\n
\n
Dicle TEKMAN<\/em><\/strong><\/span><\/p>\n \n Demokratik Ulus in\u015fas\u0131n\u0131n temel aya\u011f\u0131 olan kooperatif\u00e7ilik, temelde toplumun sosyal, k\u00fclt\u00fcrel ya\u015fam tarz\u0131n\u0131 geli\u015ftiren, \u2018Ben\u2019 olgusunu ortadan kald\u0131ran bir zihniyeti geli\u015ftirmektedir. Ekonomi alan\u0131nda toplumun ortak, kolektif \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 sa\u011flamak ve kendi ya\u015fam\u0131n\u0131 idame ettirmesinde \u00f6nemli bir \u00f6rg\u00fctlenme olmaktad\u0131r. Kooperatif\u00e7ili\u011fin en temel anlay\u0131\u015f\u0131 ortakl\u0131kt\u0131r. Toplumu ortak bir ya\u015fama \u00e7ekmektir, ya\u015fam\u0131n ortak planlanmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n Bu konuda toplumsal tarihi irdelersek ilk kooperatif deneyimi -ki ad\u0131na tam olarak kooperatif denilmese de toplumsall\u0131\u011f\u0131n ve tar\u0131m k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131yla geli\u015fmi\u015ftir. \u00d6zellikle Dicle ve F\u0131rat havzas\u0131nda geli\u015fen bu ilk ya\u015fam tarz\u0131 incelendi\u011finde; beslenme, korunma ve bar\u0131nma ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lama i\u015fi k\u00fc\u00e7\u00fck topluluklar halinde ortak yap\u0131lmakta, yarat\u0131lan maddi-manevi de\u011ferlerden herkesin faydaland\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir. Payla\u015f\u0131m\u0131, dayan\u0131\u015fmay\u0131 ve ortak ruhu esas alan bir ya\u015fam tarz\u0131 belirleyici olmakta ve bu do\u011fal olarak geli\u015fmektedir. Burada do\u011fal kooperatif anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n ekonomik \u00f6neminden \u00e7ok, insanlar\u0131n sosyal bak\u0131mdan birbiriyle olan ili\u015fkileri dikkat \u00e7ekmekte ve yine payla\u015f\u0131mc\u0131, sadece kendi ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 de\u011fil, toplumsal ya\u015fam\u0131n t\u00fcm ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnen bir anlay\u0131\u015f ve ya\u015fam tarz\u0131 ger\u00e7e\u011fi \u00f6nem ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Tarihte ilk tar\u0131m devriminin ger\u00e7ekle\u015fmesi de i\u015fte bu do\u011fall\u0131\u011f\u0131nda geli\u015fen ortak, kolektif \u00f6rg\u00fctlenmenin bir sonucu olmaktad\u0131r. Tarihteki bu deneyim bug\u00fcn a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6rnek al\u0131nacak bir modeldir.<\/p>\n Bunu neden belirtiyoruz? \u00c7\u00fcnk\u00fc bu konuda partilerin, ( HDP-DBP ) kurumlar\u0131n ve ilgili komisyonlar\u0131n bir kooperatif modeli geli\u015ftirme ve bunu uygulama noktas\u0131nda at\u0131l kald\u0131klar\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir. Devletlerde de bir kooperatif anlay\u0131\u015f\u0131 vard\u0131r. Kimi olanaklar sunsa da toplumlar\u0131n k\u00fc\u00e7\u00fck birikimleri ve m\u00fclklerinin yan\u0131 s\u0131ra emekleri \u00fczerindende rant sa\u011flamak, s\u00f6m\u00fcr\u00fcden kaynakl\u0131 \u00e7eli\u015fkileri t\u00f6rp\u00fclemek, \u00fcstlendi\u011fi sosyal sorumluluklardan kurtulmak, s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131c\u0131 yasalarla da kendi tasarrufuna alma yakla\u015f\u0131m\u0131n\u0131 esas almaktad\u0131r. Bu devlet\u00e7i kooperatif\u00e7ilikte t\u00fcketim kooperatif\u00e7ili\u011fi daha fazla \u00f6ne \u00e7\u0131kmakta, \u00fcretkenlik, emekle bulu\u015fma ve toplumsal boyut geride seyretmektedir. De\u011ferlendirilebilecek y\u00f6nleri olmakla birlikte bunu \u00e7ok yetersiz g\u00f6r\u00fcyor, reddediyoruz. Ama ret etti\u011fimiz kadar alternatifini de ortaya koymak ve en iyi \u015fekilde bunu \u00f6rg\u00fctlemek de demokratik ulus in\u015fas\u0131nda rol oynayan herkesin ve herkesimin g\u00f6rev ve sorumlulu\u011fundad\u0131r.