{"id":7973,"date":"2025-05-07T06:52:43","date_gmt":"2025-05-07T06:52:43","guid":{"rendered":"https:\/\/tirki.komunar.net\/?p=7973"},"modified":"2025-05-07T06:52:43","modified_gmt":"2025-05-07T06:52:43","slug":"kulturel-bir-gelenegin-guncel-hali-kurt-turksuz-turkde-kurtsuz-olamaz","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/tirki.komunar.net\/?p=7973","title":{"rendered":"\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 K\u00dcLT\u00dcREL B\u0130R GELENE\u011e\u0130N G\u00dcNCEL HAL\u0130: \u201cK\u00dcRT T\u00dcRKS\u00dcZ, T\u00dcRK\u2019DE K\u00dcRTS\u00dcZ OLAMAZ\u201d"},"content":{"rendered":"

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 K\u00dcLT\u00dcREL B\u0130R GELENE\u011e\u0130N G\u00dcNCEL HAL\u0130: \u201cK\u00dcRT T\u00dcRKS\u00dcZ, T\u00dcRK\u2019DE K\u00dcRTS\u00dcZ OLAMAZ\u201d<\/strong><\/p>\n

\u00a0<\/strong><\/p>\n

\u00a0<\/strong><\/p>\n

Y\u0131lmaz BARAN<\/strong><\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <\/strong>Demokratik S\u00fcrecin Ba\u015flamas\u0131<\/strong><\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <\/strong>50 y\u0131l\u0131 a\u015fan m\u00fccadele s\u00fcrecinde gelinen a\u015famay\u0131, K\u00fcrtler a\u00e7\u0131s\u0131ndan yeterli bulan \u00d6nder APO bu tehlikeli gidi\u015fata dur demek i\u00e7in, demokratik s\u00fcreci ba\u015flatm\u0131\u015ft\u0131r. Mevcut \u00f6rg\u00fctl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc ve silahl\u0131 direni\u015fin getirilerini g\u00f6zetmi\u015f, siyasal ve hukuksal yanlar\u0131n eksikli\u011fi \u00fczerinden, Demokrasinin ancak kal\u0131c\u0131 bir Bar\u0131\u015f sa\u011flayaca\u011f\u0131n\u0131 belirtmi\u015ftir. \u00d6zg\u00fcrl\u00fcklerin ve Demokrasinin kap\u0131s\u0131n\u0131 aralam\u0131\u015f, Bar\u0131\u015f olgusuna vurgu yapm\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6zellikle \u015fiddete ba\u015fvurmay\u0131 \u00f6z savunmayla s\u0131n\u0131rlam\u0131\u015f, PKK’nin feshini \u00f6ng\u00f6rerek, Kongrenin yap\u0131lmas\u0131n\u0131 istemi\u015ftir. \u0130llegaliteye son vererek, legal m\u00fccadeleyi esas alm\u0131\u015ft\u0131r. Siyasal ve hukuksal yanlar\u0131n demokrasinin geli\u015ftirilmesiyle ger\u00e7ekle\u015febilece\u011fini belirtmi\u015ftir. Cumhuriyetin demokratikle\u015fmesinin gereklerini belirterek, askeri \u015fiddetle bir yere var\u0131lamayaca\u011f\u0131n\u0131 vurgulam\u0131\u015ft\u0131r. Ulus-devletin, federalizmin, k\u00fclt\u00fcralizmin vb. yap\u0131lanmalar\u0131n, milliyet\u00e7ilik oldu\u011funu s\u00f6yleyerek, silahlar\u0131n susmas\u0131 gereklili\u011fini dile getirmi\u015ftir. Demokratik-Ulusu ve \u00d6z savunmay\u0131 esas alm\u0131\u015ft\u0131r. D\u00fcnya gidi\u015fat\u0131n\u0131n olumsuz uygulamalar\u0131n\u0131n ve yanlar\u0131n\u0131n ancak Demokrasiyle a\u015f\u0131labilece\u011fini hedeflemi\u015ftir. K\u00fcrt ve T\u00fcrk halklar\u0131n\u0131n bug\u00fcne dek kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 kavgalar\u0131, sava\u015flar\u0131 ve d\u00fc\u015fmanl\u0131klar\u0131 olmam\u0131\u015ft\u0131r. Halklar\u0131n karde\u015fli\u011fini savunarak, Demokratik s\u00fcreci ba\u015flatm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

PKK ise; t\u00fcm kurumlar\u0131yla s\u00f6z birli\u011fi i\u00e7inde EVET<\/strong> diyerek, d\u00f6neme dahil olmu\u015ftur. T\u00fcm ezilenlere ve yoksullara, \u00f6zellikle kad\u0131nlara seslenmi\u015ftir. Dost bilinen ayd\u0131nlar, entelekt\u00fceller, akademisyenler vb. yap\u0131lar ve ki\u015filer \u00d6nder APO’nun ba\u015flatt\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrece kat\u0131ld\u0131klar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klayan beyanlarda bulunmu\u015flard\u0131r. T\u00fcm d\u00fcnyadan devletler nezdinde olumlu tepkiler geli\u015fmi\u015ftir. B\u00fct\u00fcn d\u00fcnya ezen ve ezileniyle birlikte EVET<\/strong> demi\u015ftir. Kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 diyaloglar ve a\u00e7\u0131klamalar ard\u0131 ard\u0131na gelmi\u015ftir. Ve halen beyanlar yap\u0131lmaktad\u0131r. K\u00fclt\u00fcrel-gelenek dile getirilmekte, ”bin y\u0131ld\u0131r birlikteyiz” denilmektedir\u2026<\/p>\n

Demokratik \u00f6zl\u00fc bu birliktelik nas\u0131l olu\u015ftu? K\u00fclt\u00fcrel-gelenek neye dayanarak geli\u015fti? Nas\u0131l \u015fekillendi? Bug\u00fcne kadar geli\u015fi nas\u0131ld\u0131r? Hangi a\u015famalardan ge\u00e7ti? Evreleri nelerdir? Kazan\u0131mlar\u0131 neler olmu\u015ftur? Kay\u0131plar\u0131 nelerdir? Vb. sorulara ciddi anlamda yan\u0131t olmadan, k\u00fclt\u00fcrel-gelene\u011fin derinlikli ve b\u00fct\u00fcnl\u00fckl\u00fc anla\u015f\u0131lmas\u0131 olanakl\u0131 de\u011fildir. \u015e\u00f6yleki;<\/p>\n

T\u00fcrkler boyutuyla; MS: 650-700-750’lerde \u00e7e\u015fitli do\u011fal afetler ard\u0131 ard\u0131na ya\u015fanarak, g\u00f6\u00e7lere sebep olmu\u015ftur. Mecburi haller ve gidi\u015fatlar a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Yeni yurtluk ve ya\u015fam mekanlar\u0131 aray\u0131\u015f\u0131 geli\u015fmi\u015ftir. Konar-g\u00f6\u00e7er tarzda yeni ya\u015fam mekanlar\u0131 bulmak umuduyla yollara d\u00fc\u015fm\u00fc\u015flerdir. Bile\u015fik kaplar misali (fizik kanunlar\u0131nda oldu\u011fu gibi) g\u00f6\u00e7ebe topluluklar olarak, y\u00f6nlerini Ortado\u011fu’ya vermi\u015flerdir. Nihayetinde K\u00fcrt topluluklar\u0131yla kar\u015f\u0131la\u015fm\u0131\u015flard\u0131r. Anadolu’ya ge\u00e7me istemleri K\u00fcrt Halk\u0131yla ittifak geli\u015ftirmeyi getirmi\u015ftir.<\/p>\n

K\u00fcrtler a\u00e7\u0131s\u0131ndan ise; sald\u0131r\u0131 sava\u015f\u0131 ve krizlerin ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 s\u00fcre\u00e7lerde yeni y\u00fcklemler geli\u015fmi\u015ftir. Demokratik n\u00fcveler ta\u015f\u0131yan bir k\u00fclt\u00fcrel-gelene\u011fin in\u015fas\u0131na ittifaklar yoluyla ula\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130stekler dahilinde g\u00f6n\u00fcll\u00fcl\u00fck temelinde s\u00f6z konusu ittifak ve anla\u015fmalar yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. E\u015fitlik ve karde\u015flik \u00e7er\u00e7evesinde demokratik i\u00e7erikli ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fckler bar\u0131nd\u0131ran bu k\u00fclt\u00fcrel-gelenek, kabul g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n

Bug\u00fcn ya\u015fan\u0131lan ulus-devlet fa\u015fizmi ve onun politikas\u0131 olan stratejik-taktik yakla\u015f\u0131mlar\u0131n, komplo ve entrikalar\u0131n T\u00fcrk halk\u0131yla ilgisi ve alakas\u0131 yoktur. O d\u00f6nemde sava\u015f\u00e7\u0131l\u0131klar\u0131 \u00f6ne \u00e7\u0131kan T\u00fcrk ve T\u00fcrkmenlerin kirlilikle, karanl\u0131k i\u015flerle, katliamlarla ba\u011f\u0131 bulunmaz. Tek dertleri vard\u0131r. O da Aile, Ota\u011f ve Budun bilinciyle hareket ederek, ya\u015fam alanlar\u0131n\u0131 olu\u015fturmak i\u00e7in yeni yurt-mek\u00e2n bulmakt\u0131r. Yar\u0131 kom\u00fcnal bir tarzda, ahlaki yan\u0131 olan ve yar\u0131 devlet bi\u00e7iminde bir ya\u015fam i\u00e7erisindeydiler. Bunlar\u0131n \u00fczerinden Kategorik-karde\u015flik ve k\u00fclt\u00fcrel-gelenek yap\u0131s\u0131 olu\u015ftu. \u00d6yle san\u0131ld\u0131\u011f\u0131 gibi kolayl\u0131kla olu\u015fmad\u0131. Bizans \u0130mparatorlu\u011fu kendi kabu\u011funa iste\u011fi do\u011frultusunda ve h\u00e2kim oldu\u011fu Anadolu’dan rahatl\u0131kla \u00e7ekilmedi. Anadolu kap\u0131s\u0131 T\u00fcrk ve T\u00fcrkmenlere a\u00e7\u0131lana kadar, nice zahmetler \u00e7ekildi. K\u00fcrtlerle birlikte ortak sava\u015flar ya\u015fand\u0131. Ak\u0131t\u0131lan kanlar, verilen bedeller oldu. Sonu\u00e7ta Anadolu halklar\u0131 biraz da olsa nefes ald\u0131lar. \u00c7\u00fcnk\u00fc daha \u00f6nce kimi T\u00fcrkmen boylar\u0131, yaylalar da hayvanlar\u0131n\u0131 otlat\u0131yor, kendi inanc\u0131 ve k\u00fclt\u00fcr\u00fcyle ya\u015f\u0131yordu. Anadolu halklar\u0131yla tan\u0131\u015f\u0131kl\u0131klar\u0131 ve al\u0131\u015f-veri\u015fleri \u00f6nceki as\u0131rlara dayan\u0131r. Karde\u015fli\u011fe haiz bu demokratik olgular bir k\u00fclt\u00fcrel-gelene\u011fin olu\u015fmas\u0131na vesile olmu\u015ftur. \u00d6zg\u00fcrl\u00fck, karde\u015flik ve demokratik i\u00e7erik ta\u015f\u0131yan bu k\u00fclt\u00fcrel-gelenek, kal\u0131c\u0131 hale b\u00fcr\u00fcnm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n

