<\/p>\n
<\/p>\n
Demokratik ulus in\u015fas\u0131nda K\u00fcrdistan’da ya\u015fayan b\u00fct\u00fcn halklar m\u00fcttefik ve ortak ya\u015fam \u00f6\u011feleridirler. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u00d6nder Apo’nun toplumsal in\u015fa projesi olan demokratik ulus in\u015fas\u0131 ve onun politik alan\u0131 olan demokratik konfederalizm K\u00fcrdistan’da ya\u015fayan t\u00fcm halklar\u0131 kapsamakta ve onlarla \u00f6zg\u00fcr ya\u015fam in\u015fas\u0131n\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirme aray\u0131\u015f\u0131ndad\u0131r. Romanlar da bu halklardan biridir. K\u00fcrdistan’\u0131n bir\u00e7ok b\u00f6lgesinde ya\u015fayan Roman halk\u0131 tarih boyunca devletsiz ya\u015fam\u0131\u015ft\u0131r. K\u00fclt\u00fcrel olarak iktidar, tekel ve sermayeye az bula\u015fmas\u0131, devlet olma aray\u0131\u015f\u0131nda olmamas\u0131 onlar\u0131 demokratik ulus toplumu olmaya yak\u0131n tutmaktad\u0131r.<\/p>\n
\u00a0Toplam n\u00fcfus ve \u00d6nemli n\u00fcfusa sahip b\u00f6lgeler:(Toplam 40-45 Milyon Aras\u0131).T\u00fcrkiye:750 bin, ABD: 1 Milyon (Roman \u00d6rg\u00fctlerinin Tahmini) Rusya:400 bin, \u0130ran: 1,340 bin, M\u0131s\u0131r:2,280 bin, Hindistan:2,274 bin, Afganistan:100 bin, Irak:50 bin, Brezilya:1 Milyon Bulgaristan:800 bin, Suriye:50 bin, Almanya:130 bin, Fransa:340 bin, Romanya:835 bin(Resmi), Macaristan:500 bin, Yugoslavya:785 bin, \u00c7ekoslovakya:600 bin …<\/p>\n
Diller:Romani,Fars\u00e7a,Arap\u00e7a,Ermenice,T\u00fcrk\u00e7e,K\u00fcrt\u00e7e,\u0130branice,Pe\u015ftuca ve ya\u015fan\u0131lan b\u00f6lgenin dilleri.<\/p>\n
Din :Romanipen, H\u0131ristiyanl\u0131k, \u0130slam ve ya\u015fad\u0131klar\u0131 \u00fclkelerin Dinleri. \u0130lgili etnik gruplar: Hint-Aryan, Dombalar, Romanlar, Lomlar, Narikuravarlar.<\/p>\n
Etimoloji ve Tarih\u00e7e:Romanlar kendilerine Rom, di\u015fil Romni, dillerine ise Romani der. Bir cins isim olan bu s\u00f6zc\u00fck “adam, insan” anlam\u0131na gelmekte olup, bug\u00fcn h\u00e2l\u00e2 Hindistan’da rastlanan “d\u00fc\u015f\u00fck” bir kast\u0131n ad\u0131 olan Sanskrit\u00e7e Domba s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcnden t\u00fcretilmi\u015ftir.Romanlar da di\u011fer pek \u00e7ok halklar gibi y\u00fczy\u0131llar boyunca g\u00f6\u00e7ler ya\u015fam\u0131\u015flar, birbirinden y\u00fczlerce, binlerce kilometre uzakl\u0131ktaki halklarla ayn\u0131 topraklar\u0131 payla\u015fm\u0131\u015flar, birbirlerine kar\u0131\u015fm\u0131\u015flard\u0131r. Bir di\u011fer etimolojik k\u00f6ken olarak ileri s\u00fcr\u00fclen g\u00f6r\u00fc\u015f de Hindistan’\u0131n ikinci b\u00fcy\u00fck ve tarihi destan\u0131 olan Ramayana’dan gelenler, ondan do\u011fanlar gibi mitle\u015ftirmeler mevcuttur. Aryen dil-k\u00fclt\u00fcr grubundan olan Romanlar, tam olarak hangi tarihte ve hangi sebeplerden dolay\u0131 Hindistan’a yerle\u015ftikleri tam bilinmemekle birlikte, fiziki g\u00f6\u00e7lerinden ziyade k\u00fclt\u00fcrel g\u00f6\u00e7lerinin M.\u00d6. 5000’ler de Tel-Halaf k\u00fclt\u00fcr\u00fcnden beslendikleri, Pencap b\u00f6lgesinde ve Harappa uygarl\u0131\u011f\u0131nda etkin olduklar\u0131 s\u00f6ylenen bir halkt\u0131r. \u00c7ingene olarak adland\u0131r\u0131lmalar\u0131 daha \u00e7ok 9.y\u00fczy\u0131ldan sonra geli\u015fmi\u015ftir. Kavram\u0131n etimolojik olarak k\u00f6keni Fars\u00e7a’da \u00c7engiyan, \u00e7engane, \u00e7imgane kavramlar\u0131n\u0131n k\u00f6keni olan “\u00e7eng” (arp\u0131n bir bi\u00e7imi) denilen \u00e7alma aletinden geliyor. \u00c7eng en eski Roman halk\u0131n\u0131n \u00e7alg\u0131 aletidir. Hint m\u00fczi\u011finde de yayg\u0131n kullan\u0131l\u0131r. \u00c7eng \u00e7alanlara “\u00e7engiyan” (\u00e7engi g\u00fcn\u00fcm\u00fczde de dans\u00f6z kad\u0131n-k\u0131z anlam\u0131nda kullan\u0131lmakta) denilmekteydi. Bu adland\u0131rma zamanla Romanlar\u0131n bir kesimi i\u00e7in halk\u0131n genel ismi olarak “\u00c7ingene” adland\u0131rmas\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr. Ama g\u00fcn\u00fcm\u00fczde bu ifade mevcut sistemlerce \u00e7arp\u0131t\u0131l\u0131p bilin\u00e7li bir \u015fekilde anlatmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z etimolojik k\u00f6keninin d\u0131\u015f\u0131nda k\u00fc\u00e7\u00fck d\u00fc\u015f\u00fcrme, a\u015fa\u011f\u0131lama manas\u0131nda kullan\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n
