\n
\n
Serhat CAN<\/em><\/strong><\/span><\/p>\n \n Amerika anakaras\u0131n\u0131n ke\u015ffi Avrupa\u2019ya, \u00f6zellikle de \u0130spanya\u2019ya b\u00fcy\u00fck miktarlarda alt\u0131n ve g\u00fcm\u00fc\u015f gibi de\u011ferli madenlerin giri\u015fine yol a\u00e7t\u0131. Katliamlarda d\u00f6k\u00fclen kan Avrupa\u2019ya de\u011ferli maden olarak akmaktayd\u0131. Kapitalizmin ilk d\u00f6neminin bu denli kanl\u0131 olmas\u0131 yeni geli\u015fen ticaret s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n sermaye biriktirmesiyle birebir alakal\u0131d\u0131r. Bundan da anla\u015f\u0131l\u0131yor ki; kapitalizm do\u011fu\u015fundan beri vah\u015fidir.<\/p>\n Avrupa\u2019da, \u00f6zellikle \u0130spanya\u2019da biriken ve bolla\u015fan de\u011ferli madenler b\u00fcy\u00fck fiyat art\u0131\u015flar\u0131na sebep oldu. Geli\u015fen ticaret ve t\u00fcccar s\u0131n\u0131f\u0131 tefecili\u011fi de geli\u015ftirmi\u015fti.\u00a0\u00a0\u0130spanya\u2019da fiyatlar g\u00f6r\u00fclmemi\u015f d\u00fczeyde y\u00fckseldi. Toplum ilk defa y\u00fcksek enflasyon ile kar\u015f\u0131la\u015f\u0131yor. \u0130nsanlar ekonomiyi ve toplumu alt-\u00fcst eden bu durumdan tefecileri sorumlu g\u00f6r\u00fcyorlard\u0131. Toplumun sezgisi ve akl\u0131 bu olsa gerek. Yerinde ve do\u011fru bu tespiti y\u0131llar sonra ekonomi teorileri de do\u011frulayacakt\u0131. Buna ra\u011fmen, enflasyonun t\u00fcccar\u0131n sermayesine sermaye katt\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc i\u00e7in, para bollu\u011funa ya da de\u011ferli maden giri\u015fine kar\u015f\u0131 herhangi bir tedbir al\u0131nmad\u0131.\u00a0\u00a0Toplumun ge\u00e7imlik ekonomisi b\u00f6ylece kapitalizmin kar ama\u00e7l\u0131 tefeci sermayesine sunuldu. Tefecilik ve enflasyon sermaye birikimini h\u0131zland\u0131rmaktayd\u0131.\u00a0\u00a0G\u00fcn\u00fcm\u00fczde finans kapital denilen bu tefeci bezirgan sermaye ilk ad\u0131mlar\u0131n\u0131 b\u00f6yle att\u0131. B\u00fcy\u00fcy\u00fcp sistem haline gelmesi i\u00e7in ise biraz zamana ihtiya\u00e7 duymaktayd\u0131.<\/p>\n Finans kapitali sadece son y\u00fczy\u0131l\u0131n karc\u0131 zihniyeti ile s\u0131n\u0131rl\u0131 g\u00f6rmemek gerekir. Daha merkantalist d\u00f6nemde ya\u015fanan enflasyon, faiz oranlar\u0131, para ya da de\u011ferli maden miktar\u0131 ve arz\u0131 ile fiyatlar aras\u0131ndaki ili\u015fkiyi d\u00f6nemin t\u00fcccar s\u0131n\u0131f\u0131 ve iktidar\u0131 iyi fark etmi\u015fti. Sanayi devrimi d\u00f6neminde, \u00fcretime belli bir d\u00fczeyde giren sermayenin yan\u0131nda,\u00a0\u00a0kapitalizmde hi\u00e7bir zaman \u00fcretim ya da ekonomi diye bir sorun esasta olmam\u0131\u015ft\u0131r. \u2018\u00dcretim\u2019e de sadece sermayenin b\u00fcy\u00fct\u00fclmesi i\u00e7in girmi\u015ftir. Sistemin \u00e7\u0131plak akl\u0131 finans \u00e7a\u011f\u0131nda ekonomiyle hi\u00e7bir alakas\u0131 olmayan sanal oyunlar \u00fczerinden her \u00e7e\u015fidinden faiz, rant, spek\u00fclasyon ve manip\u00fclasyonlarla \u2018para\u2019ya\u00a0\u00a0daha fazla sahip olmaya \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc finans \u00e7a\u011f\u0131nda para ile ifade edilen her zaman g\u00f6r\u00fcnen para\u2019dan \u00e7ok daha fazlas\u0131 olmu\u015ftur.<\/p>\n Finans kapital tekelcidir. Sermayeyi elinde bulunduran s\u0131n\u0131f\u0131n i\u00e7inden \u00e7\u0131kar ve fakat onu a\u015far, onu d\u0131\u015ftalar ve yine onu kendine ba\u011f\u0131ml\u0131 hale getirir. Sermaye s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131 da kendine ba\u011f\u0131ml\u0131 ve ba\u011fl\u0131 hale getirir. Bu tekelci nitelik ulus devlet s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 da a\u015farak devletler \u00fcst\u00fc bir tekel niteli\u011fi g\u00f6sterir ve devletleri de kendine ba\u011f\u0131ml\u0131 hale getirir. Finans sermaye sisteminde \u2018para\u2019 tarihin hi\u00e7bir d\u00f6neminde olmad\u0131\u011f\u0131 kadar \u00fcretimden ve ekonomiden, toplumun ger\u00e7ek ihtiya\u00e7lar\u0131ndan ayr\u0131\u015fmam\u0131\u015ft\u0131. \u00d6nceki d\u00f6nemlerde paran\u0131n de\u011fi\u015fim arac\u0131 olarak kullan\u0131lmas\u0131 mal m\u00fcbadelesini kolayla\u015ft\u0131rmakta, \u00f6l\u00e7\u00fc ve hesap kolayl\u0131\u011f\u0131 sa\u011flamaktayd\u0131. