\n
<\/p>\n
Uluslararas\u0131 komployu de\u011ferlendirirken bir\u00e7ok boyutuyla ele almak gerekir. Bu \u015fekilde bir yakla\u015f\u0131m s\u00f6z konusu olmazsa; tek boyutlu, dar bir ele al\u0131\u015f ger\u00e7ekle\u015fir. O zaman da uluslararas\u0131 komplonun ger\u00e7ek amac\u0131 anla\u015f\u0131lamaz. Buradan hareketle, \u00f6ncelikli olarak dile getirilmesi gereken de uluslararas\u0131 komplonun iki modernite aras\u0131nda s\u00fcren m\u00fccadeleyle do\u011frudan ilgili olan y\u00f6n\u00fc olmaktad\u0131r. Burada kast edilen ise; Demokratik Modernite ile Kapitalist Modernite aras\u0131ndaki m\u00fccadele ger\u00e7ekli\u011fidir. Reel Sosyalizmin \u00e7\u00f6z\u00fclmesinden sonra Kapitalist Modernitenin ideologlar\u0131 olan ve NEO-CON\u2019cular olarak adland\u0131r\u0131lan \u00e7evreler yapm\u0131\u015f olduklar\u0131 belirlemelerde; d\u00fcnyan\u0131n sonu, ideolojilerin sonu \u015feklinde yapm\u0131\u015f olduklar\u0131 belirlemelerde bunu daha da bir gereklilik haline getirmektedir. Ki, Reel Sosyalizmin \u00e7\u00f6z\u00fclmesinden sonraki s\u00fcre\u00e7te bu d\u00fc\u015f\u00fcncelerin Kapitalist Modernitenin sa\u011f\u0131 ve solu diye adland\u0131r\u0131labilecek kesimler taraf\u0131ndan da kabul g\u00f6rm\u00fc\u015f olmas\u0131 da bu gereklili\u011fi \u00e7ok daha \u00f6nemli k\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n
\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u0130deolojilerin sonu, d\u00fcnyan\u0131n sonu \u015feklinde yap\u0131lan belirlemelerin tek bir anlam\u0131 vard\u0131r. O da \u2018art\u0131k tarihte bunun \u00f6tesinde ya\u015fanacak bir \u015fey yoktur\u2019 olmaktad\u0131r. As\u0131l olarak da burada \u201cKapitalizmden \u00f6tesi yoktur\u201d d\u00fc\u015f\u00fcncesi kabul ettirilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Art\u0131k bu s\u00fcre\u00e7le birlikte \u00f6ng\u00f6r\u00fclen de kapitalizmin \u00f6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc \u2018d\u00fc\u015f\u00fcnce, ya\u015fam ve siyaset bi\u00e7imleri d\u00fcnyaya h\u00fckmedece\u011fi\u2019 varsay\u0131m\u0131d\u0131r. Burada as\u0131l olarak \u00f6ne s\u00fcr\u00fclen ana fikir ve d\u00fc\u015f\u00fcnce de budur.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Reel Sosyalizmin \u00e7\u00f6z\u00fclmesi ile birlikte \u00f6ne \u00e7\u0131kar\u0131lan bu d\u00fc\u015f\u00fcnceler her ne kadar do\u011fruyu ifade etmeseler de, ya\u015fanan bir ger\u00e7eklik vard\u0131. O da, 70 y\u0131l d\u00fcnyadaki dengeleri etkileyen ve bu y\u0131llar i\u00e7erisinde d\u00fcnyan\u0131n iki farkl\u0131 sistem \u015feklinde ele al\u0131nmas\u0131na neden olan bir d\u00f6nemin art\u0131k kapanmas\u0131 ve bunun da kapitalizme t\u00fcm d\u00fcnya \u00fczerinde hakimiyetini yeniden tesis etmek i\u00e7in alt\u0131n tepsi i\u00e7erisinde sunulan bir f\u0131rsat anlam\u0131na gelmi\u015f oldu\u011fudur.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131ndan sonra kapitalist sistemin jandarmal\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00fcstlenmi\u015f olan ABD\u2019nin bu f\u0131rsat\u0131 de\u011ferlendirmek i\u00e7in harekete ge\u00e7mesi de gecikmemi\u015ftir. \u201cYeni D\u00fcnya D\u00fczeni\u201d ad\u0131 alt\u0131nda geli\u015ftirmi\u015f oldu\u011fu proje de bu f\u0131rsat\u0131 nas\u0131l de\u011ferlendirece\u011finin ad\u0131 olmu\u015ftur. Ortado\u011fu ise bu projenin daha sonra \u201cGeni\u015fletilmi\u015f Ortado\u011fu Projesi\u201d olarak ad\u0131n\u0131n de\u011fi\u015ftirilece\u011fi \u201cB\u00fcy\u00fck Ortado\u011fu Projesi\u201d ad\u0131yla uygulamaya konulaca\u011f\u0131 pilot b\u00f6lge olarak belirlenmi\u015ftir. Bu \u015fekilde Ortado\u011fu; \u201cYeni D\u00fcnya D\u00fczeni\u201d \u00a0ad\u0131 alt\u0131nda Kapitalizmin t\u00fcm d\u00fcnyada h\u00fck\u00fcmranl\u0131\u011f\u0131n\u0131 yeniden tesis etmek istedi\u011fi temel bir co\u011frafya haline getirilmi\u015ftir. Bilindi\u011fi gibi Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 Orta Avrupa\u2019da ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Bir S\u0131rpl\u0131 \u00f6\u011frencinin Avusturya Macaristan veliahd\u0131n\u0131 \u00f6ld\u00fcrmesinin buna neden oldu\u011fu s\u00f6ylenmektedir. Bir veliahtt\u0131n \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesi sava\u015f\u0131n gerek\u00e7esi olabilir mi? Bu soruya verilecek cevap ku\u015fkusuz \u201chay\u0131rd\u0131r.