<\/p>\n Bu ayn\u0131 zamanda bir zihniyet \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 gerektiriyor. Bu anlay\u0131\u015f\u0131 topluma izah edip benimsetebilmek, ikna edebilmek, eme\u011finin sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 ve bunun sosyal ya\u015fama-ili\u015fkilere katk\u0131lar\u0131n\u0131 g\u00f6sterebilmek \u00f6nemlidir. kooperatif \u00fcyesi olarak, emek gerektiren ve \u00f6zel m\u00fclkiyet\u00e7i anlay\u0131\u015ftan uzak bir kat\u0131l\u0131m\u0131 esas almas\u0131 durumunda kooperatif\u00e7ili\u011fin ne t\u00fcr faydalar sa\u011flad\u0131\u011f\u0131, kapitalist rekabet\u00e7ili\u011fe dayal\u0131 \u00fcretimin ne t\u00fcr olumsuzluklara yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131-a\u00e7aca\u011f\u0131 somut kimi verilere de dayanarak izah edilebilmelidir. Buradan yola \u00e7\u0131karak bir k\u00f6y hatta bir mahalleden ba\u015flayarak; en basitinden, \u00f6rne\u011fin s\u00fct, peynir veya ar\u0131c\u0131l\u0131k, serac\u0131l\u0131k\u00a0 vb. tar\u0131ma ve hayvanc\u0131l\u0131\u011fa dayal\u0131 kooperatifler \u00f6rg\u00fctlenebilir. Ya da orman ve suya dayal\u0131 kooperatifler, en \u00f6nemlisi e\u011fitim, sa\u011fl\u0131k kooperatifleri dahi olu\u015fturulabilir. Daha \u00e7ok \u00fcretim, yarat\u0131c\u0131l\u0131k, dayan\u0131\u015fma ve payla\u015f\u0131m \u00fczerine, ortak ruh, irade ve d\u00fc\u015f\u00fcnce \u00fczerine kurulan\u0131d\u0131r. Bunlar\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirmek imk\u00e2ns\u0131z de\u011fildir, gerekli olan sadece bu \u00e7al\u0131\u015fmaya inanmak ve karar vermektir. Bu ekonomi ve ya\u015fam anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 neden \u00e7ok uzaklarda arayal\u0131m ki! Tarihimiz bu konuda en \u00f6\u011fretici, geli\u015ftirici ve yol g\u00f6sterici de\u011fil midir? \u00d6yleyse \u00f6rnek alaca\u011f\u0131m\u0131z model Dicle ve F\u0131rat havzas\u0131nda geli\u015fen ahlaki ve politik toplum ger\u00e7ekli\u011fidir.<\/p>\n Demokratik Ulus \u0130n\u015fas\u0131n\u0131n temel bir alan\u0131 olan kooperatif\u00e7ilik geli\u015fmedi\u011fi takdirde ahlaki ve politik toplumun \u00f6zg\u00fcr birlikteli\u011fini sa\u011flamak ve toplumun ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 sosyal, k\u00fclt\u00fcrel, ekonomik ve \u00f6zsavunma sorunlar\u0131n\u0131n g\u00fcn\u00fcm\u00fczde daha da zorla\u015faca\u011f\u0131, \u00e7\u00f6z\u00fcms\u00fcz kalaca\u011f\u0131 \u015f\u00fcphesizdir. Ayr\u0131ca bunu nas\u0131l geli\u015ftirmeliyiz noktas\u0131nda bir d\u00fc\u015f\u00fcnce veya proje \u00fcretmede de kaplumba\u011fa y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fcnde ilerlemek hem s\u00fcre\u00e7 ve hem de zaman kayb\u0131 olmaktad\u0131r. Demokratik kom\u00fcnalizmi ger\u00e7ekle\u015ftirmek Kom\u00fcnal ekonomiyi, kooperatif anlay\u0131\u015f\u0131yla geli\u015ftirmekle m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Demokratik kooperatif\u00e7ilik, kom\u00fcn ve meclislerin yer ald\u0131\u011f\u0131 bir \u00f6rg\u00fctl\u00fcl\u00fck ile b\u00fcy\u00fck bir a\u015fkla, emekle, ilham alarak \u00e7al\u0131\u015fmakla m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n Peki, kooperatif \u00f6rg\u00fctlenmesine neden bu kadar ihtiya\u00e7 var? \u00c7\u00fcnk\u00fc kapitalizmin a\u015f\u0131r\u0131 k\u00e2r ve sermayeye endekslenmi\u015f t\u00fcketici ya\u015fam tarz\u0131na ve yine bunun yaratt\u0131\u011f\u0131 bireycilik, a\u00e7g\u00f6zl\u00fcl\u00fck, m\u00fclkiyet anlay\u0131\u015f\u0131ndan toplumu kurtar\u0131p, insanlar\u0131n kendi \u00f6zg\u00fcr iradeleriyle, g\u00f6n\u00fcll\u00fc kat\u0131ld\u0131klar\u0131 bir toplumsall\u0131\u011f\u0131n ve ortak