Aradan 500 y\u0131la yak\u0131n s\u00fcre\u00e7 ge\u00e7mi\u015ftir. Unutulan bu s\u00fcre\u00e7, Osmanl\u0131 padi\u015fah\u0131 Yavuz Sultan Selimle Yerel K\u00fcrt Egemenleri ve A\u015firet reisleri aras\u0131nda anla\u015fmaya d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr. K\u00fcrt halk\u0131 ise; kendi ya\u015fam\u0131n\u0131 idame etmenin derdindedir. Bu tav\u0131rla kimi K\u00fcrtler, sava\u015fta yer al\u0131rlar. Anla\u015fmayla birlikte kendi hayatlar\u0131na devam ederler.<\/p>\n

Hal b\u00f6yle iken, entrikalar durmam\u0131\u015ft\u0131r. \u015e\u00f6yle ki; Hiyerar\u015fi ve devletlerin olu\u015fum s\u00fcreciyle birlikte dinler ve mezhepler alet edilmi\u015ftir. \u0130ktidar-dini ve iktidar-mezhebi haline getirilmi\u015ftir. Komplolar, tuzaklar ve hileler ard\u0131 ard\u0131na s\u0131ralanm\u0131\u015f. Toplumlar\u0131n dini ve mezhebi duygular\u0131yla oynanm\u0131\u015ft\u0131r. Hz. Nuh d\u00f6neminden ba\u015flayarak, Kadim Sargon’un olu\u015fturdu\u011fu Akkat devletinin \u0130mparatorluk s\u00fcrecine ve g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar uzan\u0131r.\u00a0 Kurgusal manada halklar, kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 kine, nefrete ve d\u00fc\u015fmanl\u0131\u011fa b\u00fcr\u00fcnd\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f. Baz\u0131 kesimler bu yalanlar\u0131n etkisinde kalarak, kavgal\u0131 hale d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcrler. Ulus-devlet’le birlikte bu s\u00fcre\u00e7 fa\u015fizme b\u00fcr\u00fcnerek sanal anlam da keskinle\u015fir. D\u00fc\u015fmanl\u0131klar artarak devam eder.<\/p>\n

T\u00fcm bu olumsuzluklara ra\u011fmen, B\u00fcy\u00fck Sel\u00e7uklu s\u00fcreciyle temelleri at\u0131lan, K\u00fcrt ve T\u00fcrk-T\u00fcrkmen karde\u015fli\u011fini ifade eden bu k\u00fclt\u00fcrel-gelenek, Osmanl\u0131 devleti zaman\u0131nda anla\u015fmaya d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr. Mustafa Kemal d\u00f6neminde ise; meclis kararlar\u0131na, bildirilere, bas\u0131n a\u00e7\u0131klamalar\u0131na vb. r\u00f6portajlara b\u00fcr\u00fcnm\u00fc\u015ft\u00fcr. S\u00fcrekli karde\u015flikten, ortak vatandan, birlikte kurulan meclisten, \u00f6zerk-kent yap\u0131lar\u0131ndan ve s\u0131k s\u0131k kurucu unsurlardan bahsedilmi\u015ftir. B\u00fct\u00fcn bunlar demokratik \u00f6z ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fckler ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Bu olumlu geli\u015fmeler ekseninde Cumhuriyet kurulmu\u015ftur. Fakat 1924 Anayasas\u0131yla bu tablo ters-y\u00fcz edilerek, milliyet\u00e7ilik esas al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. T\u00fcm demokratik nitelikler ve ya\u015fam \u00f6rg\u00fcs\u00fc bilerek ve bilin\u00e7li olarak, unutulmak istenilmi\u015ftir. Sonu\u00e7ta olu\u015fan Cumhuriyet demokratikle\u015femeyerek, ulus-devlet, pozitif-bilim ve Avrupa s\u00f6m\u00fcrgecili\u011finden etkilenerek, Cumhuriyet ad\u0131 alt\u0131nda yap\u0131lanmaya gidilmi\u015ftir. Tek tiplilik esas al\u0131narak, Demokratik olmayan, \u00f6zg\u00fcrl\u00fckler i\u00e7ermeyen, \u0130nsan haklar\u0131ndan ve karde\u015flikten bahsetmeyen bir yap\u0131lanmaya y\u00f6nelinmi\u015ftir. B\u00fct\u00fcn devlet kurumlar\u0131 ve olu\u015fumlar\u0131 sanal-teklik (kurgusal-t\u00fcrkl\u00fck) \u00fczerine in\u015fa edilmi\u015ftir. Maalesef, Erzurum Kongresiyle ba\u015flat\u0131lan, Sivas Kongreleriyle devam edilen, Amasya tamimleriyle derinle\u015ftirilen, karde\u015fli\u011fe dayal\u0131 bu k\u00fclt\u00fcrel-gelenek, ulus-devlet belas\u0131yla sona erdirilmek istenmi\u015ftir. Milliyet\u00e7ili\u011fin karakterine uygun hareket edilerek, \u015fovenizm eksenli propagandalar\u0131 art\u0131rarak, fa\u015fizme y\u00f6nelen ge\u00e7i\u015fler ya\u015fanm\u0131\u015ft\u0131r. Zaman zaman b\u00f6ylesi olgular ger\u00e7ekle\u015fmi\u015ftir. D\u00fcnya genelinin gidi\u015fat\u0131 esas al\u0131narak, Anti-demokratik, fa\u015fist-devletle pozitif-bilim eksenli sosyal k\u0131r\u0131nt\u0131lara sahip, ulus-devlet aras\u0131nda gidip-gelinmi\u015ftir. G\u00fcn\u00fcm\u00fcz ekseninde ulus-devlet, diktat\u00f6rl\u00fc\u011fe y\u00f6nelerek, fa\u015fizm esas al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Uygulanan ise; T\u00fcrk-\u0130slam sentezidir. Cumhuriyet demokratikle\u015femeyince \u0130slam-Cumhuriyetine d\u00f6n\u00fc\u015fme g\u00fczergah\u0131na y\u00f6nelmi\u015ftir.<\/p>\n

Bu pratiklere ra\u011fmen \u00d6nderlik; Demokrasi demektedir. Israr\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrerek, soka\u011fa ta\u015fm\u0131\u015f i\u015fkencelerin, \u00f6l\u00fcmlerin, hapis ve s\u00fcrg\u00fcnlerin \u00f6n\u00fcne ge\u00e7mek istemektedir. Karde\u015fli\u011fi, bar\u0131\u015f\u0131, politikay\u0131, \u00d6zg\u00fcrl\u00fckleri, hukuku ve do\u011fu\u015ftan gelen haklar\u0131n tesisini \u00f6ng\u00f6rmektedir. \u00d6nderlik; YDD ekseninde hareket eden, toplumlar\u0131n belal\u0131s\u0131 olan finans-kapital \u00e7a\u011fla (Kapitalizmle) m\u00fccadele y\u00fcr\u00fctmektedir. T\u00fcm D\u00fcnya halklar\u0131na \u00d6nc\u00fcl\u00fck ve \u00d6nderlik etmektedir. Demokratik a\u00e7\u0131l\u0131m\u0131 b\u00f6yle anlamak \u00f6nemlidir. S\u0131\u011f tutmak, K\u00fcrtlerle hele hele par\u00e7ayla s\u0131n\u0131rlamak, s\u00fcre\u00e7ten, paradigmadan ve demokrasiden uzakla\u015fmakt\u0131r. Dar milliyet\u00e7ili\u011fe bo\u011fulmakt\u0131r. Anti-demokratik yakla\u015f\u0131m i\u00e7inde bulunmakt\u0131r.<\/p>\n