Ara\u015ft\u0131rmalar Romanlar\u0131n ilk yurdu olarak Hindistan’\u0131 g\u00f6steriyor. 14. y\u00fczy\u0131lda Balkanlara, 15. y\u00fczy\u0131lda da Avrupa’ya yay\u0131lm\u0131\u015flar. Romanlar\u0131n Hindistan’dan g\u00f6\u00e7lerinin bir noktas\u0131nda iki kola ayr\u0131ld\u0131klar\u0131 belirtilir. \u0130lk kol; kuzeye y\u00f6nelip, Kafkaslar, Karadeniz, Orta Avrupa, Balkanlar hatt\u0131n\u0131 izlemi\u015f. \u0130kinci kol; Bakur\u00e9 K\u00fcrdistan, Irak, Suriye, Filistin, M\u0131s\u0131r hatt\u0131n\u0131 izler. Tabii bu boyuna s\u00fcren bir y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f, s\u00fcrekli bir g\u00f6\u00e7 de\u011fildir. Ge\u00e7tikleri hemen her yerde toplulu\u011fun bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc kalm\u0131\u015ft\u0131r. Baz\u0131 uzmanlar\u0131n ve Roman derneklerinin aktar\u0131m\u0131ysa, d\u00fcnyadaki toplam say\u0131lar\u0131n\u0131n 40-45 milyon aras\u0131nda de\u011fi\u015fmekte olup bunlar\u0131n30 milyonu, anavatanlar\u0131 Kuzey-Bat\u0131 Hindistan’\u0131n Penjab, Rajasthan ve Banjara eyaletlerinde; 10-13 milyon aras\u0131nda de\u011fi\u015fen bir kesimi Avrupa’da ve geri kalan\u0131 ise, d\u00fcnyan\u0131n de\u011fi\u015fik \u00fclkelerinde ya\u015famaktad\u0131rlar. Aslen Kuzey Hindistan k\u00f6kenli olup g\u00fcn\u00fcm\u00fczde a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak Avrupa’da ya\u015fayan g\u00f6\u00e7ebe bir halk. Kara\u00e7i’lerin vatanlar\u0131n\u0131 neden terk etmek zorunda kald\u0131klar\u0131 bug\u00fcn bile yan\u0131ts\u0131z kalmaktaysa da tarih\u00e7iler \u00fc\u00e7 g\u00f6r\u00fc\u015f \u00fczerinde durmaktad\u0131r:<\/p>\n
1-Gazneli Mahmut’un Sindhu(indus) ve Penjap’\u0131 i\u015fgali s\u0131ras\u0131nda 500 bin Hint’i esir ald\u0131\u011f\u0131 bilinmekte olup Hindistan’\u0131 “fetheden” M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n, Romanlar\u0131 k\u00f6le olarak al\u0131p, \u00fclkelerine g\u00f6t\u00fcrmesi en yayg\u0131n teoridir.<\/p>\n
2-En d\u00fc\u015f\u00fck kast oldu\u011fu san\u0131lan kara\u00e7ilerin, “M\u00fcsl\u00fcman Fatihlere” kar\u015f\u0131 paral\u0131 asker olarak kullan\u0131lm\u0131\u015f olup, yenilginin ard\u0131ndan g\u00f6\u00e7 etmek zorunda kalm\u0131\u015f olabilirler.<\/p>\n
3-Firdevsi’nin \u015eehnamesi’ne g\u00f6re MS 420 de vatanlar\u0131n\u0131 (Hindistanda- Kara\u00e7iyi) terk edip d\u00fcnyaya yay\u0131lan 12.000 ki\u015filik Luri halk\u0131. E\u011fer bahse konu halk Domlarsa; d\u00fcnyaya yay\u0131lmalar\u0131n\u0131n Hindistan’\u0131n i\u015fgaliyle ilgisi olamaz. Yar\u0131 g\u00f6\u00e7ebe, yar\u0131 yerle\u015fik bir toplulu\u011fun say\u0131m\u0131n\u0131n yap\u0131lmas\u0131 g\u00fc\u00e7 oldu\u011fu i\u00e7in romanlar\u0131n kesin n\u00fcfusu bilinmemektedir. Nisan 1971’de, kara\u00e7i’lerin sorunlar\u0131n\u0131 tart\u0131\u015fmak \u00fczere Londra’da ilk Uluslararas\u0131 Roman Kongresi toplanm\u0131\u015f olup bu kongreye atfen, 1990’dan itibaren 8 Nisan D\u00fcnya Romanlar G\u00fcn\u00fc olarak kutlanmaktad\u0131r \u0130lk kez 1505’te \u0130rlanda’da, 1514’te de \u0130ngiltere’de n\u00fcfus kay\u0131tlar\u0131na ge\u00e7irildiler.<\/p>\n
ROMAN HALKI A\u015eA\u011eILAMA: Romanlar, D\u00fcnyan\u0131n d\u00f6rt bir yan\u0131na da\u011f\u0131lm\u0131\u015f olarak ya\u015farlar. Romanlar ya\u015fad\u0131klar\u0131 her \u00fclkede de\u011fi\u015fik adlarla an\u0131l\u0131rlar. Kara\u00e7iler, d\u00fcnyan\u0131n en renkli g\u00f6\u00e7ebe topluluklar\u0131ndan biridir. Baz\u0131 \u00fclkelerde de yerle\u015fik ya\u015fama zorlanm\u0131\u015flar. Roman s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc de s\u0131kl\u0131kla “\u00c7ingene”anlam\u0131nda da kullan\u0131l\u0131r. Hindistan’\u0131n Pencap-Sind (Pakistan, Kara\u00e7i) nehir havzas\u0131 boyunca Pakistan ve Afganistan’\u0131n da i\u00e7inde bulundu\u011fu b\u00f6lgelerden 1050 civar\u0131nda \u0130ran ve Anadolu \u00fczerinden d\u00fcnyaya yay\u0131lm\u0131\u015f bir Hint-Avrupa halk\u0131d\u0131r. Kara\u00e7ilerin g\u00f6\u00e7ebe ya\u015fam tarz\u0131 yerle\u015fik toplumlar\u0131nkinden \u00e7ok farkl\u0131d\u0131r. Bu y\u00fczden \u00e7o\u011fu zaman, yerel halk taraf\u0131ndan h\u0131rs\u0131zl\u0131k, b\u00fcy\u00fcc\u00fcl\u00fck, \u00e7ocuk ka\u00e7\u0131rma gibi eylemlerle su\u00e7lanm\u0131\u015flard\u0131r.1554’te \u0130ngiltere’de roman oldu\u011fu s\u00f6ylenen herhangi bir ki\u015finin as\u0131lmas\u0131 i\u015ften bile de\u011fildi. Hemen hemen hi\u00e7bir yerde istenmeyen Romanlar, bir\u00e7ok \u00fclkeden s\u00fcr\u00fclmelerine kar\u015f\u0131n, bir s\u00fcre sonra bu \u00fclkelere geri d\u00f6nmeyi ba\u015far\u0131rlard\u0131. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde de Domlar ya\u015fad\u0131klar\u0131 b\u00fct\u00fcn \u00fclkelerde ayr\u0131mc\u0131l\u0131\u011fa tabi tutulmaktad\u0131r. Bu y\u00fczden de bir\u00e7ok \u00fcnl\u00fc, Roman kimli\u011fini gizlemek durumunda kalm\u0131\u015ft\u0131r. Romanlar\u0131n genel olarak toplumsal stat\u00fcleri ve “imaj”lar\u0131 son derece d\u00fc\u015f\u00fckt\u00fcr. Bu insanlar bulunduklar\u0131 toplumlarda hi\u00e7 sevilmeyen “pis”, “yankesici”, “ba\u015f\u0131bo\u015f gezen, serseri” ve “h\u0131rs\u0131z” insanlar olarak alg\u0131lan\u0131rlar. S\u00fcrekli a\u015fa\u011f\u0131lanan ve toplum d\u0131\u015f\u0131 bir “yarat\u0131k” olarak lanse edilen bir halk olarak bilinmektedir. Her bir \u00fclkede “k\u00fc\u00e7\u00fclt\u00fcc\u00fc”, “a\u015fa\u011f\u0131lay\u0131c\u0131” ve “hor g\u00f6r\u00fcc\u00fc” s\u00f6zc\u00fcklerinin kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 olan adlarla \u00e7a\u011fr\u0131l\u0131p, an\u0131l\u0131rlar. T\u00fcrkiye’de “\u00c7ingene??, Romanya’da “Tigani”, b\u00fct\u00fcn Slav toplumlar\u0131nda “Tsigani”, Ermenistanda “Lom”, Filistinde “Nawar”, Suriyede “Dom”, Kafkaslarda “Po\u015fa” veya “Bo\u015fa” olarak \u00e7a\u011fr\u0131l\u0131rlar. Genellikle “esmer” renkli olan Romanlar, T\u00fcrkiye’de ve K\u00fcrdistan\u0131n \u00e7e\u015fitli b\u00f6lgelerine g\u00f6re: “Rom-Roman”, “\u00c7ingene”, “Elek\u00e7i”, “Gurbati”, “G\u00f6\u00e7er”, “Garaci”, “Dum”, “Cuki”, “Mutrib-Mitr\u0131p-Midreb” “Arabac\u0131” Sepet\u00e7i “Po\u015fa-Bo\u015fa” gibi de\u011fi\u015fik adlarla \u00e7a\u011fr\u0131lmakta ve an\u0131lmaktad\u0131r. Unutulmamal\u0131 ki \u00e7o\u011fu yerde “\u00c7ingene” s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc a\u015fa\u011f\u0131lay\u0131c\u0131 bir ifade bi\u00e7imi olarak kullan\u0131lmaktad\u0131r. Bizans yunancas\u0131nda “herkes\u00e7e k\u00fc\u00e7\u00fcmsenen ve a\u015fa\u011f\u0131lanan” anlam\u0131na gelen “paria” ad\u0131 ile an\u0131lan Romanlar bunun yerini “insan” s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn tam kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 olan ve “Romani” s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn k\u0131salt\u0131lm\u0131\u015f \u015fekili “Rom” s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc alm\u0131\u015flard\u0131r. Bu nedenlerdir ki, Kara\u00e7iler “Roman” olarak \u00e7a\u011fr\u0131lmay\u0131 ve adland\u0131r\u0131lmay\u0131 ye\u011flemektedir. Yeterince bilinmedikleri gibi, bir de haklar\u0131nda bilin\u00e7li \u015fekilde s\u00fcrekli \u00f6nyarg\u0131l\u0131 de\u011ferlendirmeler yap\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n
T\u00dcRK\u0130YE VE K\u00dcRD\u0130STANDAK\u0130 ROMANLAR:T\u00fcrkiyede nereye giderseniz gidin, muhakkak roman toplumuna rastlamak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Varo\u015flarda, kenar mahallelerde, sa\u011fl\u0131\u011fa elveri\u015fli olmayan gecekondu semtlerinde ve derme-\u00e7atma yap\u0131lm\u0131\u015f barakalarda; yerle\u015fik ve g\u00f6\u00e7ebe olarak ya\u015famaktad\u0131rlar. Toplumsal stat\u00fcleri d\u00fc\u015f\u00fck olup imajlar\u0131 olumsuzdur. “\u00c7ingene misiniz? ” diye soruldu\u011funda genellikle “Hay\u0131r biz \u00c7ingene de\u011filiz, Roman\u0131z” diyorlar. TC, Romanlar i\u00e7in son d\u00f6nemde AB’nden 8 milyon Euro’luk bir hibe al\u0131nm\u0131\u015f. Bu parayla konfeksiyon ba\u015fta olmak \u00fczere mesleki e\u011fitim verilece\u011fi, sa\u011fl\u0131k merkezlerinin a\u00e7\u0131laca\u011f\u0131 i\u015fsizlik ve konut sorunlar\u0131n\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fclece\u011fi s\u00f6zleri verilse de bir ad\u0131m at\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Romanlar\u0131n K\u00fcrtlerle ili\u015fkileri k\u00fclt\u00fcrel ba\u011f temelinde geni\u015fletilmi\u015f ve belli b\u00f6lgelerde kal\u0131c\u0131la\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6rne\u011fin; Van, Hakkari, Siirt ve Kars’ta k\u00fclt\u00fcrel bir kayna\u015fma hakim olup, hatta kendilerini K\u00fcrt olarak tan\u0131mlamalar\u0131 bile s\u00f6z konusudur. \u00d6zellikle buralarda ya\u015fayan “m\u0131rt\u0131p” olarak tan\u0131mlanan Romanlar yerle\u015fik hayata ge\u00e7mi\u015f, kendilerini o yerelin bir par\u00e7as\u0131 olarak g\u00f6r\u00fcrler. Amed gibi \u015fehirlerde daha \u00e7ok b\u00f6lgesel veya mahalleler temelinde ayr\u0131\u015fma g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. \u00d6nemli oranda k\u00fclt\u00fcrel etkilenme olsa da kendilerini ge\u00e7ici g\u00f6rd\u00fcklerinden belli bir mesafe de s\u00f6z konusudur. \u00d6zellikle devletin K\u00fcrt halk\u0131n\u0131n siyasal geli\u015fimini ve \u00f6rg\u00fctlenme zeminini