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde ise iktidar\u0131n kendini b\u00fcy\u00fctme, s\u00fcrd\u00fcrme ve topluma n\u00fcfus etmede bir y\u00f6ntem olarak ele al\u0131nmaktad\u0131r. Para bir iktisat politikas\u0131 olarak ele al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda hegemonik g\u00fc\u00e7ler i\u00e7in di\u011fer devletleri istedi\u011fi politikaya y\u00f6nlendirmede rahatl\u0131kla kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 gibi, herhangi bir devlet, iktidar i\u00e7in toplumu y\u00f6nlendirmede de s\u0131kl\u0131kla kullan\u0131lmaktad\u0131r. Komutan para\u2019n\u0131n komutanl\u0131\u011f\u0131 da buradan gelmektedir. Sadece hegemon g\u00fcc\u00fcn zay\u0131f iktidarlara ya da genelde iktidarlar\u0131n topluma kar\u015f\u0131 uygulamas\u0131 ile bu komutanl\u0131k olu\u015fmu\u015ftur.\u00a0\u00a0Tap\u0131lan meta olarak \u2018para\u2019 \u00a0hegemonun da, ba\u011f\u0131ml\u0131 devletlerin ve iktidarlar\u0131n da komutan\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc onlar\u0131n da nas\u0131l davranmas\u0131 gerekti\u011fini yine para belirlemektedir.<\/p>\n Finans sermayenin \u00fcretim s\u00fcre\u00e7leriyle bir ili\u015fkisi yoktur. Bunu da g\u00fcnl\u00fck ya\u015fam dilinde ekonometrik ve istatistik de\u011ferleri a\u00e7\u0131klarken s\u0131kl\u0131kla belirtti\u011fi reel sekt\u00f6r ve finansal sekt\u00f6r ay\u0131r\u0131m\u0131nda g\u00f6rmek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Burada belirtilen finansal sekt\u00f6r\u00fc; faiz, ka\u011f\u0131t oyunlar\u0131 \u00fcretim d\u0131\u015f\u0131 her t\u00fcrl\u00fc ara\u00e7 ve y\u00f6ntem s\u00f6zkonusu edildi\u011finden sanal sekt\u00f6r \u015feklinde okumak yanl\u0131\u015f olmayacakt\u0131r. \u00dcretim ile ili\u015fkisi yok ama \u00fcretimin sonu\u00e7lar\u0131ndan en fazla nemalan\u0131r. Tekelle\u015fmi\u015f \u00f6rg\u00fctl\u00fc g\u00fcc\u00fcyle devletlerin ekonomi politikalar\u0131n\u0131 belirlemekte, vergi, \u00fccret, sosyal politikalar, e\u011fitim, sa\u011fl\u0131k ba\u015fta olmak \u00fczere toplumu birinci derecede ilgilendiren ve etkileyen alanlarda politikay\u0131 belirleyen ger\u00e7ek iktidard\u0131r.<\/p>\n Finans kapitalin kavramsal dilini de de\u011ferlendirmek \u00f6nemlidir.\u00a0\u00a0Para\u00a0\u00a0basma devletin tekelindedir. Para denilen banknotlar\u0131n ka\u011f\u0131t kalitesi ve belki de bask\u0131 kalitesi d\u0131\u015f\u0131nda gazete ka\u011f\u0131d\u0131ndan fark\u0131 asl\u0131nda yoktur. Bundan dolay\u0131 paray\u0131 basan her devlet tekel hakk\u0131n\u0131 kullan\u0131rken asl\u0131nda bununla kendi yasall\u0131\u011f\u0131 i\u00e7inde kalpazanl\u0131k yapmaktad\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc, ger\u00e7ekte o banknotlar\u0131n kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 yoktur. Yani asl\u0131nda ve ger\u00e7ekte \u2018komutan\u2019 ka\u011f\u0131ttand\u0131r. G\u00fcn\u00fcm\u00fcz i\u00e7in art\u0131k ka\u011f\u0131t kullanma zahmetine de girmeden, ileti\u015fim \u00e7a\u011f\u0131n\u0131n teknik imkanlar\u0131n\u0131 da kullanarak sanal konumunu daha a\u00e7\u0131k g\u00f6steren sanal para d\u00f6nemi ya\u015fanmaktad\u0131r. Bankalar\u0131n cari hesaplar\u0131nda art\u0131k bir rakamdan ibarettir para.<\/p>\n Neo-klasik ekonomi doktrini ile finans kapitalin \u00f6n\u00fcndeki ulus devlet setleri kald\u0131r\u0131lm\u0131\u015f, \u00f6zelle\u015ftirmeler yap\u0131larak liberal ekonominin alt yap\u0131s\u0131 ideolojik, siyasal, sosyal y\u00f6nleriyle yasalla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f, bu ama\u00e7la uluslararas\u0131 sermaye ile gerekli uyum i\u00e7in her y\u00f6nden yap\u0131sal de\u011fi\u015fikliklerin yap\u0131lmas\u0131 ile toplum art\u0131k moneter (para) politikalarla y\u00f6netilmeye ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130hracat\u0131 art\u0131rmak ya da \u00f6demeler dengesini sa\u011flamak isteyen bir h\u00fck\u00fcmet sanki ba\u015fka yolu yokmu\u015f gibi bunu deval\u00fcasyonla sa\u011flamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Enflasyonu d\u00fc\u015f\u00fcrmek i\u00e7in daralt\u0131c\u0131 para politikas\u0131, ekonomide durgunlu\u011fu a\u015fmak i\u00e7in geni\u015fletici para politikas\u0131 uygulamak art\u0131k bu i\u015fin ament\u00fcs\u00fc olmu\u015ftur.