 <\/p>\n

Gelene\u011fin \u0130nk\u00e2r\u0131<\/strong><\/p>\n

TC-devletinin kendi kurulu\u015f amac\u0131na ayk\u0131r\u0131 olarak geli\u015ftirdi\u011fi K\u00fcrt halk\u0131n\u0131n inkar\u0131na ve soyk\u0131r\u0131m\u0131na dayal\u0131 stratejik-siyaset geli\u015ftirilmi\u015ftir. T\u00fcrkiye\u2019yi var olan kaotik s\u00fcrecin, sarmal-kriz d\u00f6nemine s\u00fcr\u00fcklemi\u015ftir. T\u00fcrk ve K\u00fcrt birlikteli\u011finin, devlet \u015fahs\u0131nda ger\u00e7ekle\u015ftirilmek istenilen, homojen-ulus yap\u0131lanmas\u0131yla sonland\u0131r\u0131larak, kavgal\u0131 ve \u00e7at\u0131\u015fmal\u0131 bir d\u00f6neme girilmesini getirmi\u015ftir. Bu stratejik-politik tutumda, anlams\u0131z bir \u0131srar g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. B\u00f6ylesi bir tarz hem K\u00fcrt hem de T\u00fcrk toplumunun maddi ve manevi olarak y\u0131k\u0131mlara g\u00f6t\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bu \u00e7a\u011fd\u0131\u015f\u0131 \u0131srarlar, g\u00fc\u00e7 kayb\u0131na ve fiziki yitimlere neden olmu\u015ftur. Bir yandan; bin y\u0131ll\u0131k k\u00fclt\u00fcrel birlikteli\u011fin i\u015flevini darbelemi\u015f, di\u011fer yandan ise; her iki halk\u0131n da geli\u015fim ve d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm eksenli b\u00fcy\u00fcme ve yarat\u0131mlar\u0131na engel olmu\u015ftur. \u00d6te yandan; bu kadim co\u011frafya da k\u00fclt\u00fcrel bir olgu olarak ya\u015fayan, demokratik anlaml\u0131 tarihsel-toplumsal i\u00e7erik ta\u015f\u0131yan bir gelene\u011fin, i\u015flevsiz k\u0131l\u0131nmas\u0131d\u0131r. Bu durum, var olan bu gelene\u011fin \u015fekilleni\u015f temelini, g\u00fcncel dayana\u011f\u0131n\u0131 ve demokratik \u00f6z\u00fcn\u00fc ifade eden, k\u00fclt\u00fcr\u00fcn de inkar\u0131 demektir. Diliyle kimli\u011fiyle k\u00fclt\u00fcr\u00fcyle gelene\u011fiyle \u00fclkesiyle tarihiyle vb. gibi do\u011fu\u015ftan gelen, varl\u0131k nedeni say\u0131lan olgular reddedilmi\u015ftir. ”Yok sayma” geli\u015ftirilmi\u015ftir. \u00d6zellikle yasaklar \u00e7emberine al\u0131nan dil’le i\u015fe ba\u015flan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r\u2026<\/p>\n

Dili de k\u00fclt\u00fcr\u00fcn bir par\u00e7as\u0131 hatta k\u00fclt\u00fcr\u00fcn ifade edili\u015f hali olarak g\u00f6rmek gerekir. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u201cDilin kendisi bir toplumun kazand\u0131\u011f\u0131 zihniyet, ahlak ve estetik duygu ve d\u00fc\u015f\u00fcncenin toplumsal birikimidir; anlam ve duygunun bilince \u00e7\u0131km\u0131\u015f, ifadeye kavu\u015fmu\u015f kimliksel ve ansal varolu\u015fudur…\u201d(\u00d6: C:5) <\/em><\/strong>Siz, bunu ink\u00e2r edip yasaklad\u0131\u011f\u0131n\u0131z da toplumu, insani yap\u0131lanmadan da uzakla\u015ft\u0131r\u0131yorsunuz. \u0130nsan\u0131 insan yapan dil, kimlik, k\u00fclt\u00fcr, vatan (Co\u011frafya), tarih vb. olgulard\u0131r. Bunlar her toplum i\u00e7in en fazla kutsiyet arz eden ve kutsanan de\u011ferlerdir. Onu bu kutsall\u0131klar\u0131ndan kopuk bir \u00e7emberin i\u00e7ine alarak, adeta demir-kafese hapsedilen, et ve kemik y\u0131\u011f\u0131n\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcyorsunuz. Halbuki insan ve onun varolu\u015f yap\u0131lanmas\u0131 olan toplumsall\u0131k; kutsall\u0131klar\u0131, de\u011ferleri ve gelenekleriyle vard\u0131r. Onun olu\u015fum \u00f6z\u00fcn\u00fc ve bi\u00e7imini ink\u00e2r edip, yasaklam\u0131\u015fs\u0131n\u0131z. K\u00fclt\u00fcrel ve geleneksel varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortadan kald\u0131rmaya y\u00f6neldi\u011finizde, geriye insani olgulardan kopuk, toplum dahi denilemeyecek bir yap\u0131lanma kal\u0131r ki; bu kabul edilir bir konum de\u011fildir. Ancak Ulus-devlet yap\u0131lanmas\u0131yla toplumlar\u0131n ba\u015f\u0131na b\u00f6ylesi bir kara-bela \u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bug\u00fcn K\u00fcrt Halk\u0131n\u0131n \u00d6zg\u00fcrl\u00fck ve Demokrasi m\u00fccadelesi, uluslar\u0131 demokratikle\u015ftirerek bu \u00f6rg\u00fcy\u00fc par\u00e7alay\u0131p, binlerce y\u0131ll\u0131k bir kazan\u0131m ve de\u011fer olan, k\u00fclt\u00fcrel-gelene\u011fe hayat kazand\u0131racakt\u0131r. Kazanan sadece K\u00fcrtler olmayacakt\u0131r. Ba\u015fta T\u00fcrkler olmak \u00fczere, Araplar, Farslar, Ermeniler, Asuriler-S\u00fcryaniler vb. t\u00fcm d\u00fcnya halklar\u0131 demokrasi deryas\u0131nda bulu\u015fup, kayna\u015farak, gelece\u011fi ve hayat\u0131 kazananlar olacaklard\u0131r.<\/p>\n

 <\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u0130deolojik, Stratejik ve Politik Hedeflerin Sloganla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <\/strong><\/p>\n

\u201cHalklar\u0131n Karde\u015fli\u011fi\u201d (Bratiya Gelan) slogan\u0131 s\u0131radan, basit ve g\u00fcn\u00fc kurtarmaya \u00e7al\u0131\u015fan hatta politik manevralar\u0131 ifade eden bir s\u00f6ylev de\u011fildir. \u00d6zg\u00fcrl\u00fck Hareketi\u2019nin s\u0131k s\u0131k dile getirdi\u011fi bu slogan, \u0130deolojik ve stratejiktir. Her slogan \u0130deolojik, stratejik ve politik hedeflerin, t\u00fcmceye d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015f, somut ifadesidir. \u00d6nderli\u011fin \u0131srarla ve s\u00fcrekli olarak dillendirdi\u011fi, K\u00fcrt ve T\u00fcrk halklar\u0131n\u0131n karde\u015flik temelindeki birliktelik \u00e7a\u011fr\u0131lar\u0131 da bu minvaldedir. Toplumlar\u0131n ve Halklar\u0131n ayr\u0131 ve par\u00e7al\u0131 tutulmas\u0131 ve dev\u015firilmesi; kar\u015f\u0131tl\u0131\u011f\u0131, \u00e7at\u0131\u015fmay\u0131 ve telafisi olduk\u00e7a zor olan d\u00fc\u015fmanl\u0131\u011f\u0131 getirir. Verili sistemler ile yerel i\u015fbirlik\u00e7i yap\u0131lar, halklar\u0131 kamplara b\u00f6lerek hem varl\u0131klar\u0131n\u0131 hem s\u00f6m\u00fcr\u00fclerini hem de h\u00fck\u00fcmranl\u0131klar\u0131n\u0131n devam\u0131n\u0131 sa\u011flamak isterler. Bunun s\u00fcreklili\u011fi i\u00e7inde K\u00fcrt ve T\u00fcrk halklar\u0131n\u0131n beraberlik gelene\u011fini zehirleyip, ortadan kald\u0131rmak i\u00e7in ink\u00e2r\u0131, soyk\u0131r\u0131m\u0131 ve sava\u015f\u0131 dayat\u0131rlar. Krizlerin derinle\u015fti\u011fi, siyasi depremlerin ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 d\u00f6nemlerde ise; fa\u015fizmi bir kurtulu\u015f olarak g\u00f6r\u00fcp, cinayet ve korku d\u00fcnyas\u0131na sar\u0131l\u0131rken, kara delik misali; dipsiz girdaplarda yuvarlan\u0131rlar. \u0130\u015fte K\u00fcrtlere uygulanan bu soyk\u0131r\u0131m rejimi sonu\u00e7 al\u0131c\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 gibi sorunu daha da derinle\u015ftirmi\u015ftir. Bu gidi\u015fat, hayra alamet de\u011fildir. K\u00fcrt Halk\u0131n\u0131n katliama u\u011framas\u0131n\u0131 getirecektir. K\u00fcrtlerin k\u0131r\u0131m\u0131n\u0131 \u00f6ng\u00f6renler ayn\u0131 zamanda T\u00fcrkiye’nin de par\u00e7alanmas\u0131n\u0131 sa\u011flayacaklard\u0131r. T\u0131pk\u0131 Osmanl\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131na geldi\u011fi bir sonla kar\u015f\u0131la\u015facaklard\u0131r. Son d\u00f6nemlerde s\u0131k\u00e7a dile getirilen Yeni Osmanl\u0131c\u0131l\u0131k s\u00f6ylevi par\u00e7alan\u0131p-b\u00f6l\u00fcnmeyi ifade eder. T\u00fcrkiye \u00fczerinde kara bulutlar dola\u015fmaktad\u0131r. Karanl\u0131k ve kirli eller i\u015f ba\u015f\u0131ndad\u0131r. Bundan kurtulu\u015fun yolu ise; demokrasiden ge\u00e7mektedir. Bu kanayan yaraya Demokrasiden ba\u015fka herhangi bir \u015fey derman olamaz. Tek \u00e7are Demokrasidir.<\/p>\n

Bu fiziki soyk\u0131r\u0131m\u0131 \u00f6nlemek, bunun vebal\u0131n\u0131 \u00e7ekmemek i\u00e7in Cumhuriyetin Demokratikle\u015fmesine ihtiya\u00e7 vard\u0131r. Bu ayn\u0131 zamanda T\u00fcrkiye’nin b\u00f6l\u00fcnmesini \u00f6nleyecektir. Daha zaman varken, Demokrasi olgusunu ger\u00e7ekle\u015ftirelim. Cumhuriyeti, Anayasay\u0131, Siyaseti ve Ortak vatan olan T\u00fcrkiye’yi demokratikle\u015ftirelim. Bar\u0131\u015f\u0131 in\u015fa edelim. Bunlar ayn\u0131 zamanda Ortado\u011fu’nun demokratikle\u015fmesi ad\u0131m\u0131d\u0131r. Bu T\u00fcrkiye’nin b\u00fcy\u00fcmesi ve g\u00fc\u00e7lenmesi demektir. Zihniyette d\u00f6n\u00fc\u015fmeyen, eskiye \u00e7ak\u0131l\u0131p kalanlar, T\u00fcrkiye’yi par\u00e7alamak isteyenlerdir. ”Az olsun benim olsun” diyenlerdir. Hay\u0131r. \u00c7ok olsun hepimizin olsun. Ekonomik, Siyasi, K\u00fclt\u00fcrel, Bilimsel, Teknolojik, \u0130deolojik, Sanatsal, Edebi, Felsefik vb. b\u00fcy\u00fcmelerden ve demokrasilerden ka\u00e7\u0131nmamak gerekir. D\u00f6n\u00fc\u015fen ve geli\u015fen birey ve toplum olurken, b\u00fcy\u00fcyen ve y\u00fccelen T\u00fcrkiye olur.<\/p>\n