bozmak i\u00e7in Amed ba\u015fta olmak \u00fczere Van, Batman, Mardin gibi \u015fehirlerde Romanlar\u0131n eliyle kapka\u00e7\u00e7\u0131l\u0131k, h\u0131rs\u0131zl\u0131k, fuhu\u015f, uyu\u015fturucu, torbac\u0131l\u0131k gibi anti-toplumsal olan kirli i\u015flere bula\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 ve bunlar eliyle K\u00fcrt gen\u00e7lerini etkisizle\u015ftirmesi sonucu belli b\u00f6lgelerde K\u00fcrtlerden do\u011fru da Roman halk\u0131na kar\u015f\u0131 belli bir \u00f6nyarg\u0131 ve mesafeli durma durumu ger\u00e7ekle\u015fmi\u015ftir. \u00d6zellikle Amed ve Van’da fuhu\u015f, uyu\u015fturucu ve torbac\u0131l\u0131k devletin deste\u011fiyle sonradan g\u00f6\u00e7 ettirilen Romanlar\u0131n eliyle y\u00fcr\u00fct\u00fclmektedir. Bu durum K\u00fcrtlerle Romanlar\u0131n ger\u00e7ek ili\u015fkisi de\u011fildir. Devletin bozdu\u011fu ili\u015fkidir. K\u00fcrdistan’da Romanlar ekonomik ve k\u00fclt\u00fcrel \u00fcretimleri tenekecilik, sobac\u0131l\u0131k, demircilik, nalbant, b\u0131\u00e7ak\u00e7\u0131, ayakkab\u0131c\u0131, t\u0131marc\u0131, elek\u00e7i, sepet\u00e7i, di\u015f\u00e7i (K\u00fcrdistan’da kimde bir alt\u0131n veya g\u00fcm\u00fc\u015f di\u015f varsa bunun bir Roman\u0131n eliyle yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 unutulmamal\u0131), \u00e7er\u00e7i, s\u00fcnnet\u00e7ilik, at arabac\u0131l\u0131\u011f\u0131, d\u00fc\u011f\u00fcnlerde m\u00fczisyenlik gibi toplumsal ihtiya\u00e7lar\u0131 giderici i\u015fler olmaktad\u0131r. Belki de “\u00c7ingene \u00e7alar K\u00fcrt oynar.” s\u00f6z\u00fc k\u00fclt\u00fcrel etkile\u015fimin ve ili\u015fkinin b\u00fct\u00fcnselli\u011fini en iyi tarif eden deyimdir.<\/p>\n
Daha sonraki bask\u0131lar\u0131nda de\u011fi\u015ftirilse de Tek Parti D\u00f6nemi’nde E\u011fitim Bakanl\u0131\u011f\u0131 taraf\u0131ndan yay\u0131nlanan T\u00fcrk\u00e7e S\u00f6zl\u00fck’te belirtilen “\u00c7ingene” s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 olan “esmer vatanda\u015f, cimri, ars\u0131z, h\u0131rs\u0131z” gibi anlamlar verilmesi T\u00fcrkiye’de ya\u015fayan Romanlar\u0131n d\u0131\u015flanmas\u0131n\u0131n bir delilidir. Ya\u015fad\u0131klar\u0131 b\u00f6lgelerin ve yerle\u015fim bi\u00e7imlerinin \u00e7e\u015fitlili\u011fine g\u00f6re farkl\u0131 i\u015f kollar\u0131nda ve alanlar\u0131nda \u00e7al\u0131\u015farak ya\u015famlar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmektedirler. Romanlar aras\u0131nda hamall\u0131k, \u015fof\u00f6rl\u00fck, seyyar sat\u0131c\u0131l\u0131k, marangozluk, ayakkab\u0131 boyac\u0131l\u0131\u011f\u0131, m\u00fczisyenlik, nakliyecilik, pazarc\u0131l\u0131k, badanac\u0131l\u0131k, kundurac\u0131l\u0131k ve kuaf\u00f6rl\u00fck yapanlar yer almaktad\u0131r. Gerek yerle\u015fik ve gerekse g\u00f6\u00e7ebe olarak ya\u015fayan Romanlar\u0131n \u00f6nemli bir kesimi, marjinal gruplar halinde zor ko\u015fullarda ya\u015famlar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmektedirler.Yo\u011fun olarak ya\u015fad\u0131klar\u0131 yerlerin ba\u015f\u0131nda \u00f6zellikle Adana (Cono a\u015fireti) olmak \u00fczere, \u00c7anakkale, Edirne, Tekirda\u011f, \u0130stanbul ve \u0130zmir gelir. Romanlar\u0131n b\u00fcy\u00fck b\u00f6l\u00fcm\u00fc gelenek, g\u00f6reneklerini ve topluluklar\u0131n\u0131n y\u00f6netim bi\u00e7imlerini korumu\u015ftur. “\u00c7ingene” s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc yerle\u015fik d\u00fczeni olmayan g\u00f6\u00e7ebe insanlar\u0131 \u00e7a\u011fr\u0131\u015ft\u0131r\u0131r. Oysa Kara\u00e7ilerin \u00e7ok az\u0131 g\u00fcn\u00fcm\u00fczde g\u00f6\u00e7ebedir. Baz\u0131lar\u0131 kendi istekleriyle g\u00f6\u00e7ebeli\u011fi b\u0131rakm\u0131\u015f, ya\u015fad\u0131klar\u0131 \u00fclkenin ya\u015fam bi\u00e7imini benimsemi\u015flerdir. RomanlaraAnadolu ve K\u00fcrdistanda yay\u0131ld\u0131klar\u0131 b\u00f6lgelerde \u00e7e\u015fitli isim ve s\u0131fatlar tak\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. S\u0131fatlar yap\u0131lan meslekle ilgili olsa da \u00f6zellikle a\u015fa\u011f\u0131lamak i\u00e7in, “\u00e7ingene” gibi k\u00fc\u00e7\u00fcltmelerin de ya\u015fad\u0131klar\u0131 y\u00f6reye ba\u011fl\u0131 farkl\u0131 kar\u015f\u0131l\u0131klar\u0131d\u0131r. Bunlardan baz\u0131lar\u0131: Cono (Adana), Roman (\u0130zmir), Cingan (Kastamonu, \u00c7ank\u0131r\u0131, Sinop, \u00c7orum, Afyon, Ankara, K\u0131r\u015fehir, Yozgat), M\u0131tr\u0131p (Van, Diyarbak\u0131r), Mutruf (Ardahan), Po\u015fa (Erzurum, Artvin, Kars. Anadilleri Ermenice olup serhatta ya\u015farlar), Gurbet, Kurbat (Dersim, Hatay, K\u0131br\u0131s), Kare\u00e7i (Amed, Birecik), Abdal (D\u00f6rtyol, Hatay, Mara\u015f) \u00c7erge, Firavun (Edirne), Dom (Van, Hakk\u00e2ri), A\u015f\u0131k (Amed), Qara\u00e7\u0131 (Azerice),Qera\u00e7\u00ee, C\u00eengan, Mitrib(K\u00fcrt\u00e7e).<\/p>\n