\u201d Ama bu ger\u00e7e\u011fe ra\u011fmen bir bahane haline getirilme ger\u00e7ekli\u011fi de s\u00f6z konusudur. B\u00f6yle bir ger\u00e7eklik i\u00e7erisinde de sava\u015f\u0131n ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 ilk yer Orta Avrupa olmu\u015ftur. Oradan da Afrika\u2019y\u0131, giderek te, Rusya\u2019ya ve Ortado\u011fu\u2019yu i\u00e7erisine alm\u0131\u015ft\u0131r. Osmanl\u0131 imparatorlu\u011funun birinci d\u00fcnya sava\u015f\u0131na kat\u0131lmas\u0131yla birlikte de, Ortado\u011fu sava\u015f\u0131n merkezi haline gelmi\u015ftir.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Sonu\u00e7ta ise, birinci d\u00fcnya sava\u015f\u0131nda Almanya ile birlikte, eskinin \u00fc\u00e7 b\u00fcy\u00fck imparatorlu\u011fu eski stat\u00fcs\u00fcn\u00fc kaybetmi\u015ftir. Bunlardan biri; Avusturya-Macaristan, di\u011feri; Rusya, \u00f6teki de; Osmanl\u0131 imparatorlu\u011fudur. Bu \u00e7er\u00e7eve de sava\u015fta, Osmanl\u0131 taraf oldu\u011fu Almanya\u2019yla birlikte yenik \u00e7\u0131k\u0131nca, da\u011f\u0131lmaktan kurtulamam\u0131\u015ft\u0131r. Afrika\u2019dan Ortado\u011fu\u2019ya ve Balkanlara var\u0131ncaya kadar h\u00fck\u00fcmranl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda olan topraklar\u0131 kaybetmi\u015ftir ve bu topraklar \u00fczerinde \u0130ngiltere ve Fransa\u2019n\u0131n egemenli\u011fi alt\u0131nda bir\u00e7ok manda rejimleri olu\u015fmu\u015ftur. Bununla da kalmayarak Osmanl\u0131n\u0131n kendisi de i\u015fgal ve denetim alt\u0131na girmekten kurtulamam\u0131\u015ft\u0131r. Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131na \u0130ngiltere\u2019nin yan\u0131nda kat\u0131lan Rusya ise, Ekim devrimi ile birlikte sava\u015ftan \u00e7ekilmi\u015ftir. B\u00f6ylelikle de, \u0130ngiltere sava\u015f i\u00e7erisinde b\u00fcy\u00fck bir m\u00fcttefikini kaybetmi\u015ftir. Devrim sonras\u0131nda emperyalist g\u00fc\u00e7lerin Rusya\u2019ya m\u00fcdahaleleri de sonu\u00e7 vermemi\u015ftir. Devrim kendini savunmas\u0131n\u0131 bilmi\u015ftir.\u00a0 Almanya ile birlikte sava\u015fta ayn\u0131 cephede yer alan Avusturya-Macaristan imparatorlu\u011fu da ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 yenilginin ard\u0131ndan da\u011f\u0131lmaktan kurtulamam\u0131\u015ft\u0131r ve eskiden h\u00fck\u00fcmran oldu\u011fu topraklar \u00fczerinde irili-ufakl\u0131 bir\u00e7ok devlet olu\u015fmu\u015ftur. Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131n\u0131n t\u00fcm yak\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 bu co\u011frafyalar aras\u0131nda en sars\u0131c\u0131 ve k\u00f6kl\u00fc de\u011fi\u015fikliklerin ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 yer, Ortado\u011fu olmu\u015ftur. Ya\u015fanan bu de\u011fi\u015fiklik i\u00e7erisinde, sava\u015f\u0131n galipleri olan \u0130ngiltere ve Fransa Ortado\u011fu\u2019nun belirleyici g\u00fcc\u00fc haline gelmi\u015flerdir. Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131n sonlar\u0131na do\u011fru \u0130ngiltere ve Fransa\u2019n\u0131n cephesinde yer alarak sava\u015fa kat\u0131lan ABD ise, bu devletler kadar Ortado\u011fu\u2019da etkili bir g\u00fc\u00e7 haline gelememi\u015ftir. Bununla birlikte bir ger\u00e7eklik daha vard\u0131r. O da, \u0130ngiltere\u2019nin, bu sava\u015fta en b\u00fcy\u00fck pay\u0131 alan bir devlet olmas\u0131d\u0131r. \u0130ngiltere i\u00e7in sava\u015f\u0131n galipleri aras\u0131nda ?galiplerin galibi? \u015feklinde bir de\u011ferlendirmede bulunulmas\u0131n\u0131n as\u0131l nedeni de bu ger\u00e7eklik olmu\u015ftur. Fransa\u2019da pay alm\u0131\u015ft\u0131r. Ama aslan pay\u0131 \u0130ngiltere\u2019ye d\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n