Anadolu ve Mezopotamya halklar\u0131n\u0131n birlikteli\u011fi, T\u00fcrklerin Ortado\u011fu\u2019ya geli\u015flerinden \u00e7ok \u00f6ncelere uzanmaktad\u0131r. Neolitik s\u00fcre\u00e7ten ba\u015flamak \u00fczere, S\u00fcmer kent devletlerine, Kassit-Babil d\u00f6nemine, Hitit, Mitanni, Urartu s\u00fcre\u00e7lerine, Med ve Pers zamanlar\u0131na, Part ve Sasani olu\u015fumlar\u0131na, Emevi ve Abbasi \u0130mparatorlu\u011funa kadar gider. Anadolu ve Mezopotamya halklar\u0131n\u0131n hem kendi yap\u0131lar\u0131 hem de ba\u015fkalar\u0131yla birliktelikler temelinde ortakla\u015fmalar\u0131, maddi ve manevi b\u00fct\u00fcnsellikler i\u00e7inde hem dar anlamda hem de geni\u015f \u00e7er\u00e7evede k\u00fclt\u00fcrel-gelenek olgusudur. Bu \u00e7er\u00e7evede Anadolu ve Mezopotamya\u2019n\u0131n jeo-stratejik, jeo-politik birlikteli\u011fini g\u00f6rmek, tarihi \u00f6neme sahip oldu\u011fu gibi g\u00fcncel anlam\u0131 da ya\u015famsald\u0131r. Yar\u0131nlar bu ger\u00e7eklikler do\u011frultusunda hayat buldu\u011funda hem anlamlanacak hem g\u00fczelle\u015fecek hem de g\u00fc\u00e7 birli\u011finin getirece\u011fe yarat\u0131mlara d\u00fczlem kazand\u0131racakt\u0131r. Bu do\u011frultuda Anadolu ve Mezopotamya\u2019y\u0131 geni\u015fleterek, gelene\u011fin kapsam\u0131n\u0131 Ortado\u011fu olarak de\u011ferlendirmek bu k\u00fclt\u00fcrel-gelene\u011fin ifadesini g\u00fc\u00e7lendirecektir. Ortado\u011fu’nun ortas\u0131 ise; K\u00fcrdistan’d\u0131r. \u0130nsanl\u0131\u011f\u0131n ilk canland\u0131\u011f\u0131 ve ilk d\u00fc\u015f\u00fcnceye ula\u015ft\u0131\u011f\u0131, ilk emekle tan\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131, ilk aletin yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 yerdir. \u0130lk Dil devriminin ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi mekand\u0131r. Demokrasi ve \u00d6zg\u00fcrl\u00fcklerin be\u015fi\u011fidir. Toplumsall\u0131\u011f\u0131n k\u00f6k h\u00fccresi buradad\u0131r. B\u00fct\u00fcn ilklerin ve yeniliklerin deryas\u0131d\u0131r.<\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0<\/strong><\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Gelene\u011fin K\u00fclt\u00fcrel Dayana\u011f\u0131<\/strong><\/p>\n

Bu temelde \u201cOrtado\u011fu\u2019yu bir \u00fclkeler toplulu\u011fu olarak de\u011fil, bir kadim k\u00fclt\u00fcr b\u00f6lgesi gibi de\u011ferlendirmek daha anlaml\u0131 sonu\u00e7lar verebilir. Ne de olsa Do\u011fu k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn orijinal ve temsili g\u00fcc\u00fcd\u00fcr, daha do\u011frusu zeminidir. Merkez\u00ee uygarl\u0131\u011f\u0131n d\u00f6rt bin be\u015f y\u00fcz y\u0131ll\u0131k hegemonik g\u00fcc\u00fcd\u00fcr. Neolitik \u00e7a\u011f\u0131n on bin y\u0131ll\u0131k sahibidir.\u201d(\u00d6: 4. C.) \u00d6yleyse Ortado\u011fu toplumlar\u0131nda ortak hareket, uzla\u015fma, uyum ve birliktelikler de k\u00fclt\u00fcrel \u00f6zellikler ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Ayn\u0131 zamanda tarihsel ve toplumsal bir gelene\u011fin ifadesidir. Ge\u00e7mi\u015fi, i\u00e7eri\u011fi, \u015fekilleni\u015fi ve i\u015flevi \u00e7ok eskilere uzanan bu geleneksel olgular, toplumsal k\u00fclt\u00fcrlerin kategorik olarak, ortak d\u00fczlem boyutunu olu\u015fturmu\u015f gibidir. Karakteristik yap\u0131lanmas\u0131n\u0131n ve \u00f6zelliklerinin bir gere\u011fi olarak varl\u0131k g\u00f6sterir. Bunlar topluluklar, toplumlar ve halklar aras\u0131nda kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 maddi ve manevi k\u00fclt\u00fcrel etkile\u015fimin sonucudur. Ortak bir de\u011fere-gelene\u011fe d\u00f6n\u00fc\u015ferek kabul g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr. Kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 benimsenen bu gelenek kimi zaman dilimlerinde farkl\u0131 iktidar odaklar\u0131, sermaye sahipleri ve elitlerince \u00e7arp\u0131t\u0131lm\u0131\u015flard\u0131r. \u00c7e\u015fitli kar\u015f\u0131tl\u0131klara, d\u0131\u015flanmalara, ac\u0131lara, kavgalara ve k\u0131r\u0131mlara sebebiyet verse de \u00f6z\u00fcn\u00fc ve \u00f6zelli\u011fini k\u00fclt\u00fcrel bir i\u015flev olarak hep korumu\u015ftur. K\u0131sacas\u0131 bu olguya k\u00fclt\u00fcrel-gelenek demek hatta kategorik d\u00fczlemde bir gelenek olarak tan\u0131mlamak, do\u011fruya en yak\u0131n bir yakla\u015f\u0131m olacakt\u0131r.<\/p>\n

Ortado\u011fu halklar tarihinin bir\u00e7ok \u00f6nemli kav\u015faklar\u0131nda bu k\u00fclt\u00fcrel gelene\u011fin olgusall\u0131klar\u0131, aleni olarak g\u00f6r\u00fclmektedir. Yine bunun pratik halini, somut k\u00fclt\u00fcrel bir yans\u0131ma olarak toplumlar\u0131n hayat\u0131nda ve ya\u015fam de\u011ferlerinde bulmak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. \u201c\u0130stisnalar kaideyi bozmaz\u201d belirlemesi baz\u0131nda kimi bencilli\u011fe ve hanedanl\u0131\u011fa dayal\u0131 olan, bireysel-\u00e7\u0131kar \u00e7evrelerinin yakla\u015f\u0131mlar\u0131n\u0131 bir kenara b\u0131rak\u0131rsak, Ortado\u011fu toplumlar\u0131n\u0131n hi\u00e7bir bile\u015feni bunun aksini iddia edemez. \u00dcstelik bu k\u00fclt\u00fcrel-gelene\u011fin i\u015flevli k\u0131l\u0131nmas\u0131nda demografik say\u0131lar\u0131n, co\u011frafik \u00f6l\u00e7\u00fcmlerin, maddi ve teknik zenginliklerin tek ba\u015f\u0131na hi\u00e7bir k\u0131ymeti-harbiyesi yoktur. Ortakla\u015fma, birliktelik, uyum, uzla\u015fma vb. kavramlar toplumlar\u0131n varl\u0131k sebebidir. Toplumlar\u0131n k\u00fclt\u00fcrel de\u011ferlerini i\u00e7erir. Bunlar\u0131n hem anlama kavu\u015fturulup, y\u00fcklemli k\u0131l\u0131nmas\u0131nda hem de pratikle\u015ftirilmesi olan yap\u0131sall\u0131klar\u0131nda, toplumsall\u0131k kar\u015f\u0131l\u0131k bulur. K\u0131sacas\u0131 k\u00fclt\u00fcr\u00fcn do\u011fru tan\u0131m\u0131nda anlam kazan\u0131rlar. Maddi alana dahil olduklar\u0131 kadar, manevi hayat\u0131n \u015fekillenmesinde de etkili olurlar. Bu k\u00fclt\u00fcrel-gelenek sabit durmay\u0131p t\u0131pk\u0131 toplumlar gibi de\u011fi\u015fim ve d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc ya\u015farlar. Varl\u0131ksal \u00f6z ve \u00f6zelliklerini koruyup, g\u00fcncelle\u015ferek, ak\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcrler. Demokrasi \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcnde Bar\u0131\u015f\u0131n tesis edilmesini sa\u011flarlar. Ancak egemenler eliyle bu de\u011ferler \u00e7arp\u0131t\u0131l\u0131p h\u00fck\u00fcmranl\u0131\u011fa, s\u00f6m\u00fcr\u00fcye ve inkara d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmedi\u011fi s\u00fcrece anlam kazanarak, cevherini koruyabilir. Sessiz ve derinden gelen bu k\u00fclt\u00fcrel-gelenek, toplumsal varl\u0131k harc\u0131n\u0131 hem g\u00fc\u00e7lendirir hem verimli k\u0131lar hem de zenginlik katarak, halklar\u0131n b\u00fcy\u00fcmesini sa\u011flar.<\/p>\n