ya\u015fam\u0131n en iyi formu oldu\u011fu i\u00e7in demokratik kom\u00fcnal ekonomi ve ya\u015fam gereklidir. Ayr\u0131ca K\u00fcrdistan co\u011frafyas\u0131n\u0131n bir\u00e7ok yerinde uluslararas\u0131 sermaye kurulu\u015flar\u0131n\u0131n gittik\u00e7e yer edindi\u011fi, end\u00fcstriyalizmin b\u00fcy\u00fcd\u00fc\u011f\u00fc, bundan kaynakl\u0131 i\u015fsizli\u011fin, s\u00f6m\u00fcr\u00fcn\u00fcn ve toplumsal sorunlar\u0131n artt\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rmekteyiz. Kooperatif\u00e7ilik en ba\u015fta bu tarz bir sanayile\u015fmeye, \u015firketle\u015fmeye ve kapitalist kurulu\u015flara kar\u015f\u0131 bir \u00f6rg\u00fctlenmedir. Toplumumuzu bu t\u00fcr tekelle\u015ferek hegemonikle\u015fmeyi esas alan \u00fcretim anlay\u0131\u015f\u0131ndan uzakla\u015ft\u0131rmak, kooperatif\u00e7ilik zihniyetine ve ya\u015fam tarz\u0131na y\u00f6nlendirmek elzemdir. Kooperatif\u00e7ilikle halk\u0131 kendi \u00f6z i\u015fletmeleri i\u00e7ine \u00e7ekmeli, ekolojik end\u00fcstriye y\u00f6nlendirerek do\u011fa ve toplumla yabanc\u0131la\u015fmas\u0131 giderilmelidir. \u0130\u015fsizlik, a\u00e7l\u0131k, g\u00f6\u00e7, k\u00fclt\u00fcrel yabanc\u0131la\u015fma ve her t\u00fcrden \u00fcst\u00fc \u00f6rt\u00fcl\u00fc soyk\u0131r\u0131mlardan toplumu koruman\u0131n en \u00f6nemli unsurlar\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131nda da ekonomik yeterlilik, \u00fcretkenlik gelmektedir. Burada da yine kooperatif\u00e7ilik \u00f6nemli bir anlay\u0131\u015f olarak \u00f6ne \u00e7\u0131kmaktad\u0131r.<\/p>\n Bir k\u00f6yde, mahallede veya bir kasabada kooperatifi \u00f6rg\u00fctlemek \u00e7ok zor olmasa gerek. \u00d6zellikle K\u00fcrdistan\u2019\u0131n baz\u0131 b\u00f6lgelerinde halk\u0131m\u0131z\u0131n ortak ya\u015fam, payla\u015f\u0131m ve dayan\u0131\u015fma k\u00fclt\u00fcr\u00fc vard\u0131r ve ya\u015fanmaktad\u0131r. Bu konuda belediyelere rol d\u00fc\u015fmektedir. Belediyeler kooperatifle\u015fmeye sa\u011flayacaklar\u0131 katk\u0131larla kendi \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na da kolayl\u0131k sa\u011flam\u0131\u015f olacak, yerinden y\u00f6netim zemini g\u00fc\u00e7lenecektir.\u00a0 Kooperatiflere dayanmayan bir Belediye toplumcu, demokratik bir belediye olamaz ve toplumun maddi- manevi de\u011ferlerini koruyamaz. Belediyeler toplumun ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 toplumla birlikte kar\u015f\u0131lamal\u0131d\u0131r. \u00d6rne\u011fin; bir k\u00f6y\u00fcn yola m\u0131 ihtiyac\u0131 var, kimi olanaklar sa\u011flanarak do\u011fru bir \u00f6rg\u00fctlenmeyle toplumun kat\u0131l\u0131m\u0131 sa\u011flanarak da yap\u0131labilir. Baz\u0131 \u00e7evrelerin rant sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 bir alan olmaktan \u00e7\u0131kart\u0131lm\u0131\u015f olur. Ayr\u0131ca belediyelerin b\u00fct\u00e7esini toplumun ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lamak i\u00e7in kullanmak ahlaki, vicdani ve demokratik bir tutumdur.<\/p>\n Di\u011fer yandan kooperatifler \u00f6zellikle kad\u0131nlar\u0131n i\u015f hayat\u0131nda daha fazla s\u00f6z ve pratik sahibi olmalar\u0131nda temel zemini olu\u015fturmaktad\u0131r. Devlet\u00e7i-iktidarc\u0131 eril sistem ya\u015famda \u00f6zelde ise ekonomi alan\u0131nda kad\u0131na fazla yer vermez, verse de kendi s\u0131n\u0131rlar\u0131 \u00e7er\u00e7evesinde vermektedir. Nihayetinde ekonomi alan\u0131nda kad\u0131na pek yer yoktur. Bu i\u015f sadece erke\u011fin bir i\u015fi olarak g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Bu elbette ki b\u00fcy\u00fck bir \u00e7arp\u0131tmad\u0131r. Tarihsel toplum ger\u00e7ekli\u011fine bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda ana-tanr\u0131\u00e7a kad\u0131n\u0131n