\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Sava\u015f galibi olan bu devletler, kendi \u00e7\u0131karlar\u0131 do\u011frultusunda Ortado\u011fu\u2019yu bi\u00e7imlendirmekten de geri kalmam\u0131\u015flard\u0131r. Bir yanda bunlar ya\u015fan\u0131rken sava\u015f \u00f6ncesi Osmanl\u0131 ile birlikte Ortado\u011fu\u2019nun iki b\u00fcy\u00fck devleti olan \u0130ran kendi s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 korumu\u015ftur. Burada par\u00e7alanan, payla\u015f\u0131lan ve yeniden bi\u00e7imlendirilen Osmanl\u0131 egemenli\u011fi alt\u0131nda kalan topraklar olmu\u015ftur. Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 sonras\u0131nda Ortado\u011fu yeniden bi\u00e7imlendirilirken b\u00f6yle bir ger\u00e7eklik \u00f6nemli bir rol oynam\u0131\u015ft\u0131r. Fransa ve \u0130ngiltere de buna g\u00f6re Ortado\u011fu\u2019da konumlanm\u0131\u015flard\u0131r. \u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131na kadar bu b\u00f6yle devam etmi\u015ftir. Ama Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 sonras\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fen bu konumlanma, sava\u015f i\u00e7erisinde Ortado\u011fu\u2019da \u00f6ng\u00f6r\u00fclen haliyle ger\u00e7ekle\u015fmemi\u015ftir. Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 i\u00e7erisinde yap\u0131lan Sykes-Picot anla\u015fmas\u0131nda al\u0131nan kararlar bir b\u00fct\u00fcn olarak uygulanmam\u0131\u015ft\u0131r. Tam olmasa da, Sykes-Picot antla\u015fmas\u0131 etkisini Sevr antla\u015fmas\u0131nda g\u00f6sterse de Ortado\u011fu\u2019da as\u0131l s\u0131n\u0131rlar Ankara, Ba\u011fdat ve Lozan anla\u015fmas\u0131yla belirlenmi\u015ftir. Bunun nedeni ise, T\u00fcrkiye\u2019de Mustafa Kemal ve arkada\u015flar\u0131 taraf\u0131ndan ba\u015flat\u0131lan m\u00fccadeledir. As\u0131l olarak da bu m\u00fccadelenin sonu\u00e7lanmas\u0131yla birlikte yap\u0131lan antla\u015fmalarla Ortado\u011fu co\u011frafyas\u0131 bir bi\u00e7im kazanm\u0131\u015ft\u0131r. Fakat 1940\u2019lara do\u011fru o s\u0131n\u0131rlar da kendi i\u00e7erisinde de\u011fi\u015fikliklere u\u011framaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Hatay, yap\u0131lan referandumla TC\u2019ye ba\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r. L\u00fcbnan Fransa\u2019dan ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ilan etmi\u015ftir. Musul-Kerk\u00fck \u0130ngiliz \u00f6zerk himaye b\u00f6lgesi olmaktan \u00e7\u0131kar\u0131larak, do\u011frudan Irak krall\u0131\u011f\u0131na ba\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r. 1948?de de \u0130srail kurulmu\u015ftur. T\u00fcm bunlar birinci d\u00fcnya sava\u015f\u0131 sonras\u0131nda Ortado\u011fu haritas\u0131nda ya\u015fanan de\u011fi\u015fiklikler aras\u0131nda yer alm\u0131\u015flard\u0131r. \u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131n\u0131n ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 yer ise, Do\u011fu Avrupa olmu\u015ftur. Almanya\u2019n\u0131n 1939\u2019da Polonya\u2019ya sald\u0131r\u0131s\u0131yla ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Sava\u015f ba\u015f\u0131ndan sonuna kadar daha \u00e7ok Avrupa co\u011frafyas\u0131nda etkili olmu\u015ftur. Avrupa\u2019n\u0131n di\u011fer \u00fclkeleri kadar olmasa da,\u00a0 \u0130ngiltere, Kuzey Afrika\u2019da da bir sava\u015f alan\u0131 haline gelmi\u015ftir. Yine Uzakdo\u011fu\u2019da da etkisini g\u00f6stermi\u015ftir. Bu co\u011frafyalara oranla, Ortado\u011fu\u2019da fazla bir tahribata neden olmam\u0131\u015ft\u0131r. Ama bu Ortado\u011fu\u2019nun ikinci d\u00fcnya sava\u015f\u0131ndan uzak oldu\u011fu anlam\u0131na da gelmemektedir. \u0130kinci D\u00fcnya sava\u015f\u0131nda, \u0130ngiltere ve Fransa\u2019n\u0131n amac\u0131 ise, kendi kontrol\u00fcnde tuttuklar\u0131 Ortado\u011fu\u2019daki hakimiyetlerini daha da g\u00fc\u00e7lendirmekti. Buna kar\u015f\u0131n Almanya\u2019n\u0131n hedefleri aras\u0131nda