyutuyla ulus-\u00fcst\u00fc ya da ulus \u00f6tesi d\u00fczeyde hareket etmektedir. Bili\u015fim teknolojilerinde ya\u015fanan geli\u015fme ve de\u011fi\u015fimler esasta sermayenin bu niteli\u011fini de\u011fi\u015ftirmemektedir. Hatta bunun daha da derinle\u015fmesini sa\u011flamakta, daha rahat ve kolay hareket etmesine imk\u00e2nlar yaratmaktad\u0131r. De\u011fi\u015fim belki baz\u0131 sekt\u00f6rler d\u00fczeyinde olmakta, bir sekt\u00f6r \u00f6nceli\u011fini yitirirken, yerine ba\u015fka bir sekt\u00f6r ve onun sermaye grubu ba\u015fat duruma gelmektedir. Bunun siyasete yans\u0131mas\u0131 ise y\u00f6ntem farkl\u0131l\u0131klar\u0131na yol a\u00e7\u0131yor olsa da hegemonik g\u00fcc\u00fcn yeni d\u00fczenlemelerini ama\u00e7layan politikalar\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda yeni bir durumun geli\u015fmesine f\u0131rsat tan\u0131mayacak d\u00fczeyde olmaktad\u0131r.<\/p>\n Sermayenin k\u00e2r amac\u0131 ile toplum ekonomisine dayatt\u0131\u011f\u0131 durum, toplumun ekonomisini da\u011f\u0131tmak, haliyle toplumu da\u011f\u0131tmaktan ba\u015fka bir anlama gelmemektedir. Ekonomiye el koyma sadece \u00fcretime el koyma ve bunda belirleyici olmayla s\u0131n\u0131rl\u0131 kalmamaktad\u0131r. \u00d6zellikle pazar ili\u015fkileri \u00fczerinde tekel kurarak ekonominin tek belirleyeni olmak istemektedir. B\u00f6ylece, \u00fcretim katar,\u00a0 b\u00f6l\u00fc\u015f\u00fcm, t\u00fcketim ve pazar konular\u0131nda da toplum \u00fczerinde h\u00e2kimiyetini sa\u011flamaktad\u0131r.<\/p>\n Ekoloji sorununun kapitalizmin ba\u015f \u00e7eli\u015fkisi olmas\u0131 karc\u0131 ve tekelci sisteminden kaynaklanan niteli\u011finden dolay\u0131 yap\u0131sald\u0131r. Kapitalizmin a\u015f\u0131r\u0131 k\u00e2r ile k\u00e2r oranlar\u0131n\u0131n d\u00fc\u015fme e\u011filimi, rekabet edebilmek i\u00e7in d\u00fc\u015f\u00fck maliyet ko\u015fullar\u0131nda \u00fcretim yapmak istemesine kar\u015f\u0131n adil ve ger\u00e7ek \u00fcretim i\u00e7in katlanaca\u011f\u0131 maliyetlerin farkl\u0131 olu\u015fu sistem i\u00e7inde a\u015f\u0131lmaz \u00e7eli\u015fkiler olu\u015fturmaktad\u0131r. Ekolojinin kapitalizm i\u00e7in temel sorun olmas\u0131 da buradan kaynaklanmaktad\u0131r. Ger\u00e7ekte, k\u00e2r amac\u0131yla \u00fcretim ve a\u015f\u0131r\u0131 k\u00e2r amac\u0131 \u00fcretim ve Pazar ili\u015fkileri ile ekoloji birbiri ile ba\u011fda\u015fmayacak iki durumu ortaya \u00e7\u0131karmaktad\u0131r.<\/p>\n Tar\u0131m, hayvanc\u0131l\u0131k, sanayi ya da geli\u015fmekte olan bili\u015fim alan\u0131 birer sekt\u00f6r olarak incelendi\u011finde,\u00a0 maliyetlerin d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclmesi, a\u015f\u0131r\u0131 k\u00e2r ad\u0131na hem do\u011fadaki kaynaklar do\u011fru ve yerinde kullan\u0131lmamakta hem de toplumsal do\u011fa tahrip edilmektedir. Her iki do\u011fa da s\u00f6m\u00fcr\u00fc ve istismar ili\u015fkisi i\u00e7ine al\u0131narak daha fazla s\u00f6m\u00fcr\u00fc ve k\u00e2r i\u00e7in daha etkin ve derinle\u015ftirilmi\u015f iktidara d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmektedir. Bu durumu sekt\u00f6r d\u00fczeyinde \u00f6rneklemek konuyu daha da anla\u015f\u0131l\u0131r k\u0131lacakt\u0131r.<\/p>\n Tar\u0131m i\u00e7in d\u00fcnya genelinde geneti\u011fi de\u011fi\u015ftirilmi\u015f tohumlar\u0131n kullan\u0131lmas\u0131, tohumlar\u0131n ikinci y\u0131l tohumluk olarak kullan\u0131lamayacak \u015fekilde d\u00fczenlenmesi asl\u0131nda bir k\u0131yamet senaryosu gibidir. Do\u011fal tohumlar\u0131n t\u00fckenmesi ile t\u00fcm tar\u0131m bu alanda faaliyet y\u00fcr\u00fcten birka\u00e7 dev \u015firketin tekelci politikalar\u0131na mecbur kalacak. B\u00f6ylece hem fiyatlar \u00fczerinde hem de toplumsal ya\u015fam \u00fczerinde, giderek daha ileri boyutta devletler \u00fczerinde ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k