Wan: Merkez: Kale dibi: 2.000\/\/Burda M\u0131t\u0131rp olarak an\u0131lmakta ve ge\u00e7imlerini m\u00fczisyenlikle temin etmekteler. \u00d6zellikle de davul ve zurna ba\u015f m\u00fczik aletleridir. Ticaretle u\u011fra\u015fan ve \u00e7ok zengin olanlar\u0131n\u0131n oldu\u011fu da s\u00f6ylenmektedir.<\/p>\n
Erzurum:Merkez:G\u00f6lba\u015f\u0131, Eminkulpu Mahallesi(\u015e\u0131hb\u0131z\u0131nl\u0131lar): 3500\/\/ Oltu: K\u0131s\u0131kdere(\u015e\u0131hb\u0131z\u0131nl\u0131lar) : 3500Olur il\u00e7esi: Norpet K\u00f6y\u00fc (Po\u015falar) : 150\/\/ \u015eenkaya: Gosor Kazas\u0131 (Po\u015falar) : 250 Toplam: 7.400 Burda \u015eenkaya ve Olur’daki po\u015falar tam yerle\u015fik hayata ge\u00e7tikleri i\u00e7in b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde Romenli\u011fi terketmi\u015flerdir. Ba\u011fc\u0131l\u0131k ve hayvanc\u0131l\u0131k ba\u015fta olmak \u00fczere kalayc\u0131l\u0131k, elek\u00e7ilik ve sepet\u00e7ilik de ge\u00e7im kaynaklar\u0131n\u0131 olu\u015fturmaktad\u0131r. G\u00f6\u00e7 sezonunda d\u0131\u015fardan (Sakarya, \u0130zmit ve Erzincan) gelense genel olarak boh\u00e7ac\u0131l\u0131kla u\u011fra\u015fmaktad\u0131r. Erzurum Merkez’de oturan “\u015e\u0131hb\u0131z\u0131nl\u0131lar” ise ge\u00e7imleri genellikle gayrime\u015fru i\u015flerden kazanmaktad\u0131rlar. Bilhassa genelev i\u015fleticili\u011fi ba\u015fta olmak \u00fczere, h\u0131rs\u0131zl\u0131k ve gasp da ge\u00e7im kayna\u011f\u0131n\u0131 olu\u015fturmaktad\u0131r. Baz\u0131lar\u0131 at araba ta\u015f\u0131mac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ve esnafl\u0131k yapmaktad\u0131r.<\/p>\n
Erzincan: Merkez: A\u015fa\u011f\u0131\u00e7ar\u015f\u0131 Mahallesi : 2.000\/\/ Burda ge\u00e7imlerini at arabac\u0131l\u0131\u011f\u0131, ayakkab\u0131 boyac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ve boh\u00e7ac\u0131l\u0131k ve pazarlamac\u0131l\u0131kla sa\u011fl\u0131yorlar. Burada Po\u015falar \u00e7o\u011funluktad\u0131r. Yerli halk bunlardan Alevi itikad\u0131na mensup olanlar\u0131na “\u00c7ingene”, S\u00fcnni itikada mensup olanlara ise “Po\u015fa” demektedir.<\/p>\n
Gaziantep:Nizip:2.500\/\/Yar\u0131 g\u00f6\u00e7er olarak ya\u015fayan ve kendilerini “Nizip A\u015fireti” olarak tan\u0131tan bu insanlar\u0131n ana ge\u00e7im kayna\u011f\u0131 hurdac\u0131l\u0131k, naylon sele-sepet sat\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 ve \u00e7alg\u0131c\u0131l\u0131kt\u0131r.<\/p>\n
Mara\u015f:Merkez Mahallesi:3.000\/\/ Kendilerini “Kahraman Mara\u015f A\u015fireti” olarak takdim eden bu insanlar yar\u0131 g\u00f6\u00e7er bir hayat ya\u015famakta ve ge\u00e7imlerini pazarlamac\u0131l\u0131k, boh\u00e7ac\u0131l\u0131k, dilencilik ve h\u0131rs\u0131zl\u0131k yapmaktad\u0131rlar.<\/p>\n
Malatya: Merkez:2.500\/\/Esas merkezlerinin Malatya oldu\u011funu s\u00f6yleyen “Melikan” veya “Melikli A\u015fireti” T\u00fcrkiyenin da\u011f\u0131n\u0131k b\u00f6lgelerinde g\u00f6\u00e7men bir \u015fekilde ya\u015famaktad\u0131r. Kendi ifadelerine g\u00f6re Adana, \u0130skenderun, Gaziantep, Kayseri, Konya akrabalar\u0131 bulunuyor. Ba\u015fl\u0131ca ge\u00e7im kayna\u011f\u0131 horoz (Hint horozu) d\u00f6\u011f\u00fc\u015f\u00fcd\u00fcr. Bunun yan\u0131s\u0131ra pazarlamac\u0131l\u0131k da yapmaktad\u0131rlar.<\/p>\n
Elaz\u0131\u011f:Merkez:1.000\/\/ Elaz\u0131\u011f’da meskun Romenler, yar\u0131 yerle\u015fik bir hayat ya\u015famakta ve baharla birlikte g\u00f6\u00e7e ba\u015flamaktad\u0131r. Burada ana ge\u00e7im kaynaklar\u0131 boh\u00e7ac\u0131l\u0131k, pazarlamac\u0131l\u0131k ve dilenciliktir.Ayr\u0131ca Amed, Merdin, Riha, Batman vd. k\u00fcrdistan illerinde de Romanlar ya\u015famaktad\u0131rlar. Ya\u015fam ko\u015fullar\u0131 di\u011fer illerdeki gibi \u00e7ok yo\u011fun benzerlikler ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131ndan tekrara girmiyoruz.<\/p>\n