Ortado\u011fu\u2019yu ele ge\u00e7irerek d\u00fcnya hakimiyetini kurmak da vard\u0131. O nedenle de TC ile i\u00e7erisine girdi\u011fi yak\u0131n ili\u015fkilerle birlikte \u0130ran ve Irak\u2019ta etkili olma giri\u015fimlerinde de\u00a0 bulunmu\u015ftu. T\u00fcrkiye ile olan o yak\u0131n ili\u015fkilerine dayanarak T\u00fcrkiye\u2019yi bir \u00fcs olarak kullanabilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyordu. Sonrada yap\u0131lan bir darbe ile y\u0131k\u0131lm\u0131\u015f olsa da Irak\u2019ta da zaten ge\u00e7ici bir d\u00f6nem Almanya yanl\u0131s\u0131 bir iktidar olu\u015fmu\u015ftu. \u0130ran\u2019da da Almanya\u2019y\u0131 umutland\u0131ran baz\u0131 olaylar ya\u015fanmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. Yunanistan TC devlet s\u0131n\u0131rlar\u0131na kadar gelen Almanya\u2019n\u0131n bir ba\u015fka cepheden Kafkasya\u2019ya m\u00fcdahale edip oradan da Ortado\u011fu\u2019ya, Uzakdo\u011fu\u2019ya a\u00e7\u0131lma projeleri vard\u0131. Fakat sava\u015fta ya\u015fananlar Almanya\u2019n\u0131n planlad\u0131\u011f\u0131 gibi olmay\u0131nca, Almanya bunu ger\u00e7ekle\u015ftiremedi. E\u011fer Almanya hedefine ula\u015fm\u0131\u015f olsayd\u0131 ku\u015fkusuz Ortado\u011fu\u2019da sava\u015f\u0131n en fazla y\u0131k\u0131ma neden oldu\u011fu bir merkez haline gelmi\u015f olacakt\u0131.<\/p>\n
\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Ancak Ortado\u011fu \u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u00a0 sonras\u0131nda, \u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 i\u00e7erisinde bile ya\u015famad\u0131\u011f\u0131 bir d\u00fczeyde sava\u015f\u0131 ya\u015fayan bir b\u00f6lge haline getirildi. Bununla birlikte Ortado\u011fu\u2019da \u00e7e\u015fitli anti-emperyalist m\u00fccadeleler de ya\u015fanmaya ba\u015flad\u0131. Arap milliyet\u00e7ili\u011fini esas alan hareketler\u00a0 ile \u0130slami \u00f6rg\u00fctler ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. Bunlar k\u00f6klerini ge\u00e7mi\u015ften alsalar da, a\u00e7\u0131k sava\u015f tarz\u0131nda m\u00fccadele d\u00f6nemi i\u00e7ine girdiler. B\u00f6ylelikle \u0130srail-Filistin, Yahudi-Arap sava\u015flar\u0131 ya\u015fand\u0131. Askeri darbeler ger\u00e7ekle\u015fti. Devrimler ve devrimci m\u00fccadelelerin geli\u015fimine tan\u0131kl\u0131k edildi. T\u00fcm bunlar \u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 s\u0131ras\u0131nda sava\u015f\u0131n biraz d\u0131\u015f\u0131nda kalmay\u0131 ba\u015faran Ortado\u011fu\u2019yu, \u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 sonras\u0131nda d\u00fcnya sorunlar\u0131n\u0131 ve d\u00fcnya \u00e7eli\u015fkilerini ya\u015fayan bir b\u00f6lge haline getirdi. Olu\u015fan b\u00f6yle bir Ortado\u011fu ger\u00e7ekli\u011fi i\u00e7erisinde ise, \u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 \u00f6ncesinde etkin g\u00fc\u00e7ler olan \u0130ngiltere ve Fransa\u2019n\u0131n yerini; ABD ve o zaman\u0131n SSCB\u2019si ald\u0131.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 1991\u2019de Reel Sosyalizmin \u00e7\u00f6z\u00fclmesi, Ortado\u011fu\u2019da \u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131ndan sonra olu\u015fan dengelerin de\u011fi\u015fmesini ve kartlar\u0131n yeniden kar\u0131lmas\u0131n\u0131 beraberinde getirdi. Kartlar\u0131n yeniden kar\u0131lmas\u0131nda temel ve etkin g\u00fc\u00e7 ise ABD oldu. \u00c7\u00fcnk\u00fc o zamana kadar d\u00fcnyan\u0131n ve Kapitalist Modernitenin jandarmal\u0131\u011f\u0131n\u0131 o \u00fcstlenmi\u015fti. Reel Sosyalizm sahadan \u00e7ekilince de \u201cgalip benim\u201d dedi. Her y\u00f6n\u00fcyle kendi hakimiyetini kurmak i\u00e7in harekete ge\u00e7ti ve d\u00fcnyaya da buna g\u00f6re bi\u00e7im vermeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131. Fakat bi\u00e7im vermeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken de, ABD\u2019nin kulland\u0131\u011f\u0131 y\u00f6ntemler 1990\u2019lar \u00f6ncesinin benzerleri olmaktan \u00f6teye ge\u00e7medi. Daha \u00f6nce