ili\u015fkisi yarat\u0131lacakt\u0131r. Toplumun temel beslenme ihtiya\u00e7lar\u0131 ona kar\u015f\u0131 bir silah olarak kullan\u0131lmak ama\u00e7lanmaktad\u0131r. Bu politikan\u0131n tar\u0131mda geli\u015fmesi i\u00e7in hemen hemen t\u00fcm devletler s\u00fcbvansiyonlar uygulamaktad\u0131r. Sertifikal\u0131 tohum kullanan \u00e7ift\u00e7ilere d\u00f6n\u00fcm ba\u015f\u0131 tohum, g\u00fcbre ve akaryak\u0131t yard\u0131m\u0131 ad\u0131na alt\u0131nda bu politikaya yayg\u0131nl\u0131k ve kal\u0131c\u0131l\u0131k kazand\u0131r\u0131lmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Bu s\u00fcbvansiyonlar\u0131n da ebedi olmad\u0131\u011f\u0131 bilinen bir durumdur. Belli bir s\u00fcre sonra, hem do\u011fal tohumlar kaybolacak hem de s\u00fcbvansiyonlar kald\u0131r\u0131lacak ve tar\u0131m t\u00fcm\u00fcyle bu politikaya teslim olmak zorunda kalacakt\u0131r.<\/p>\n \u0130kinci olarak; kimyasal g\u00fcbreler ve ila\u00e7lama sertifikal\u0131 tohumlar i\u00e7in kullan\u0131lmak zorundad\u0131r. Kullan\u0131lmamas\u0131 durumunda tarladan \u00fcr\u00fcn kald\u0131r\u0131lamayacak, kullan\u0131lmas\u0131 durumunda topra\u011f\u0131n do\u011fal yap\u0131s\u0131 zarara u\u011frayacakt\u0131r. Tar\u0131m ile ilgisi olmayan bir\u00e7ok hayvan ve bitki t\u00fcr\u00fc bu g\u00fcbre ve ila\u00e7larla yok olacak ya da yok olma tehlikesi ile kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kalacakt\u0131r. Tarlada ya\u015fayan bir\u00e7ok canl\u0131n\u0131n yok olas\u0131 kadar, topra\u011f\u0131n yabanc\u0131s\u0131 oldu\u011fu kimyasallarla bulu\u015fmas\u0131 topra\u011f\u0131 yoksulla\u015ft\u0131racak, farkl\u0131 tohum ve \u00fcr\u00fcnler i\u00e7in verimli ya da kullan\u0131\u015fl\u0131 olmaktan \u00e7\u0131kacakt\u0131r. Bir tarla i\u00e7in bunun geriye d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc olabilir mi? E\u011fer bu durum m\u00fcmk\u00fcn ise de bunun \u00e7ok uzun bir zaman alaca\u011f\u0131 da ortadad\u0131r.<\/p>\n \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc olarak;\u00a0 bu kimyasallar\u0131n insan ve toplum sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 \u00fczerinde yaratt\u0131\u011f\u0131 olumsuz etkiler yeni hastal\u0131klar\u0131n ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131na neden olmaktad\u0131r. G\u00fcbre ve ila\u00e7lama tar\u0131msal \u00fcr\u00fcn\u00fc koruma ad\u0131na yap\u0131lsa da, o \u00fcr\u00fcn bundan etkilenmektedir. G\u00fcbre ve ila\u00e7 \u00fcr\u00fcn\u00fcn i\u00e7yap\u0131s\u0131na kadar sirayet etmekte ve bunu t\u00fcketenler \u00fczerinde olumsuz etkileri k\u0131sa vadede g\u00f6r\u00fclmese de uzun vadece ortaya \u00e7\u0131kacakt\u0131r. Bunun maliyeti ise maddi boyutuyla \u00f6l\u00e7\u00fclemeyecek, hatta insan ve toplum sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 bak\u0131m\u0131ndan geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc olmayan bir derecede olabilmektedir.<\/p>\n D\u00f6rd\u00fcnc\u00fcs\u00fc; t\u00fcm bunlara ba\u011fl\u0131 olarak ve belirtenleri tamamlayacak \u015fekilde geli\u015ftirilen end\u00fcstricilik ile birey ve toplum ya\u015fam\u0131 \u00fczerinde yarataca\u011f\u0131 ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k ili\u015fkisidir. Bu alanda geli\u015ftirilen iktidard\u0131r. End\u00fcstriyalizmin iktidar \u00f6zelli\u011fi burada bir ama\u00e7 oldu\u011fu \u00e7ok net bir \u015fekilde ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Tar\u0131m sekt\u00f6r\u00fc i\u00e7in belirtilenleri \u00e7ok rahatl\u0131kla hayvanc\u0131l\u0131k sekt\u00f6r\u00fc, sanayi ve hatta daha yeni yeni geli\u015fen ve k\u0131sa s\u00fcrede toplumlar\u0131 etkisi alt\u0131na alan bili\u015fim sekt\u00f6r\u00fc i\u00e7in de belirtmek gerekir.