sadece ekonomide de\u011fil, ya\u015fam\u0131n her alan\u0131nda rol oynad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rebilmekteyiz. Tarihte kad\u0131n nas\u0131l ki topluma \u00f6nc\u00fcl\u00fck etmi\u015f, ilk \u00f6rg\u00fctl\u00fc ve ahlaki-politik ya\u015fam tarz\u0131n\u0131 geli\u015ftirmi\u015f ise, bug\u00fcnde ayn\u0131 \u00f6nc\u00fc rol\u00fc ve potansiyeli kom\u00fcnal ekonominin geli\u015fmesinde ve demokratik kooperatif\u00e7ili\u011fin \u00f6rg\u00fctlenmesinde oynayabilir. Ya\u015fam\u0131m\u0131zda, \u00f6zellikle K\u00fcrdistan da ya\u015fan\u0131lan kad\u0131n sorunlar\u0131na en iyi cevap her alanda \u00e7e\u015fitli kad\u0131n kooperatif birimlerini \u00f6rg\u00fctleyebilmekle m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Yine, el i\u015flerinden, ev i\u015flerine, sanattan k\u00fclt\u00fcre kadar, \u00f6zellikle do\u011fayla, toprakla kad\u0131n\u0131n tekrar bulu\u015fmas\u0131n\u0131 sa\u011flamak demokratik kooperatif hareketi a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nem ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Kad\u0131n\u0131n payla\u015f\u0131mc\u0131, dayan\u0131\u015fmac\u0131 \u00f6z\u00fc bu kooperatif\u00e7ilikle tekrardan canlanacakt\u0131r. \u00d6yleyse demokratik ulus in\u015fas\u0131nda kad\u0131n kooperatif hareketinin g\u00fc\u00e7l\u00fc bir \u00f6rg\u00fctl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcne ihtiya\u00e7 vard\u0131r<\/p>\n <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Dicle TEKMAN Demokratik Ulus in\u015fas\u0131n\u0131n temel aya\u011f\u0131 olan kooperatif\u00e7ilik, temelde toplumun sosyal, k\u00fclt\u00fcrel ya\u015fam tarz\u0131n\u0131 geli\u015ftiren, \u2018Ben\u2019 olgusunu ortadan kald\u0131ran bir zihniyeti geli\u015ftirmektedir. Ekonomi alan\u0131nda toplumun ortak, kolektif \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 sa\u011flamak ve kendi ya\u015fam\u0131n\u0131 idame ettirmesinde \u00f6nemli bir \u00f6rg\u00fctlenme olmaktad\u0131r. Kooperatif\u00e7ili\u011fin en temel anlay\u0131\u015f\u0131 ortakl\u0131kt\u0131r. Toplumu ortak bir ya\u015fama \u00e7ekmektir, ya\u015fam\u0131n ortak planlanmas\u0131d\u0131r. Bu konuda toplumsal […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":575,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[22],"tags":[],"class_list":["post-574","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ekonomi-ekoloji"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tirki.komunar.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/574","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tirki.komunar.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tirki.komunar.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tirki.komunar.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tirki.komunar.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=574"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/tirki.komunar.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/574\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":576,"href":"https:\/\/tirki.komunar.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/574\/revisions\/576"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tirki.komunar.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/575"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tirki.komunar.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=574"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tirki.komunar.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=574"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tirki.komunar.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=574"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}