yapt\u0131\u011f\u0131 gibi, kendi \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 hakim k\u0131lmak istedi\u011fi \u00fclkelerde ama\u00e7lar\u0131na uygun bir d\u00fczen, iktidar olu\u015fturmak i\u00e7in \u00f6nce i\u00e7 kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131klar yaratma ve ard\u0131ndan, askeri m\u00fcdahalelerde bulunma gibi y\u00f6ntemleri devreye koydu. Irak\u2019\u0131n Kuveyt\u2019e sald\u0131rt\u0131lmas\u0131n\u0131n alt\u0131nda b\u00f6yle bir ger\u00e7eklik vard\u0131. Irak Kuveyt\u2019e sald\u0131r\u0131rken, bunu ABD\u2019nin bilgisi ve kontrol\u00fc d\u0131\u015f\u0131nda yapmam\u0131\u015ft\u0131. ABD\u2019nin bunda \u00f6nemli bir rol\u00fc vard\u0131 ve bu nedenle de \u00f6n\u00fcn\u00fc a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131. Ard\u0131ndan da Irak\u2019taki Saddam rejimini hedefi haline getirdi.<\/p>\n
\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 ABD Ortado\u011fu\u2019da \u201cB\u00fcy\u00fck Ortado\u011fu Projesini\u201d uygulamak i\u00e7in neden Irak\u2019\u0131 ilk hedef olarak belirlemi\u015fti. Bu sorunun cevab\u0131 \u00e7ok \u00f6nemliydi. \u00c7\u00fcnk\u00fc Irak \u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131ndan sonraki s\u00fcre\u00e7te olu\u015fan dengeler i\u00e7erisinde s\u00fcrekli zikzak yapan bir konumda bulunuyordu. 1958\u2019de II. Kral Faysal\u2019\u0131n y\u0131k\u0131lmas\u0131na neden olan General Kas\u0131m darbesi ile birlikte ya\u015fanmaya ba\u015flayan s\u00fcre\u00e7te Arap milliyet\u00e7ili\u011finin etkili oldu\u011fu iktidarlar ger\u00e7e\u011fi ABD i\u00e7in hep bir sorun olmu\u015ftu. General Kas\u0131m\u2019\u0131n bir darbe ile y\u0131k\u0131lmas\u0131ndan sonra da bu sorun devam etti. Saddam H\u00fcseyin\u2019le zaman zaman yak\u0131n ili\u015fkiler i\u00e7erisine girmi\u015f olsa da bu konuda bir istikrar da sa\u011flayamad\u0131. Hatta Saddam H\u00fcseyin iktidar\u0131n\u0131n ABD ile yak\u0131n ili\u015fkiler i\u00e7erisinde olan, baz\u0131 Arap \u00fclkelerinde Arap milliyet\u00e7isi hareketleri desteklemesi ya\u015fanan bu sorunu daha da derinle\u015ftirdi. B\u00f6ylesi bir y\u00f6netimle de ABD\u2019nin yeni d\u00fcnya d\u00fczeni olu\u015fturmas\u0131 ve Ortado\u011fu\u2019ya ilk ad\u0131m\u0131n\u0131 atmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildi. Bu nedenle o ko\u015fullarda Irak\u2019\u0131 hedef se\u00e7ti. \u0130ran\u2019\u0131 hedef se\u00e7emezdi. \u00c7\u00fcnk\u00fc 1979\u2019da halk ayaklanmas\u0131yla \u015fahl\u0131k y\u0131k\u0131lm\u0131\u015f, yerine kurulan \u0130slam Cumhuriyeti ile \u0130ran\u2019da yeni bir y\u00f6netim olu\u015fmu\u015ftu. Suriye\u2019de de bunu yapamazd\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc Suriye\u2019de Haf\u0131z Esad y\u00f6netimi \u00e7ok g\u00fc\u00e7l\u00fc bir pozisyonda bulunmaktayd\u0131. Bunlar d\u0131\u015f\u0131nda en zay\u0131f alan olarak g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc Irak\u2019\u0131 hedef olarak belirledi. \u00c7\u00fcnk\u00fc Irak daha \u00f6nce \u0130ran\u2019la yakla\u015f\u0131k 10 y\u0131l s\u00fcren bir sava\u015f\u0131 ya\u015fam\u0131\u015ft\u0131. Sava\u015f bitmi\u015f ard\u0131ndan k\u0131sa bir sonra da yine sava\u015fla sonu\u00e7lanacak olan Kuveyt sorununu g\u00fcndemine getirmi\u015fti. Bu ger\u00e7eklik Irak\u2019\u0131 ABD taraf\u0131ndan Ortado\u011fu\u2019ya verilmesi planlanan \u201cyeni d\u00fczen\u201d i\u00e7in harekete ge\u00e7ece\u011fi en elveri\u015fli \u00f6ncelikli \u00fclkeler aras\u0131nda g\u00f6rmeye itmi\u015fti. Irak\u2019\u0131n Kuveyt i\u015fgalini de b\u00f6yle bir m\u00fcdahalenin gerek\u00e7esi haline getirerek m\u00fcttefikleriyle birlikte Irak\u2019a sald\u0131r\u0131da bulundu. ABD\u2019nin Irak\u2019a yapm\u0131\u015f oldu\u011fu bu m\u00fcdahale ayn\u0131 zamanda \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc D\u00fcnya Sava\u015f\u0131n\u0131n ba\u015flang\u0131c\u0131 anlam\u0131na gelmi\u015fti. Fakat ABD, sava\u015f i\u00e7erisinde \u015f\u00f6yle bir ger\u00e7ekli\u011fi de g\u00f6rd\u00fc (bu C\u0130A\u2019nin bas\u0131na yans\u0131yan bir raporuna da yans\u0131m\u0131\u015ft\u0131.). Asl\u0131nda ABD Birinci K\u00f6rfez Sava\u015f\u0131nda Irak\u2019a yapt\u0131\u011f\u0131 m\u00fcdahaleyle Saddam g\u00fc\u00e7lerinin Kuveyt\u2019ten \u00e7ekilmesini sa\u011flam\u0131\u015f ve Irak\u2019a girmi\u015fti. Ba\u011fdat\u2019a ilerleyerek, Saddam rejimini y\u0131kabilecek bir g\u00fcce sahipti. Fakat ABD bunu yapmad\u0131. Buna gerek\u00e7e olarak da, ikinci bir Afganistan\u2019\u0131n do\u011fmas\u0131ndan duydu\u011fu korku idi. Par\u00e7alanm\u0131\u015f-denetim d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131km\u0131\u015f olan Afganistan gibi, giderek ABD i\u00e7in tehlike haline gelecek bir ba\u015fka sava\u015f b\u00f6lgesinin olu\u015fma ihtimalini kendi \u00e7\u0131karlar\u0131na uygun bulmam\u0131\u015ft\u0131. E\u011fer o zaman Irak\u2019a girseydi ve Saddam rejimini y\u0131km\u0131\u015f olsayd\u0131, otomatikman Irak; \u015eialar, S\u00fcnniler ve K\u00fcrtler aras\u0131nda \u00fc\u00e7e b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015f olacakt\u0131. Ve \u00fc\u00e7e b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015f Irak\u2019ta kimin ba\u015fat g\u00fc\u00e7 olaca\u011f\u0131 belirsizdi. Bu ise; Ortado\u011fu\u2019nun tamam\u0131n\u0131 i\u00e7erisine alacak; kimlikler, inan\u00e7lar, kabileler ve farkl\u0131 kimliklere sahip olan k\u00fclt\u00fcr topluluklar\u0131 aras\u0131nda ne zaman bitece\u011fi belirsiz olan bir sava\u015f\u0131n fitilinin ate\u015flenmesi anlam\u0131na gelecekti.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00d6ylesi konjonkt\u00fcr de ABD\u2019yi b\u00f6ylesi bir risk almay\u0131 engelleyen ba\u015fka nedenler de vard\u0131. As\u0131l olan da bu nedenlerdi. E\u011fer o g\u00fcnk\u00fc ko\u015fularda Saddam rejiminin y\u0131k\u0131lmas\u0131 halinde; \u0130ran destekli \u015eialar\u0131n olu\u015facak olan iktidar\u0131 ele ge\u00e7irecek olmalar\u0131 kuvvetli bir ihtimaldi ve ABD bunu g\u00f6ze alamazd\u0131. Saddam\u2019\u0131n ve Baas Partisinin iktidardan devrilmesini kendilerine kar\u015f\u0131 ilan edilmi\u015f bir sava\u015f olarak g\u00f6recek olan S\u00fcnniler i\u00e7erisinde olu\u015fan bu bo\u015flu\u011fu doldurabilecek ve ABD ile g\u00fc\u00e7 birli\u011fi i\u00e7erisinde olabilecek ne her hangi bir kimse ne de \u00f6rg\u00fctl\u00fc bir g\u00fc\u00e7 vard\u0131. O g\u00fcnk\u00fc ko\u015fullarda \u201cellerinden tutularak, aya\u011fa kald\u0131r\u0131lma\u2019 pozisyonun da olan K\u00fcrtlerin de b\u00f6yle bir rol\u00fc oynamas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildi. Ki b\u00f6yle bir ger\u00e7e\u011fe ra\u011fmen K\u00fcrtlere rol vermesi halinde, Arap milliyet\u00e7ili\u011finin ve yak\u0131n ittifak halinde oldu\u011fu TC devletinin olas\u0131 tepkilerini g\u00f6ze alacak bir durumu da yoktu. Bu a\u00e7\u0131dan K\u00fcrtleri, ABD\u2019nin o zaman ki ko\u015fullarda ilk ba\u015fta hemen sar\u0131labilecekleri bir tercih olma olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildi.<\/p>\n
\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 K\u00fcrtler i\u00e7erisinde PKK\u2019nin varl\u0131\u011f\u0131 ise, ABD i\u00e7in \u00f6nemli bir ba\u015fka tehlike idi. PKK, 1980\u2019lerin ba\u015f\u0131ndan itibaren G\u00fcney K\u00fcrdistan\u2019da bir g\u00fc\u00e7 olarak varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, \u00d6nder APO\u2019nun geli\u015ftirdi\u011fi siyasetin ve d\u00fc\u015f\u00fcncelerinin G\u00fcney K\u00fcrdistan\u2019da dikkatle izlendi\u011fini ve sempati ile kar\u015f\u0131land\u0131\u011f\u0131n\u0131 da g\u00f6r\u00fcyorlard\u0131. ABD i\u00e7in de bir tehlike arz ediyordu. YNK ile KDP\u2019nin durumu da belli idi. Vard\u0131lar, ama ABD\u2019nin potansiyel bir g\u00fc\u00e7 olarak harekete ge\u00e7irebilece\u011fi ve dayanabilece\u011fi bir pozisyonlar\u0131 yoktu. Birinci K\u00f6rfez sava\u015f\u0131nda olu\u015fan