Ya\u015fam Tarzlar\u0131-K\u00fclt\u00fcrleri-Dilsel-E\u011fitsel ve Di\u011fer Sorunlar\u0131:Di\u011fer halklar gibi \u00e7ok \u00e7e\u015fitli olumlu gelenekleri de var. \u00f6rne\u011fin konuklar\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131ndaki c\u00f6mertlikleri bunlardan biridir. Ya da Romanlar\u0131n oymak gelenekleri i\u00e7inde topluluk, e\u015fi \u00f6len bir kad\u0131n\u0131n ge\u00e7imini \u00fcstleniyor. Herkes g\u00fcnl\u00fck kazanc\u0131ndan onun pay\u0131n\u0131 ay\u0131r\u0131p veriyor. Bunun gibi kom\u00fcnal-toplumsal dayan\u0131\u015fma hala onlar i\u00e7inde yer yer ya\u015fanabiliyor. G\u00f6\u00e7ebe olanlar, bu ya\u015fama uygun i\u015fler yaparlar. Kad\u0131nlar falc\u0131l\u0131k, boh\u00e7ac\u0131l\u0131k, dilencilik yapar ya da dans eder. Erkeklerse \u00e7alg\u0131 \u00e7alar, kap kacak lehimcili\u011fi, kalayc\u0131l\u0131k, hayvan ticareti vb. gibi i\u015flerle u\u011fra\u015f\u0131rlar. Ge\u00e7mi\u015fte atlarla \u00e7ekilen arabalar\u0131n yerine, yap\u0131lan g\u00f6\u00e7lerde art\u0131k kamyon ya da pikaplar kullan\u0131lmaktad\u0131r. \u015fimdiyse, meyve toplama, kullan\u0131lm\u0131\u015f araba ticareti, sirklerde hayvan bak\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 ya da e\u011fiticili\u011fi, hurda maden ve antika e\u015fya al\u0131m sat\u0131m\u0131 gibi i\u015fler olmakla birlikte di\u011fer bir\u00e7ok d\u00fcnya \u00fclkesinde yerle\u015fik hayata ge\u00e7mi\u015f olanlar di\u011fer meslek dallar\u0131yla ilgilenmi\u015f, farkl\u0131 meslekler de edinmi\u015flerdir. Baz\u0131 \u00fcnl\u00fc \u0130spanyol gitaristler ve flamenko dans\u00e7\u0131lar\u0131 Roman ya da yar\u0131-Romand\u0131rlar. Domlarda yaz\u0131l\u0131 bir dil olmay\u0131\u015f\u0131ndan edebiyat yap\u0131tlar\u0131 yoktur.<\/p>\n
Aile, Roman hayat\u0131n\u0131n merkezidir. Aile, ya\u015fayan hayat okulu olarak kabul edilmektedir. Kabile i\u00e7erisindeki ailelerin otorite ve g\u00fcc\u00fc ise, akrabal\u0131k ili\u015fkilerine \u00f6nem vermelerine ba\u011fl\u0131d\u0131r. Romenlerin \u015fark\u0131 ve dualar\u0131nda daima ?B\u00fcy\u00fck bir Aileyi? ni\u00e7in ifade ettiklerini anlamak kolayd\u0131r. \u00c7ocuksuz aileler mutsuz say\u0131lmakta ve \u00e7ocuksuzluk, s\u0131k s\u0131k bo\u015fanma sebebi olmaktad\u0131r. Roman aile yap\u0131s\u0131, geni\u015f aile karakterlidir. Bu b\u00fcy\u00fck aileyi; ana, baba, \u00e7ocuklar, b\u00fcy\u00fck ana ve b\u00fcy\u00fck babalar olu\u015fturmaktad\u0131r.<\/p>\n
Roman halk\u0131nda kad\u0131nlar da”ge\u015ft” olarak tabir edilen, k\u00f6ylerdeki evleri dola\u015farak ge\u00e7imlik yo\u011furt, ayran, tereya\u011f\u0131, peynir, ekmek, sebze ve meyve gibi yiyecekler toplayarak, bir nevi dilencilik yaparak ge\u00e7imlerini sa\u011flarlar. Bu ge\u015ft gezilerinde boh\u00e7ac\u0131l\u0131k da yaparlar. Perde, \u00e7eyizlik e\u015fya, kuma\u015f, kad\u0131n tak\u0131lar\u0131 da satarak ge\u00e7imlerini sa\u011flarlar. B\u00fcy\u00fcc\u00fcl\u00fck, falc\u0131l\u0131k da yapmaktan geri durmazlar. T\u00fcm bu u\u011fra\u015f alanlar\u0131 K\u00fcrtlerle Romanlar\u0131n K\u00fcrdistan’daki ili\u015fkilerini toplumsal ihtiya\u00e7 k\u00fclt\u00fcrel etkile\u015fim \u00fczerine kurmu\u015ftur. \u00d6yle ki, k\u00fclt\u00fcrel etkile\u015fim kendini dil ve inan\u00e7sal boyutta bile yans\u0131tmaktad\u0131r. \u00d6rne\u011fin K\u00fcrdistan’da ya\u015fayan Romanlar\u0131n hemen hepsi K\u00fcrt\u00e7e konu\u015fur, inan\u00e7sal olarak da M\u00fcsl\u00fcmand\u0131rlar.<\/p>\n
Romanlar\u0131n g\u00fcncel ya\u015famda kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131klar\u0131 en \u00f6nemli sorunlar aras\u0131nda, sosyo-ekonomik, k\u00fclt\u00fcrel ve e\u011fitsel y\u00f6nl\u00fc sorunlard\u0131r. Romanlar \u0131n \u00f6nemli bir kesimi, halen okur-yazar olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7indir ki, e\u011fitimin \u00f6nemini ve de\u011ferini kavramakta g\u00fc\u00e7l\u00fck \u00e7ekmekteler. Bundand\u0131r ki \u00e7ocuklar\u0131n\u0131 okula g\u00f6ndermek bile istememektedirler. Y\u00fczy\u0131llard\u0131r uygulanan; \u00f6z\u00fcnde \u0131rk\u00e7\u0131 ve asimilasyoncu e\u011fitim ve \u00f6\u011fretim politikalar\u0131 sonucunda Macaristan, T\u00fcrkiye, Yunanistan; Romanya, Bulgaristan, \u0130spanya ve Fransa k\u00f6kenli Romanlar; ya\u015famak zorunda kald\u0131klar\u0131 \u00fclkelerin dillerinin, dinlerinin, gelenek ve g\u00f6reneklerinin son derece etkisi alt\u0131nda kalm\u0131\u015ft\u0131r. G\u00fcncel ya\u015famda konu\u015ftuklar\u0131 diller, bulunduklar\u0131 toplumsal yap\u0131lara g\u00f6re \u00e7e\u015fitli de\u011fi\u015fikler ve farkl\u0131l\u0131klar g\u00f6stermektedir. Dr.Jan Cibula’n\u0131n “Genf A\u00e7\u0131klamas\u0131” olarak isimlendirilen konu\u015fmas\u0131 manidard\u0131r:” Ben \u00e7ingene doktorum. \u0130nsanlar\u0131 fakir, zengin, beyaz ya da siyah diye ay\u0131rmaks\u0131z\u0131n iyile\u015ftiriyorum. Hi\u00e7 bir ay\u0131r\u0131m yapmaks\u0131z\u0131n herkese gerekli ila\u00e7lar\u0131, bilgimi ve kalbimi veriyorum… Biz insani