Konunun do\u011fru ve yal\u0131n anla\u015f\u0131lmas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan, neden, nas\u0131l ve ni\u00e7in k\u00fclt\u00fcrel bir gelenek olarak ele al\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131n, izah\u0131 gereklidir. Geni\u015f k\u00fclt\u00fcr tan\u0131m\u0131yla i\u015fe ba\u015flamak daha do\u011fru olacakt\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc zihniyetin ve onun pratik halinin ifadesi olan ya\u015fam\u0131n ger\u00e7ekli\u011fi daha kavrat\u0131c\u0131d\u0131r.<\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 K\u00fclt\u00fcr:<\/strong> Toplumlar\u0131n ak\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131 s\u00fcrecinde do\u011fan\u0131n bir bile\u015fenleri olarak, \u00e7evrelerinde bulunan toplumlarla i\u00e7ine girdikleri simbiyotik etkile\u015fim ekseninde bulunurlar. De\u011fi\u015fim ve d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcme a\u00e7\u0131k olarak geli\u015ftirdikleri anlamlar ile yap\u0131sall\u0131klar\u0131n\u0131n b\u00fct\u00fcn\u00fc olarak tan\u0131mlanan, olgular toplam\u0131n\u0131 i\u00e7erir. Toplumsal zihniyeti, anlam d\u00fcnyas\u0131n\u0131, ahlak yasas\u0131n\u0131, sanat\u0131n\u0131, edebiyat\u0131n\u0131 ve bilimiyle birlikte bunlar\u0131n niteliksel yap\u0131sall\u0131\u011f\u0131n\u0131 i\u00e7eren siyasal, sosyolojik ve ekonomik alanlar\u0131 kapsar. B\u00f6ylesi geni\u015f ve anlaml\u0131 bir k\u00fclt\u00fcr tan\u0131m\u0131 bizi do\u011frulara ta\u015f\u0131rken birlikteli\u011fin, uzla\u015fman\u0131n, uyumun vb. olgular\u0131n gereklili\u011fini ve hayati olu\u015funu da anlaml\u0131 k\u0131larak, izaha kavu\u015fturur.<\/p>\n

Mitolojik s\u00f6ylevlerden yola \u00e7\u0131karak, toplumsal ya\u015fam\u0131n ve iktidar odaklar\u0131n\u0131n \u015fekilleni\u015f s\u00f6ylencelerin de bu k\u00fclt\u00fcrel-gelene\u011fin i\u015flevselli\u011fi rahatl\u0131kla g\u00f6r\u00fclmektedir. Bir\u00e7ok kabile, a\u015firet, topluluk ve toplumlar birbirlerinin inanc\u0131na ve tanr\u0131s\u0131na sayg\u0131l\u0131, de\u011ferlerine ve hayat \u015fekillerine \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fc davran\u0131\u015f i\u00e7inde bir arada varl\u0131klar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrm\u00fc\u015flerdir. Ya\u015fad\u0131klar\u0131 haks\u0131zl\u0131k ve zul\u00fcm kar\u015f\u0131s\u0131nda g\u00f6sterdikleri ortak tav\u0131r ile direni\u015f zamanlar\u0131ndaki birliktelikleri i\u015fte bu k\u00fclt\u00fcrel-gelene\u011fin \u00f6z\u00fcne ve \u00f6zelliklerine ba\u011fl\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131n davran\u0131\u015f g\u00f6stergesidir. Birlikte ve uyum i\u00e7inde ya\u015famas\u0131n\u0131 bildikleri gibi direni\u015f g\u00fcnlerinde de ama\u00e7lar etraf\u0131nda uzla\u015farak, ortakla\u015fabilmi\u015flerdir.<\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <\/strong><\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Kategorik-Gelene\u011fin Bi\u00e7imleri ve \u0130\u015flevleri\u00a0\u00a0\u00a0 <\/strong><\/p>\n

K\u00fclt\u00fcr olgusu olduk\u00e7a gerilere gider. \u0130nsan\u0131n s\u0131\u00e7rama yaparak, toplumsall\u0131\u011fa ge\u00e7mesine kadar uzan\u0131r. Hem Demokratik-Uygarl\u0131\u011f\u0131n hem de Devletli-Uygarl\u0131\u011f\u0131n beslenme temelini olu\u015fturan, \u00f6nceki k\u00fclt\u00fcrleri ba\u011fr\u0131nda ta\u015f\u0131yan, Neolitik d\u00f6nemdir. Bu k\u00fclt\u00fcrel de\u011ferler, gelene\u011fin olu\u015fmas\u0131nda g\u00f6z ard\u0131 edilmeyecek bir etkendir. K\u00f6kleri bu derece eskilere uzan\u0131r. Bu derinli\u011fi \u00f6rneklendirip a\u00e7\u0131mlarken, \u00e7e\u015fitli bi\u00e7imlere b\u00fcr\u00fcnen i\u015flevselli\u011fini de izah etmekte fayda vard\u0131r.<\/p>\n

\u0130\u015flevsellikler:<\/strong><\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 1-<\/strong> Olu\u015fum \u00d6zl\u00fc Birliktelikler:<\/strong> Hiyerar\u015fi ve \u0130ktidar olgusunun olu\u015fmas\u0131yla beraber bu k\u00fclt\u00fcrel-(kategorik) gelenek, zaman zaman b\u00fcy\u00fck yaralar ve tahribatlar ya\u015fasa da i\u015fin \u00f6z\u00fc ve esas\u0131 de\u011fi\u015fmeyerek yoluna devam etmi\u015ftir. Topluluklar ve halklar bu kategorik-gelene\u011fi \u00f6z ve \u00f6zellikleriyle birlikte, pratik y\u00fcr\u00fcteni olmu\u015flard\u0131r. Demokratik-Uygarl\u0131k nehrinin bile\u015fenleri olarak; ilk \u00f6nce ya\u015fam gidi\u015fat\u0131ndan rahats\u0131z olan kom\u00fcn yap\u0131lar\u0131 gelir. Devamla Etnisite hareketleri, k\u00fclt\u00fcr direni\u015f\u00e7ileri ve kad\u0131n olu\u015fumlar\u0131 yer al\u0131rlar. Kumarbi ve G\u0131lgame\u015f-\u0130nanna destan\u0131 vb\u2026 bunun \u00f6rnekleridir. Ard\u0131ndan Peygamberler s\u00fcreci ba\u015flar. Onlar\u0131n \u00f6nc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcnde ba\u015fkald\u0131r\u0131 ve direni\u015fler geli\u015fir. Hz. Nuh’la bu d\u00f6nem h\u0131z kazan\u0131r. Hz. \u0130brahim hareketi ve Hz. \u0130sa olu\u015fumu ba\u015flar. Hz. Muhammed’in geli\u015ftirdi\u011fi Medine (Yesrib) Anla\u015fmas\u0131 diye tan\u0131mlanan \u00dcmmet\u00e7ilik yakla\u015f\u0131m\u0131 s\u0131ray\u0131 al\u0131r. Peygamberler d\u00f6nemi kendi i\u00e7inde birer devrim olsalar da asl\u0131nda devletli-uygarl\u0131klar\u0131 yumu\u015fat\u0131rlar. Ya\u015fam\u0131 \u00e7ekilebilir noktaya ta\u015f\u0131rlar. Bir \u00e7e\u015fit reform hareketleridirler. Gelene\u011fin olu\u015fumuna ba\u015fka bir \u00f6rnek ise; Tarihteki ilk \u0130mparatorluk olarak belirtilen, Akkad \u0130mparatorlu\u011funun y\u0131k\u0131l\u0131\u015f\u0131n\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftiren Guti+Lulu ittifak\u0131 g\u00f6sterilebilir. Bu birliktelik b\u00fct\u00fcnl\u00fckl\u00fc olarak, kom\u00fcnal ve kollektiftir. Ba\u015fka bir dinsel koldan ise; Zerd\u00fc\u015ftiler, Maniciler, Mazdekiler tam kom\u00fcnal bir hareket \u015feklindedirler. Sonras\u0131nda ise; isyanc\u0131lar, yeni ya\u015fam aray\u0131\u015f\u00e7\u0131lar\u0131, kimi tarikat olu\u015fumlar\u0131, Ulusal Kurtulu\u015f hareketleri, sosyalistler, feministler, anar\u015fistler, \u00e7evreciler ve anti-kapitalistler s\u0131ralan\u0131rlar. Silsile devam eder. Tarihsel ve g\u00fcncel direni\u015f yap\u0131lanmalar\u0131yla sessiz ve derinden akan gelene\u011fin as\u0131l \u00f6rnekleridirler. Bunlar toplumlar\u0131n, halklar\u0131n ve uluslar\u0131n; demokratik, \u00f6zg\u00fcrl\u00fck\u00e7\u00fc, e\u015fitlik\u00e7i, kom\u00fcnal ve kolektif birlikteliklerini ifade ederler. G\u00fcn\u00fcm\u00fcz Demokratik-Modernitesinin d\u00fczlem kayna\u011f\u0131n\u0131 olu\u015ftururlar.<\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 2-<\/strong> Alt-Toplum ile Yar\u0131-\u00dcst-Toplumun Ya\u015fam Beraberli\u011fi: <\/strong>Buna \u201cDemokratik Uzla\u015f\u0131 Birlikteli\u011fi\u201d <\/strong>de denilebilir. Bu gelene\u011fin de\u011fi\u015fik ve \u00e7e\u015fitli bi\u00e7imlerdeki uygulamas\u0131d\u0131r. Farkl\u0131l\u0131klar\u0131 ve zenginlikleri bar\u0131nd\u0131ran toplumlar ve halklar, bolca mevcuttur. B\u00f6lge ve yerel egemenlerle birlikte ya da h\u00fck\u00fcmran olmam\u0131\u015f veya yar\u0131-devlet yap\u0131lar\u0131yla seviyeli ve sayg\u0131l\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fclerde yapt\u0131klar\u0131 ittifak ve antla\u015fmalarla sa\u011flanan birlikteliklerdir. Bunlar \u00d6zg\u00fcrl\u00fcklerle y\u00fckl\u00fc, Demokratik beraberliklerdir. Zaman zaman emperyal ve fetih\u00e7i sald\u0131r\u0131lar\u0131 durdurmak ya da verili zulm\u00fc sonland\u0131rmak i\u00e7in toplumsal \u00e7\u0131karlar ekseninde bulu\u015fup, ortakla\u015f\u0131rlar. Ayn\u0131 ideoloji, sosyoloji ve siyaset konfederasyonlar\u0131 alt\u0131nda k\u0131smi nefes almalar\u0131n\u0131 ifade eden, birliktelikler olu\u015fturmu\u015flard\u0131r. Bunlar\u0131 tarihin kav\u015faklar\u0131nda g\u00f6rmek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Bunlar ne devlettir ne de devlet d\u0131\u015f\u0131 yap\u0131lard\u0131r. Yar\u0131-devlet denilebilecek \u00fcst-yap\u0131lard\u0131r.<\/p>\n