elveri\u015fli ko\u015fullara ra\u011fmen Ba\u015fur\u00e9 K\u00fcrdistan\u2019\u0131n belli ba\u015fl\u0131 yerle\u015fim merkezlerinde denetimi ele ge\u00e7irmek i\u00e7in harekete ge\u00e7memi\u015f olmalar\u0131, \u00f6ncesinde Saddam rejimi ile yak\u0131n ili\u015fki i\u00e7erisinde olan m\u00fcste\u015farlar\u0131n ayaklanmas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan ancak o zaman buralara girerek haz\u0131r olan koltuklara rahat\u00e7a gidip oturmalar\u0131n\u0131n nedeni de bu ger\u00e7eklik olu\u015fturmaktayd\u0131. E\u011fer buna ra\u011fmen kullanmak istiyorlarsa da b\u00f6yle bir rol oynayabilmeleri i\u00e7in haz\u0131rlanmalar\u0131n\u0131 sa\u011flayacak olan bir zamana ihtiya\u00e7 vard\u0131. Ki, 1991\u2019de ya\u015fanan Birinci K\u00f6rfez sava\u015f\u0131n dan\u00a0 hemen sonra Irak\u2019a ger\u00e7ekle\u015fen m\u00fcdahale ile 32. ve 36. Paralel aras\u0131nda kalan hava sahas\u0131n\u0131n kapat\u0131larak ABD\u2019nin g\u00fcvenlik \u015femsiyesi alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015f olmas\u0131 da b\u00f6yle bir ama\u00e7lar\u0131 oldu\u011fu ger\u00e7e\u011fini ortaya koymu\u015ftu. O nedenle de ABD\u2019nin K\u00fcrtler i\u00e7inde, kendisi i\u00e7in en tehlikeli olarak tek g\u00fc\u00e7 PKK\u2019ydi.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 ABD\u2019nin PKK\u2019yi kendi \u00f6n\u00fcnde bir tehlike olmaktan \u00e7\u0131karmaya y\u00f6nelik d\u00fc\u015f\u00fcnceleri o zaman netle\u015fmi\u015fti. Hatta bundan \u00f6nce PKK\u2019yi izlemeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. 1979\u2019da \u0130ran devriminden sonra ABD Tahran B\u00fcy\u00fck El\u00e7ili\u011finde ele ge\u00e7en ve alt\u0131n da\u00a0 1976 tarihi olan, ABD Adana konsoloslu\u011funun kendi merkezine yazm\u0131\u015f oldu\u011fu rapor da bunu do\u011fruluyordu. O Raporda \u015f\u00f6yle; \u201cT\u00fcrkiye?nin Do\u011fu ve G\u00fcneydo\u011fu Anadolu b\u00f6lgesinde APOCU-Stalinist bir \u00f6rg\u00fct olu\u015fuyor. \u00c7ok tehlikelidir, izlenilmesi gerekiyor.\u201d Denilmekteydi. ABD o zamandan beri PKK\u2019yi takip alt\u0131na alm\u0131\u015f bulunmaktayd\u0131. Sadece ABD\u2019nin de\u011fil, zaman\u0131n SSCB\u2019sinin K\u00fcrtleri ve PKK\u2019yi yak\u0131ndan izlemesi s\u00f6z konusu idi. Veysi Sar\u0131s\u00f6zen bir TV konu\u015fmas\u0131nda; zaman\u0131n TKP y\u00f6neticilerinin Apocu Harekete dair SSCB Kom\u00fcnist Partisi yetkilileriyle yapt\u0131klar\u0131 bir g\u00f6r\u00fc\u015fmede SBKP\u2019li g\u00f6revlilerin kendilerine; son derece gerilla m\u00fccadelesine elveri\u015fli bir alanda faaliyet y\u00fcr\u00fcten bu hareketi kendilerinin de izlediklerini belirttikleri y\u00f6n\u00fcnde verdikleri cevap da bunu g\u00f6stermektedir.<\/p>\n
B\u00f6yle bir ger\u00e7eklik i\u00e7erisinde ABD\u2019nin neden Birinci K\u00f6rfez Sava\u015f\u0131ndan sonra Saddam\u2019\u0131n y\u0131k\u0131lmas\u0131n\u0131 ileri bir tarihe ertelenmesinin nedenleri de kendili\u011finden anla\u015f\u0131l\u0131r bir hale gelmektedir. \u0130ran devriminin etkileri; \u015eialar\u0131, Saddam rejiminin ve Baas partisinin yan\u0131nda olmalar\u0131; S\u00fcnnileri, zay\u0131f olmalar\u0131 ve Arap milliyet\u00e7ili\u011fin kar\u015f\u0131s\u0131ndaki \u00e7ekinceleri ve kendileri i\u00e7in tehlike olarak g\u00f6rd\u00fckleri PKK\u2019nin varl\u0131\u011f\u0131 nedeniyle; K\u00fcrtleri kendilerine partner olarak se\u00e7ememi\u015flerdir. \u0130\u015fte bu nedenlerden dolay\u0131d\u0131r ki, \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc D\u00fcnya Sava\u015f\u0131n\u0131n ba\u015flang\u0131c\u0131 olan K\u00f6rfez Sava\u015f\u0131yla birlikte Ortado\u011fu\u2019da yeni d\u00fcnya d\u00fczenini oturtmak i\u00e7in yapt\u0131klar\u0131 BOP\u2019n\u0131 uygulamak i\u00e7in var olan sorunlar\u0131 nas\u0131l a\u015facaklar\u0131na dair farkl\u0131 planlamalarda bulunmu\u015flar ve bunlar\u0131 da devreye koymu\u015flard\u0131r.<\/p>\n