d\u00fcnyada insani varl\u0131\u011f\u0131m\u0131zla ya\u015famak istiyoruz. Biz cemiyetin (\u00f6rg\u00fct\u00fcn) kap\u0131s\u0131n\u0131 a\u00e7t\u0131k. Kapal\u0131l\u0131\u011f\u0131 gerimizde b\u0131rakmak, eski g\u00fcnahlar\u0131m\u0131z\u0131 unutmak istiyoruz. Biz g\u00fcne\u015fin alt\u0131nda bir yer istiyoruz. Karanl\u0131k d\u00fcnyam\u0131zda, \u00e7ocuklar\u0131m\u0131z\u0131n iyili\u011fi elde etmesi, k\u00fclt\u00fcr\u00fcm\u00fcz\u00fc herkese, bizim d\u0131\u015f\u0131m\u0131zdaki herkese sunabilmeleri i\u00e7in ayd\u0131nl\u0131k ve hava arzuluyoruz. K\u0131saca hangi \u00fclkede ya\u015f\u0131yorlarsa ya\u015fam\u0131\u015f olduklar\u0131 \u00fclkelerin resmi ya da ulusal dilleriyle ileti\u015fim kurmaktad\u0131rlar. As\u0131l anadilleri olan “Romani” dilidir. Romanlar, baz\u0131 renkleri, a\u011fa\u00e7lar\u0131, da\u011flar\u0131, bal\u0131klar\u0131, yabani hayvanlar\u0131 ve insanlar\u0131 (\u00f6zellikle de kad\u0131nlar\u0131) kavim sembol\u00fc, simgesi ve kutsal olarak kabul ederler. Bu sembollere a\u015f\u0131r\u0131 derecede taparlar, bunlara dokunulmas\u0131n\u0131 g\u00fcnah sayarlar. Romanlar’\u0131n ya\u015fam\u0131\u015f olduklar\u0131 toplumsal yap\u0131lara g\u00f6re, kutsal ilan ettikleri ve tapt\u0131klar\u0131 semboller ya da simgeler de de\u011fi\u015fmektedir. Romanlar’\u0131n kutsal olarak g\u00f6rd\u00fckleri ve onlara cani-g\u00f6n\u00fclden inand\u0131klar\u0131 semboller ne olursa olsun, onlarda bir g\u00fc\u00e7 ve geni\u015f kapsaml\u0131 bir anlam\u0131 var.<\/p>\n
IRK\u00c7ILIK ve SOYKIRIM OLAYI(Porajmos):”Almanya’da Hitler’in iktidar y\u0131llar\u0131 Romanlar\u0131n en kara g\u00fcnleri oldu. Alman diktat\u00f6r\u00fc, Yahudiler i\u00e7in ate\u015fledi\u011fi f\u0131r\u0131nlar\u0131n bacalar\u0131ndan Roman dumanlar\u0131 da y\u00fckseldi. 2.D\u00fcnya sava\u015f\u0131nda Gaz Odalar\u0131nda Kulaklar\u0131 Ac\u0131t\u0131p, Sa\u011f\u0131r eden \u00c7\u0131\u011fl\u0131klardan biri de Romanlar\u0131nkiydi. Fa\u015fizm d\u00f6neminde Almanya ve Avrupa’da yar\u0131m milyon Roman gaz odalar\u0131nda yak\u0131ld\u0131 veya ‘t\u0131bbi deneylerde kobay’ olarak kullan\u0131ld\u0131. Naziler yaln\u0131z Romenleri de\u011fil, \u00fc\u00e7 ku\u015fak \u00f6tesine kadar soyunda ‘\u00e7ingene’ kan\u0131 ta\u015f\u0131yanlar\u0131 da imha etti. 16 Aral\u0131k 1942’de SS \u015fefi Heinrich Himmer taraf\u0131ndan \u00e7\u0131kart\u0131lan kararda ‘\u00e7ingenelerin topyek\u00fcn imhas\u0131’ emredildi. Romenler Auschwitz gibi imha ve \u00e7al\u0131\u015fma kamplar\u0131nda, labaratuvarlarda \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fcler.Fa\u015fist teorisyenler “bu \u00e7ingeneler Avrupa’ya yabanc\u0131 kan\u0131 ta\u015f\u0131yorlar” diyorlard\u0131.Almanya d\u0131\u015f\u0131nda Fransa’da 15 bin, Polonya’da 35 bin, Macaristan’da 28 bin, Rusya’da 40 bin Romen Naziler taraf\u0131ndan topluca \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc. Romenlerin Yahudiler kadar g\u00fc\u00e7l\u00fc lobileri olmad\u0131\u011f\u0131ndan, u\u011frad\u0131klar\u0131 katliamlar tarihin karanl\u0131k sayfalar\u0131 aras\u0131nda eriyip gitti. Ve 2. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131’nda b\u00fcy\u00fck bir k\u0131y\u0131ma u\u011frat\u0131ld\u0131lar. 1 Milyona yak\u0131n Roman \u00e7oluk \u00e7ocuk “a\u015fa\u011f\u0131 \u0131rktan” olduklar\u0131 gerek\u00e7esiyle Macaristan, Polonya ve \u00c7ekoslovakya’daki Nazi kamplar\u0131nda yok edildi. Bu katliam Roman halk\u0131 taraf\u0131ndan “porajmos” “par\u00e7alanmak” olarak adland\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n
SONU\u00c7 OLARAK: Roman halk\u0131 tek tanr\u0131l\u0131 inan\u00e7 d\u00fcnyas\u0131nda “yetmi\u015f iki bu\u00e7u\u011fun bu\u00e7u\u011fu” olarak tan\u0131mlansa da esasta demokratik ulusun en temel \u00f6\u011feleri olma durumundalar, \u00f6rg\u00fctlenmesi ve politik bilincin kazan\u0131lmas\u0131 durumunda demokrasiye ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011fe en yak\u0131n ve yatk\u0131n halkt\u0131r. PKK nin neredeyse yar\u0131m as\u0131rl\u0131k m\u00fccadele ger\u00e7e\u011finde Roman halk\u0131ndan onlarca kat\u0131l\u0131m ve \u015fahadetler olmu\u015ftur. \u00d6zellikle Silopi direni\u015finde Roman olan iki karde\u015fin \u00f6zy\u00f6netim direni\u015flerinde \u015fehit d\u00fc\u015fmeleri direnmeye ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011fe yak\u0131n bir halk oldu\u011funu kan\u0131tlam\u0131\u015ft\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla K\u00fcrdistan’da kom\u00fcn ve meclis olu\u015fumlar\u0131nda rol verilmesi ve \u00f6rg\u00fctlendirilmesi durumunda demokratik ulusun in\u015fas\u0131nda en temel \u00f6\u011fe olabilecek bir toplumdur.<\/p>\n