\u00d6rne\u011fin: Asur zulm\u00fcne kar\u015f\u0131 toplumlara, topluluklara ve devletlere \u00f6nc\u00fcl\u00fck yapan, \u015femsiye rol\u00fcn\u00fc oynayan Medler’in ger\u00e7ekle\u015ftirdikleri birlikteliklerdir. Med \u0130mparatorlu\u011fu s\u00fcrecinde d\u0131\u015f g\u00fc\u00e7lere kar\u015f\u0131, g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn a-devlet modeline olduk\u00e7a yak\u0131n olan, Kabile konfederasyonlar\u0131 \u015feklindedir. Sonraki s\u00fcre\u00e7te Medine-Mekke (Ensar-Kurey\u015f) \u00e7eli\u015fkisini gideren, Halifelik s\u00fcreci gelir. Daha sonra ise; \u015eeddadi (K\u00fcrt+Ermeni+G\u00fcrc\u00fc), (M\u00fcsl\u00fcman ve Hristiyan) Konfederasyonu yer al\u0131r. Ara\u015ft\u0131rma yaz\u0131m\u0131z i\u00e7in \u00f6nem arz eden; Alparslan \u00f6nc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcndeki T\u00fcrk-T\u00fcrkmen ve K\u00fcrt ittifak\u0131yla kazan\u0131lan Malazgirt zaferi s\u0131ray\u0131 al\u0131r. Sonras\u0131n da; Artuklular\u0131n egemenlik zaman\u0131 ba\u015flar. Ve nihayetinde Selahaddin Eyy\u00fcbi s\u00fcreciyle devam eder\u2026<\/p>\n

Bu k\u00fclt\u00fcrel-(kategorik) gelene\u011fin somutla\u015fm\u0131\u015f halidir. Benzer birliktelikler adalet ve hakkaniyetle i\u00e7 i\u00e7e, bilim ve teknikteki at\u0131l\u0131mlarla beraber, d\u00fc\u015f\u00fcnsel geli\u015fim ve \u00fcretim yolunda mesafeler al\u0131nmas\u0131n\u0131 sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 3-<\/strong> Devlet ve Yerel-Egemenlerin Birliktelikleri:<\/strong> Bu kategorik-gelene\u011fin \u00e7\u0131karc\u0131 bi\u00e7imi, dar ve s\u0131\u011f \u00e7er\u00e7evede ele al\u0131n\u0131\u015f tarz\u0131d\u0131r. Yerel egemenler eliyle orta-s\u0131n\u0131f ve kent e\u015fraf\u0131nca uygulanarak, iktidar ve devlet \u015fekillenmelerinde yer al\u0131rlar. Bunlar ikinci z\u00fcmre olman\u0131n kabul\u00fc bi\u00e7iminde g\u00f6r\u00fclmektedir. \u00c7ok\u00e7a dile getirilen \u201csiz emir biz vezir\u201d, \u201csiz sultan biz y\u00f6netici\u201d vb. s\u00f6ylevler bu gelene\u011fin s\u00fcrd\u00fcr\u00fcl\u00fc\u015f bi\u00e7imini ifade eder. Fakat toplumlar da \u00d6zerk-Konfederasyonlar \u015feklinde, kendilerini y\u00f6netirler. Kom\u00fcn ve kollektif tarzda ya\u015famlar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrm\u00fc\u015flerdir. Ya\u015fama m\u00fcdahale yoktur. Her kesim kendi inanc\u0131, dini ve hayat \u015fekliyle ya\u015fam\u0131 idame eder.<\/p>\n

Misal olarak; \u0130branilerin Hiksos ak\u0131nlar\u0131yla birlikte gittikleri M\u0131s\u0131r ser\u00fcveniyle Hz. Yusuf s\u00f6ylencesinde ya\u015fad\u0131klar\u0131 bunlara \u00f6rnektir. Abbasiler d\u00f6nemindeki B\u00fcveyho\u011fullar\u0131 b\u00fcrokrasisi, Sel\u00e7uklu ak\u0131nlar\u0131yla fethedilen \u0130ran\u2019da Nizam\u00fclm\u00fclk vezirli\u011fi vb. Mervani K\u00fcrt devleti, Hamdaniler s\u00fcreci. Osmanl\u0131 padi\u015fah\u0131 Yavuz Sultan Selim d\u00f6neminde kazan\u0131lan \u00c7ald\u0131ran sava\u015f\u0131 sonras\u0131 K\u00fcrt Beyleriyle yap\u0131lan anla\u015fma. M. Kemal\u2019le ba\u015flayan beraberlik, Kurtulu\u015f sava\u015f\u0131 neticesinde ilan edilen Meclisin ve T\u00fcrkiye Cumhuriyeti’nin ilk olu\u015fum zamanlar\u0131 vb\u2026 \u00a0tarihi kav\u015faklar bu k\u00fclt\u00fcrel-gelene\u011fin farkl\u0131 bir bi\u00e7imdeki s\u00fcrd\u00fcr\u00fcl\u00fc\u015f \u015feklini g\u00f6sterir. Bunlar\u0131n g\u00fcn\u00fcm\u00fczdeki uzant\u0131lar\u0131 olarak, Ortado\u011fu ve K\u00fcrdistan \u00f6zg\u00fcl\u00fcnde s\u00f6m\u00fcrgeci devletlere ve iktidar odaklar\u0131na kendilerini ba\u011flayanlard\u0131r. Onlar\u0131n siyasi parti ve meclislerinde kendi \u00e7\u0131karlar\u0131 u\u011fruna boy g\u00f6sterenlerdir. Zaman zaman ziyaret ettikleri toplumsal yap\u0131 vard\u0131r. Halk\u0131n i\u00e7inde bulundu\u011fu durumu, ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 s\u00f6m\u00fcr\u00fcy\u00fc, zulm\u00fc ve adaletsizli\u011fi dillendirerek, vicdani rahatlamay\u0131 sa\u011flamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar. Bu kesimler toplumsal, etnik ve insani haklar baz\u0131nda k\u0131r\u0131nt\u0131larla yetinenlerdir.<\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 4-<\/strong> \u0130hanet ve \u0130\u015fbirlik\u00e7i Birliktelikler: <\/strong>Bu gelenek baz\u0131nda kendi varl\u0131klar\u0131n\u0131, \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 ve yerel egemenliklerini korumak i\u00e7in, toplumsall\u0131\u011fa kar\u015f\u0131tl\u0131k temelinde, ihanet ve i\u015fbirlik\u00e7ilik konumu y\u00fcr\u00fct\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. U\u011fursuz k\u0131l\u0131narak, lanetlendirilmi\u015f olan bu gelene\u011fin, tarihsel ak\u0131\u015f boyunca, de\u011fi\u015fik bi\u00e7imlerde ve adlarda kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rmekteyiz. \u0130hanet ve i\u015fbirlik\u00e7ilik s\u00fcreci bu toplumun ba\u011fr\u0131nda ye\u015feren k\u00fclt\u00fcrel-gelene\u011fin ters-y\u00fcz edilerek, devletli-uygarl\u0131\u011fa eklemlenmi\u015f halidir. S\u00fcmerler d\u00f6neminde ger\u00e7ekle\u015fen G\u0131lgame\u015f-Enkido birlikteli\u011fiyle Humbaba\u2019n\u0131n \u015fahs\u0131nda K\u00fcrdi topluluklar\u0131n katline kadar giden ve K\u00fcrdistan co\u011frafyas\u0131n\u0131 talan ve ya\u011fmaya g\u00f6t\u00fcren d\u00f6nemdir. Harpagos\u2019la birlikte hareket eden z\u00fcmrenin i\u015flevi; Beko Avan\u2019\u0131n oynad\u0131\u011f\u0131 rol; Diyap A\u011fa\u2019dan tutal\u0131m R\u00eaber Qop\u2019a ve g\u00fcn\u00fcm\u00fczdeki uzant\u0131lar\u0131na kadar s\u00fcrmektedir. Bu ger\u00e7ekli\u011fi per\u00e7imleyen, dayanaklar\u0131 i\u015flevini g\u00f6ren ve devam\u0131n\u0131 sa\u011flayan ise; destans\u0131 bir anlat\u0131ma sahip G\u0131lgam\u0131\u015f s\u00f6ylencesindeki G\u0131lgame\u015f ve Enkido birlikteli\u011fidir. S\u00f6z konusu k\u00fclt\u00fcrel gelene\u011fin \u00e7arp\u0131t\u0131larak, yozla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f, ihanet ve i\u015fbirlik\u00e7ili\u011fe d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f hali olarak, ilk negatif \u00f6rne\u011fini te\u015fkil etmektedir. Bu toplumsal gelene\u011fin devletli-uygarl\u0131k uygulamas\u0131, ayn\u0131 zamanda ihanet ve i\u015fbirlik\u00e7ili\u011fin ifade edili\u015f tarz\u0131d\u0131r. G\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar uzanmaktad\u0131r. Son elli y\u0131ld\u0131r bu gelene\u011fin temsilini \u00fcstlenen, t\u0131pk\u0131 Enkido ve Harpagos ruhunun g\u00fcncel halini ya\u015fayan ve ya\u015fatmaya \u00e7al\u0131\u015fan ki\u015filer ve baz\u0131 ailelerdir. Kimi y\u00f6neticiler, yerel-iktidar odaklar\u0131 bu kategorik-gelene\u011fin zifiri hale b\u00fcr\u00fcnd\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f \u015feklinin ifadesidir.<\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 5-<\/strong> Devletli-Uygarl\u0131k Birliktelikleri: <\/strong>Buna di\u011fer bir deyi\u015fle ”Zorunlu Uzla\u015f\u0131 Beraberlikleri”<\/strong> de diyebiliriz. Mitolojilerdeki anlat\u0131m\u0131yla h\u00fck\u00fcmranl\u0131k kuran ba\u015f tanr\u0131n\u0131n yan\u0131nda di\u011fer tanr\u0131lar\u0131n da varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmesi bu gelene\u011fin farkl\u0131 tarzdaki izd\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcd\u00fcr. \u0130ktidar ve h\u00fck\u00fcmranl\u0131\u011f\u0131 temsil eden \u00fcst-toplum, b\u00fcrokraside yer al\u0131rken, toplumun baz\u0131 kesimleri de farkl\u0131 i\u015flerde ya\u015fam bulurlar. Bunlar\u0131 ve bu ki\u015fileri bir realite olarak g\u00f6rmek gerekir. Bu durum zor da olsa k\u0131smen ya\u015fam\u0131n \u00e7ekilebilir hale b\u00fcr\u00fcnd\u00fcr\u00fclmesidir. K\u0131sacas\u0131 dar anlamda yumu\u015fat\u0131lmas\u0131d\u0131r. B\u00f6ylece toplumsal k\u00fclt\u00fcr\u00fcn, eme\u011fin ve birikimin \u00e7arp\u0131t\u0131lm\u0131\u015f ve yozla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f hali olan devletli-uygarl\u0131k ile baz\u0131 toplum yap\u0131lanmas\u0131, bu gelene\u011fin de s\u00fcrd\u00fcr\u00fcc\u00fcs\u00fc olmu\u015ftur. Netice de toplumun ba\u011fr\u0131nda ye\u015feren bu k\u00fclt\u00fcrel-gelene\u011fin, devletli-uygarl\u0131\u011fa ve i\u015fbirli\u011fine yak\u0131n olan kimi toplumsal yap\u0131lara uyarlanm\u0131\u015f halini, \u0131zd\u0131rapl\u0131 da olsa, kabul ve teyit etmek gerekir.<\/p>\n