\u00d6nder APO\u2019yu tasfiye etme planlar\u0131 da bu planlamalar i\u00e7erisinde yer alm\u0131\u015ft\u0131r. Zaten bu s\u00fcre\u00e7le birlikte de \u00d6nder Apo ve onun \u015fahs\u0131nda PKK\u2019yi tasfiye etme \u00e7abalar\u0131 ad\u0131m, ad\u0131m uygulamaya konulmu\u015ftur. Ba\u015fur\u00e9 K\u00fcrdistanl\u0131 i\u015fbirlik\u00e7i g\u00fc\u00e7lerin 1992\u2019de Soyk\u0131r\u0131mc\u0131 TC devleti ile birlikte PKK\u2019ye sald\u0131rt\u0131lmas\u0131n\u0131, \u015eemdin Sak\u0131k gibi Nikaragu\u2019daki gibi Eden Pastro (Komutan Zero-s\u0131f\u0131r) benzeri sahte \u00f6nderlikler yaratma giri\u015fimleri,\u00a0 6 May\u0131s 1996\u2019da \u00d6nder Apo\u2019ya kar\u015f\u0131 \u015eam\u2019da d\u00fczenlene suikast giri\u015fimi, \u00d6nder Apo\u2019nun \u0131srarla \u015eam\u2019dan \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 i\u00e7in y\u00fcr\u00fct\u00fclen diplomasi \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131, ve Suriye rejimi \u00fczerinde kurulan bask\u0131lar, ba\u015fta Avrupa devletleri olmak \u00fczere farkl\u0131 \u00fclke devletlerine ait resmi temsilcilerin, istihbarat g\u00f6revlilerinin g\u00f6r\u00fc\u015fme ve gazeteci vb. kimlikler alt\u0131nda \u00d6nder Apo\u2019ya yak\u0131nla\u015fma \u00e7abalar\u0131 vb. hep b\u00f6yle bir ger\u00e7ekli\u011fin sonucunda i\u00e7erisine ba\u015fvurulan y\u00f6nelimler olmu\u015ftur. T\u00fcm bunlar\u0131n ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 bir s\u00fcre\u00e7te Fransa\u2019da yay\u0131nlanan bir gazetede \u00d6nder Apo\u2019nun ad\u0131 an\u0131larak; \u201cOrtado\u011fu\u2019da yeni bir Selahaddin mi do\u011fuyor?\u201d ba\u015fl\u0131\u011f\u0131yla yay\u0131nlanan yaz\u0131 da i\u00e7erisine girilen bu y\u00f6nelimin as\u0131l mant\u0131\u011f\u0131n\u0131 ele vermekteydi.<\/p>\n
<\/p>\n
Yaz\u0131n\u0131n devam\u0131 KOM\u00dcNAR 74\/PKK PDF\u2019tedir.<\/strong><\/p>\n <\/p>\n \n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Uluslararas\u0131 komployu de\u011ferlendirirken bir\u00e7ok boyutuyla ele almak gerekir. Bu \u015fekilde bir yakla\u015f\u0131m s\u00f6z konusu olmazsa; tek boyutlu, dar bir ele al\u0131\u015f ger\u00e7ekle\u015fir. O zaman da uluslararas\u0131 komplonun ger\u00e7ek amac\u0131 anla\u015f\u0131lamaz. Buradan hareketle, \u00f6ncelikli olarak dile getirilmesi gereken de uluslararas\u0131 komplonun iki modernite aras\u0131nda s\u00fcren m\u00fccadeleyle do\u011frudan ilgili olan y\u00f6n\u00fc olmaktad\u0131r. Burada kast edilen ise; […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":584,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[20],"tags":[],"class_list":["post-583","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-hakikat-rejimi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tirki.komunar.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/583","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tirki.komunar.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tirki.komunar.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tirki.komunar.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tirki.komunar.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=583"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/tirki.komunar.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/583\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":585,"href":"https:\/\/tirki.komunar.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/583\/revisions\/585"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tirki.komunar.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/584"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tirki.komunar.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=583"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tirki.komunar.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=583"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tirki.komunar.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=583"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}