<\/p>\n \u0130nsanlar ya\u015famsal ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lama yoluna giderken do\u011fay\u0131 de\u011fi\u015ftirirler. \u00dcretimin kendisi belli bir maddeden ba\u015fka maddeler elde etme faaliyetidir. Bu madencilik i\u00e7in b\u00f6yle oldu\u011fu kadar, tar\u0131m ve hayvanc\u0131l\u0131k i\u00e7in de b\u00f6yledir. Madencilik ya da fosil yak\u0131tlar\u0131n elde edilmesinde do\u011faya verilen zararlar \u00e7o\u011fu zaman onar\u0131lmayacak, geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc olmayan \u015fekildedir. Temiz su kaynaklar\u0131n\u0131n kirletilmesinden, orman, mera ve otlaklar\u0131n kullan\u0131lamaz hale gelmesine; bir\u00e7ok canl\u0131 t\u00fcr\u00fcn\u00fcn yok olmas\u0131 ya da yok olma tehlikesine kadar, k\u00e2r mant\u0131\u011f\u0131n\u0131n h\u00e2kim oldu\u011fu end\u00fcstriyalizm ve onun uygulamalar\u0131n\u0131n sonucudur.<\/p>\n Do\u011fan\u0131n kendi kendini yenilemesi kapitalizmin dayand\u0131\u011f\u0131 end\u00fcstriyalizmin tahribat marjlar\u0131n\u0131 \u00e7oktan a\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Kapitalizm do\u011fay\u0131 da yormaktad\u0131r. Topra\u011f\u0131, suyu, bitkileri, atmosferi, kurdu, ku\u015fu, b\u00f6rt\u00fc b\u00f6ce\u011fi yormaktad\u0131r. Bu yorgunlu\u011fa b\u00fcnyenin ne oranda ve ne zamana kadar dayanaca\u011f\u0131 bilinmese de asl\u0131nda me\u00e7hul de de\u011fildir. Bunun insan ve toplum ya\u015fam\u0131na biyolojik hastal\u0131klar kadar sosyal rahats\u0131zl\u0131klar bi\u00e7iminde etkide bulunmas\u0131 ise ka\u00e7\u0131n\u0131lmazd\u0131r. Kapitalizmin do\u011fay\u0131 t\u00fcketmesi ka\u00e7\u0131n\u0131lmazd\u0131r. Fakat kapitalizm ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz de\u011fildir<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Serhat CAN D\u00fcnya d\u00fczeyinde ekonomik ili\u015fkilere h\u00e2kim olan\u0131n liberal iktisat kuram\u0131 ve uygulamalar\u0131 oldu\u011funu belirtmek gerekir. Hegemonya hem ekonomik boyutuyla hem de siyasal ve ideolojik boyutuyla ulus-\u00fcst\u00fc ya da ulus \u00f6tesi d\u00fczeyde hareket etmektedir. Bili\u015fim teknolojilerinde ya\u015fanan geli\u015fme ve de\u011fi\u015fimler esasta sermayenin bu niteli\u011fini de\u011fi\u015ftirmemektedir. Hatta bunun daha da derinle\u015fmesini sa\u011flamakta, daha rahat ve kolay […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":538,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[22],"tags":[],"class_list":["post-537","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ekonomi-ekoloji"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tirki.komunar.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/537","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tirki.komunar.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tirki.komunar.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tirki.komunar.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tirki.komunar.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=537"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/tirki.komunar.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/537\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":539,"href":"https:\/\/tirki.komunar.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/537\/revisions\/539"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tirki.komunar.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/538"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tirki.komunar.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=537"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tirki.komunar.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=537"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tirki.komunar.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=537"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}