\u00a0\u00a0Uluslararas\u0131 sermayeyi mi \u00e7ekmek istiyorsun, faiz hadlerini y\u00fcksek tutmak gerekir. Ekonomiye s\u0131cak para i\u00e7in cazip ortam olu\u015fsun, yani karl\u0131 ortam olu\u015fsun. S\u0131cak para ise en karl\u0131 pazarlara ka\u00e7ma e\u011filiminde oldu\u011fu i\u00e7in, hangi pazardan \u00e7ekilse o pazarda kriz ya\u015fanmaktad\u0131r.\u00a0\u00a0Sistemin yap\u0131sal krizi s\u0131cak paran\u0131n kontrol edilememesinden dolay\u0131 s\u00fcrekli k\u0131r\u0131lgan bir hal olu\u015fturmaktad\u0131r. Sistim \u015fu anda bu paran\u0131n kontrol yollar\u0131n\u0131 tart\u0131\u015fmaktad\u0131r. Yaratt\u0131\u011f\u0131 canavar\u0131 kontrol etmenin yolunu aramaktad\u0131r. Kendisi de bunun esiri olmu\u015f durumdad\u0131r. Faiz oranlar\u0131, pazarda olu\u015fan fiyatlar\u0131 de\u011fi\u015ftirme, fiyatlarla oynama, emisyon, para miktar\u0131, i\u00e7 ve d\u0131\u015f bor\u00e7lanma ile iktidarlar kendilerini s\u00fcrd\u00fcrme yoluna giderken toplumu da bu konuda manip\u00fcle ederek, sistemin yaratt\u0131\u011f\u0131 sorunlardan muzdarip hale getirerek pe\u015finden s\u00fcr\u00fcklemektedir. Bu politikalar\u0131n hi\u00e7birinde toplum yoktur. Para satma, para kiralama ve b\u00fcy\u00fck sermaye ile gerekti\u011finde h\u00fck\u00fcmetleri ve devletleri y\u0131kma g\u00fcc\u00fcn\u00fc elinde bulunduran finans sermayenin iktidar\u0131 k\u00fcreseldir, hegemoniktir ve kalpazand\u0131r.<\/p>\n \n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Serhat CAN Amerika anakaras\u0131n\u0131n ke\u015ffi Avrupa\u2019ya, \u00f6zellikle de \u0130spanya\u2019ya b\u00fcy\u00fck miktarlarda alt\u0131n ve g\u00fcm\u00fc\u015f gibi de\u011ferli madenlerin giri\u015fine yol a\u00e7t\u0131. Katliamlarda d\u00f6k\u00fclen kan Avrupa\u2019ya de\u011ferli maden olarak akmaktayd\u0131. Kapitalizmin ilk d\u00f6neminin bu denli kanl\u0131 olmas\u0131 yeni geli\u015fen ticaret s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n sermaye biriktirmesiyle birebir alakal\u0131d\u0131r. Bundan da anla\u015f\u0131l\u0131yor ki; kapitalizm do\u011fu\u015fundan beri vah\u015fidir. Avrupa\u2019da, \u00f6zellikle \u0130spanya\u2019da biriken […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":541,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[22],"tags":[],"class_list":["post-555","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ekonomi-ekoloji"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tirki.komunar.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/555","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tirki.komunar.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tirki.komunar.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tirki.komunar.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tirki.komunar.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=555"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/tirki.komunar.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/555\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":556,"href":"https:\/\/tirki.komunar.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/555\/revisions\/556"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tirki.komunar.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/541"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tirki.komunar.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=555"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tirki.komunar.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=555"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tirki.komunar.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=555"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}