 <\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Birlikteliklerin Kazan\u0131mlar\u0131 <\/strong><\/p>\n

Sonu\u00e7ta, S\u00fcmer kent devletlerinin olu\u015fum ve varl\u0131k s\u00fcre\u00e7lerinde hem toplum nezdinde hem de iktidar-devlet baz\u0131nda bu gelene\u011fin s\u00fcrd\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc a\u00e7\u0131k ve yal\u0131n bir \u015fekilde g\u00f6r\u00fclmektedir. \u00d6zellikle Sami ve Aryen kabilelerinin alt-toplum \u015feklinde ayn\u0131 kent, kasaba ve k\u00f6ylerde birlik i\u00e7inde olmalar\u0131yla iktidar odaklar\u0131n\u0131n \u00fcst-toplum olarak ortakla\u015fmalar\u0131d\u0131r. Yine zaman zaman alt-toplum ile \u00fcst-toplumun uzla\u015f\u0131 ve uyum i\u00e7inde birliktelikler kurmalar\u0131 tarihsel bir ger\u00e7ekliktir. Kimi S\u00fcmer kentlerinde (Laga\u015f, Nippur, Larsa, \u015euruppak vb.) Aryenler ba\u015fatken, baz\u0131lar\u0131nda ise; (Ur, Uruk, Eridu, Sippar, Umman vb.) Sami kabileleri \u00e7o\u011funlu\u011fu sa\u011flam\u0131\u015flard\u0131. Ba\u015fat olan toplum I nci, di\u011fer toplum ise; II nci konumdad\u0131rlar. Ancak hem toplumlar kendi i\u00e7lerinde hem de iktidarlar kendi alanlar\u0131nda birlik, uzla\u015f\u0131 ve uyum i\u00e7inde olmu\u015flard\u0131r. Fakat iktidar ve devletlerin kendi i\u00e7inde uygunluk halindedirler. \u00d6z itibariyle bunlar\u0131n, toplum kar\u015f\u0131t\u0131 olmad\u0131klar\u0131, onlar\u0131 d\u00fc\u015fman bellemedikleri, s\u00f6m\u00fcr\u00fc, gasp, talan ve tecav\u00fczden uzak durduklar\u0131 anlam\u0131na gelmez. Gelenek ve birliktelik i\u00e7inde olsalar da karakter \u015fekillenmeleri ve \u00f6zellikleri eril zihniyet esasl\u0131d\u0131r. Ancak toplumlar\u0131n ya\u015fam \u015fekillerine m\u00fcdahale yap\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131r. Onlar kom\u00fcnal-kolektif tarzda veya benzeri bi\u00e7imde ya\u015fam\u0131\u015flard\u0131r. Birliktelikleri b\u00f6yle olmu\u015ftur. G\u00fcn\u00fcm\u00fcz uygulamalar\u0131 ise; ulus-devlet men\u015felidir.<\/p>\n

Burada sormak gerekir. Neden ve ni\u00e7in nas\u0131l ve niye birliktelikler gereklidir? Getirileriyle birlikte a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kard\u0131klar\u0131 yarat\u0131mlar nelerdir? K\u0131sacas\u0131 birlikteliklerin sonu\u00e7lar\u0131 neye do\u011fru evrilir?<\/p>\n

    \n
  1. a)<\/strong> Din, inan\u00e7, mezhep vb. yap\u0131lanmalar i\u00e7inde bulu\u015fmalar, ideolojik ve politik birliktelikler olu\u015fturur.<\/li>\n
  2. b)<\/strong> Siyasi ve taktik ittifaklar zamanla \u00e7e\u015fitli konfederasyonlara, kavim ve ulusla\u015fmalara evrilerek, sosyolojik ve politik yap\u0131lanmalarla sonu\u00e7lanabilir. Farkl\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131 koruyarak ortak kimlik alt\u0131nda bulu\u015fmalar ger\u00e7ekle\u015febilir.<\/li>\n
  3. c)<\/strong> M\u00fc\u015fterek d\u00fc\u015fman ve \u00e7e\u015fitli g\u00fcvenlik konular\u0131 ba\u011flam\u0131nda ama\u00e7 eksenli stratejik ve taktik beraberlikler olu\u015fturulurken, sayg\u0131 ba\u011flam\u0131nda siyasi birlikler kurulmu\u015f olur.<\/li>\n
  4. d)<\/strong> S\u00f6z konusu edilen beraberlikler sonu\u00e7ta sosyolojik etki ve etkilenmeleri ko\u015fullar. Ayr\u0131ca bu birliktelikler hen\u00fcz ba\u015flang\u0131\u00e7 a\u015famas\u0131nda olan yeni bir sosyolojik yap\u0131lanman\u0131n daha ileri bir konuma s\u0131\u00e7rama yapmas\u0131n\u0131 sa\u011flar. Ya da sosyolojik olarak bir \u00fcst d\u00fczlemde bulu\u015fmay\u0131 getirir.<\/li>\n
  5. e)<\/strong> \u0130deolojik, politik ve sosyolojik birliktelik veya ortakl\u0131klar ayn\u0131 zamanda zihniyet, ahlak yasalar\u0131 ve anlam d\u00fcnyas\u0131yla b\u00fct\u00fcnl\u00fck i\u00e7inde olmay\u0131 ko\u015fullar.<\/li>\n
  6. f) <\/strong>\u00c7e\u015fitli birliktelikler, ayn\u0131 co\u011frafya \u00fczerinde aidiyet duygular\u0131 geli\u015ftirir. Kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 akrabal\u0131k ili\u015fkileri k\u00fclt\u00fcrel ak\u0131\u015f\u0131 tetikler. Bu durum ortakla\u015fman\u0131n d\u00fczlemini g\u00fc\u00e7lendirir.<\/li>\n
  7. g)<\/strong> Toplumsal anlama kavu\u015fan birliktelikler, simbiyotik etkileri tetikler. Ortak savunmay\u0131, bilimsel ve teknik geli\u015fmeleri, ekonomik \u00fcretkenli\u011fi, yarat\u0131c\u0131 sanatlarda bulu\u015fmay\u0131 getirir.<\/li>\n<\/ol>\n

    T\u00fcrk denilen boylar\u0131n Orta Asya\u2019dan kopup Ortado\u011fu\u2019ya \u00f6zellikle de \u0130ran co\u011frafyas\u0131na peyderpey gelmeleri kendi i\u00e7inde b\u00fcy\u00fck de\u011fi\u015fikliklere sebebiyet vermi\u015ftir. Ortado\u011fu toplumlar\u0131n\u0131n k\u00fclt\u00fcrel olarak sahip olduklar\u0131 anlaml\u0131l\u0131k ve yap\u0131sall\u0131klar\u0131n, etkin-etkileme diyalekti\u011fi ekseninde i\u015flev kazan\u0131rlar. Farkl\u0131 anlam ve yap\u0131lara b\u00fcr\u00fcnmeleri de \u00e7ok uzun zaman almaz. Verili olan k\u00fclt\u00fcr katmanlar\u0131 i\u00e7inde varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcrken, k\u00fclt\u00fcrel olarak, b\u00fcy\u00fck de\u011fi\u015fiklikleri ya\u015fam\u0131\u015flard\u0131r. Egemen tabaka kendini \u0130ktidar-\u0130slam’\u0131na katar. \u00dcst-toplum olarak, \u0130slam-aristokrasisi i\u00e7inde asker-komuta kademesinde yer al\u0131rlar. Fakat efendisine benze\u015fme ve onlarla b\u00fct\u00fcnle\u015fme olgusunda yol alm\u0131\u015flar. Emek\u00e7i ve yoksul kesimler ise, alt-toplum katmanlar\u0131yla ittifaklar halinde, kayna\u015fma, benze\u015fme ve b\u00fct\u00fcnle\u015fme g\u00fczergah\u0131na dahil olmu\u015ftur. Verdikleri ve katt\u0131klar\u0131 az olsa ald\u0131klar\u0131n\u0131n bollu\u011fu kar\u015f\u0131s\u0131nda de\u011fi\u015fikli\u011fe u\u011frayan k\u00fclt\u00fcrel yap\u0131lar\u0131, Ortado\u011fu gelene\u011fini benimsemelerini getirmi\u015ftir. Bu gelenek; Anadolu ve Mezopotamya toplumsall\u0131\u011f\u0131n\u0131n tarihsel ve k\u00fclt\u00fcrel i\u00e7erikli birli\u011fi, beraberli\u011fi ve kayna\u015fmay\u0131 getiren, de\u011ferleri kapsamaktad\u0131r. Bunlar daha \u00f6ncede vurgulad\u0131\u011f\u0131m\u0131z gibi; dinsel, zihinsel, ahlaki ve sanatsall\u0131klarla birlikte siyasi, sosyolojik ve ekonomik yap\u0131lar\u0131na dayanan geleneksel de\u011ferleri kapsar. Ge\u00e7mi\u015fin zay\u0131f birikimleri ve de\u011ferleri \u00fczerinden geli\u015fen bu b\u00fcy\u00fck d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm olgusunu ya\u015farlar. Bu de\u011fi\u015fiklik geni\u015f anlamda k\u00fclt\u00fcrel s\u0131\u00e7ramay\u0131 ve onun de\u011ferlerine dayal\u0131 geleneklerin de kendi yap\u0131lanmalar\u0131nda i\u015flevsel k\u0131l\u0131nmas\u0131n\u0131 getirmi\u015ftir.<\/p>\n