T\u00fcrkiyede ya\u015fayan bir Roman\u0131n;”Ezilmi\u015fiz, \u00e7\u00fcnk\u00fc \u00f6rg\u00fctl\u00fctoplulukde\u011filiz biz. Sanki d\u00fcnyan\u0131n b\u00fct\u00fcn namussuzluklar\u0131n\u0131 biz yap\u0131yormu\u015fuz gibi muamele g\u00f6r\u00fcyoz. Bizim halk\u0131m\u0131z\u0131 y\u0131ld\u0131rm\u0131\u015f bu a\u015fa\u011f\u0131lanma. Bizim de bir dil yap\u0131m\u0131z var. Ya\u015fama bi\u00e7imimiz var. Ama her\u015feyden \u00f6nce insan\u0131z. \u0130nsan oldu\u011fumuzu kabul ettirmek i\u00e7in, “\u00e7ingeneli\u011fimizi” inkara kalk\u0131\u015fm\u0131\u015f\u0131z. Maddi g\u00fcc\u00fcm\u00fcz yok, e\u011fitimimiz yok, k\u00fclt\u00fcr\u00fcm\u00fcz\u00fc de\u011ferlendiremiyoruz. Bir can derdine, bir bo\u011faz derdine d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f\u00fcz, \u00f6yle de gidiyoruz” diyor ve devam\u0131nda ekliyor: “\u0130nsan oldu\u011fumuzu kabulettirmek i\u00e7in, “\u00e7ingeneli\u011fimizi inkara kalk\u0131\u015fm\u0131\u015f\u0131z”. \u0130\u015fte onlar\u0131n ger\u00e7e\u011fi bu c\u00fcmlededir. Roman isen insan de\u011filsin, insan yerine konulmazs\u0131n. insan yerine konulmak i\u00e7in kendini inkar edeceksin. Devlet onlar\u0131 yok saymakla kalm\u0131yor, zararl\u0131, tehlikeli g\u00f6r\u00fcyor. 1934 y\u0131l\u0131nda \u00e7\u0131kar\u0131lan \u0130skan Kanunu’ndaki 4.maddede: “T\u00fcrk k\u00fclt\u00fcr\u00fcne ba\u011fl\u0131 olmayan, anar\u015fistler, g\u00f6\u00e7ebe \u00e7ingeneler, casuslar ve memleket d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kart\u0131lm\u0131\u015f olanlar T\u00fcrkiye’ye ‘muhacir’ g\u00f6\u00e7men olarak kabul edilmezler.” Bu kanun hala y\u00fcr\u00fcrl\u00fcktedir. Yani k\u0131saca s\u00f6ylenmesi gereken \u015fu ki; Romanlar da bu \u00fclkenin insanlar\u0131. T\u00fcm di\u011fer halklar\u0131n sahip oldu\u011fu veya olmas\u0131 gereken haklar, Romanlar i\u00e7in de ge\u00e7erli. Romanlar\u0131n g\u00fczellikleri de ortaya \u00e7\u0131kar\u0131lmay\u0131 bekliyor. Romanlara insan muamelesi yapacak, dillerini, k\u00fclt\u00fcrlerini olumluluklar\u0131yla geli\u015ftirecek imkanlar\u0131 sunacak bir iklim olu\u015fturmak t\u00fcm toplum ve kurumlar\u0131n g\u00f6revidir.<\/p>\n
Demokratik ulus in\u015fas\u0131nda K\u00fcrdistan’da ya\u015fayan b\u00fct\u00fcn halklar m\u00fcttefik ve ortak ya\u015fam \u00f6\u011feleridirler. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u00d6nder Apo’nun toplumsal in\u015fa projesi olan demokratik ulus in\u015fas\u0131 ve onun politik alan\u0131 olan demokratik konfederalizm K\u00fcrdistan’da ya\u015fayan t\u00fcm halklar\u0131 kapsamakta ve onlarla \u00f6zg\u00fcr ya\u015fam in\u015fas\u0131n\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirme aray\u0131\u015f\u0131ndad\u0131r. Romanlar da bu halklardan biridir. K\u00fcrdistan’\u0131n bir\u00e7ok b\u00f6lgesinde ya\u015fayan Roman halk\u0131 tarih […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":771,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[18],"tags":[],"class_list":["post-770","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-tarihsel-toplum"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tirki.komunar.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/770","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tirki.komunar.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tirki.komunar.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tirki.komunar.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tirki.komunar.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=770"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/tirki.komunar.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/770\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":772,"href":"https:\/\/tirki.komunar.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/770\/revisions\/772"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tirki.komunar.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/771"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tirki.komunar.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=770"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tirki.komunar.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=770"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tirki.komunar.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=770"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}