    T\u00fcrk-T\u00fcrkmenler olarak Ortado\u011fu tarih sahnesine dahil olan bu topluluklar, \u00f6nceleri yo\u011funla\u015ft\u0131klar\u0131 \u0130ran co\u011frafyas\u0131nda Tu\u011frul Beyin liderli\u011finde \u0130ran Sel\u00e7uklu devletini olu\u015ftururlar. Saray i\u00e7inde sultanl\u0131k taht\u0131yla birlikte, ordu g\u00fcc\u00fc konumlan\u0131rken, y\u00f6netim erkini ise, ge\u00e7mi\u015fin b\u00fcrokrasisi y\u00fcr\u00fct\u00fcr. \u0130ran \u015fahs\u0131nda \u00d6zellikle Alparslan\u2019\u0131n iktidar d\u00f6neminde vezirli\u011fe getirilen Nizam\u00fclm\u00fclk\u2019\u00fcn \u201csiz sultan biz y\u00f6netici\u201d s\u00f6ylevi hayata ge\u00e7irilir.<\/p>\n

    G\u00f6\u00e7lerin devam\u0131yla yer-yurt s\u0131k\u0131nt\u0131s\u0131n\u0131 a\u015fmak ve geni\u015f topraklara ula\u015fmak i\u00e7in Anadolu\u2019ya ge\u00e7mek amac\u0131yla K\u00fcrtlerle kar\u015f\u0131la\u015f\u0131rlar. Yap\u0131lan ittifak sonucu birlikte kazan\u0131lan \u201cMalazgirt Sava\u015f\u0131n\u0131 do\u011fru \u00e7\u00f6z\u00fcmledi\u011fimizde, K\u00fcrt-T\u00fcrk ili\u015fkilerindeki temel stratejik mant\u0131k da anla\u015f\u0131lacakt\u0131r. Durum \u00f6zce \u015f\u00f6yledir: K\u00fcrtler bat\u0131dan ve kuzeyden gelen Roma-Bizans sald\u0131r\u0131lar\u0131na kar\u015f\u0131 varl\u0131klar\u0131n\u0131 korumak ve geli\u015ftirmek i\u00e7in g\u00fc\u00e7l\u00fc m\u00fcttefiklere ihtiya\u00e7 duyuyorlard\u0131. Arap-\u0130sl\u00e2m g\u00fc\u00e7lerinde bu imk\u00e2n\u0131 g\u00f6rd\u00fcler. T\u00fcrk boylar\u0131n\u0131n b\u00f6lgeye geli\u015fine kadarki s\u00fcre\u00e7te Arap g\u00fc\u00e7leriyle geli\u015ftirdikleri ili\u015fkiler temelinde, h\u0131zla \u0130sl\u00e2mla\u015fmalar\u0131n\u0131n temel nedenlerinden biri bu g\u00fcvenlik ihtiyac\u0131yd\u0131. T\u00fcrk boylar\u0131n\u0131n yeni yurt ihtiya\u00e7lar\u0131 onlar\u0131 ya K\u00fcrtlerle sava\u015ft\u0131r\u0131p i\u015fgalci g\u00fc\u00e7 konumuna d\u00fc\u015f\u00fcrecekti ya da bu m\u00fcmk\u00fcn olmazsa, ittifak kurup Bizans \u0130mparatorlu\u011fu\u2019nu daha da bat\u0131ya s\u00fcrerek kendilerine yerle\u015fkeler kuracaklard\u0131. Her iki taraf Malazgirt Sava\u015f\u0131\u2019na bu stratejik mant\u0131kla girdi. Sava\u015f kesinlikle Bizans \u0130mparatorlu\u011fu\u2019na kar\u015f\u0131 K\u00fcrtlerle T\u00fcrklerin ortak sava\u015f\u0131yd\u0131.\u201d (C:5) Burada her iki toplumun b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011funun \u0130slam dininde olmalar\u0131, diyalog i\u00e7ine girmelerinin \u00f6nko\u015fulunu sunmu\u015ftur. Ayn\u0131 dinin mensubu olmalar\u0131, ideolojik ortakl\u0131\u011f\u0131 getirirken, sosyolojik benzerlikler de beraberli\u011fe yak\u0131nl\u0131k katm\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6zellikle Bizans\u2019\u0131n K\u00fcrtler \u00fczerindeki bask\u0131, s\u0131k\u0131\u015ft\u0131rma ve inan\u00e7 farkl\u0131l\u0131klar\u0131na dayanan ya\u011fma ve talan seferleri b\u0131kt\u0131r\u0131c\u0131 olmu\u015ftur. Her iki topluluk i\u00e7in ortak d\u00fc\u015fman say\u0131lm\u0131\u015f ve g\u00fcvenlikleri i\u00e7in tehdit ve tehlike olarak g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. T\u00fcrk boylar\u0131n\u0131n askeri yanlar\u0131n\u0131n g\u00fc\u00e7l\u00fc olu\u015fu bu yak\u0131nl\u0131\u011f\u0131 daha da art\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

    Sel\u00e7uklu sultan\u0131 Alparslan\u2019\u0131n \u00f6nc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcnde yar\u0131 ba\u011f\u0131ms\u0131z K\u00fcrt-Mervani devletiyle bulu\u015fmalar\u0131 zor olmam\u0131\u015ft\u0131r. Ayr\u0131ca y\u00f6renin de\u011fi\u015fik b\u00f6lgelerinden bir\u00e7ok kabile yap\u0131lanmalar\u0131n\u0131 g\u00fc\u00e7lerine katarak, Bizans\u2019\u0131n sald\u0131rganl\u0131\u011f\u0131na kar\u015f\u0131 ortak siyasi-askeri hedeflerde bir araya gelinmi\u015ftir. K\u00fclt\u00fcr yap\u0131lar\u0131n\u0131 temsil eden kimi de\u011ferlerin de \u00e7ak\u0131\u015fmas\u0131 bu ittifak\u0131n ger\u00e7ekle\u015fmesini ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz k\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Her iki g\u00fc\u00e7 Malazgirt ovas\u0131nda konumlan\u0131rlar. 4O\u2019l\u0131 ya\u015flar\u0131 a\u015fman\u0131n olgunlu\u011fu ve birikimiyle Muhammed Alparslan, K\u00fcrt ve T\u00fcrk-T\u00fcrkmen ittifak g\u00fcc\u00fcne komuta eder. Bizans kuvvetlerinin ba\u015f\u0131nda ise, \u0130mparator IV. Romen Diyojen\u2019dir. Ordusunun \u00e7ekirde\u011fi d\u0131\u015f\u0131ndaki yo\u011funluklu g\u00fc\u00e7; Slav, G\u00fcrc\u00fc, K\u0131p\u00e7ak, Got, Alman, Frank vb\u2026’lerinden m\u00fcte\u015fekkil olup, Pe\u00e7enek gibi T\u00fcrkmen budunlar da, paral\u0131 askerleridir. Bir tarafta;<\/strong> ortak din \u00f6rg\u00fcs\u00fc alt\u0131nda, m\u00fc\u015fterek d\u00fc\u015fmana ve onun zulm\u00fcne kar\u015f\u0131, varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrme nedeniyle g\u00f6n\u00fcll\u00fc olu\u015fmu\u015f bir ittifak g\u00fcc\u00fc olan T\u00fcrk-T\u00fcrkmen ve K\u00fcrt birlikteli\u011fi yer alm\u0131\u015f. Di\u011fer tarafta ise;<\/strong> hi\u00e7bir hakl\u0131 gerek\u00e7esi olmayan, talanc\u0131 ve zalimane uygulamalar\u0131yla K\u00fcrtlere ve Anadolu haklar\u0131na sald\u0131ran, \u00e7\u00fcr\u00fcm\u00fc\u015f ve miad\u0131n\u0131 doldurmu\u015f olan Bizans imparatorlu\u011fu vard\u0131r. Ve onun derledi\u011fi, para g\u00fcc\u00fcne dayanan ve ba\u015fka hi\u00e7bir ortak noktalar\u0131 bulunmayan, de\u011fi\u015fik k\u00fclt\u00fcr ve inan\u00e7lara sahip toplama paramiliter ordu kuvvetleri, kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya gelirler. 26 A\u011fustos 1071 g\u00fcn\u00fc ger\u00e7ekle\u015fen meydan muharebesinde K\u00fcrt ve T\u00fcrk-T\u00fcrkmen ittifak g\u00fcc\u00fc, sava\u015f meydan\u0131n\u0131n galibi olur. G\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar \u00e7ok\u00e7a s\u00f6z\u00fc edilen Malazgirt zaferi, K\u00fcrt ve T\u00fcrk-T\u00fcrkmen ittifak\u0131n\u0131n bir sonucuydu. Hatta Alparslan\u2019\u0131n ordu mevcudundan daha fazlas\u0131n\u0131 K\u00fcrt kabile-a\u015firet sava\u015f\u00e7\u0131lar\u0131 olu\u015fturmu\u015ftu.<\/p>\n

    Bu ba\u015far\u0131n\u0131n ard\u0131ndan TC\u2019nin kurulu\u015f s\u00fcreci dahil, K\u00fcrt-T\u00fcrk beraberli\u011fi de\u011fi\u015fik adlar ve yap\u0131lar i\u00e7inde varl\u0131klar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 sayg\u0131 ve hakkaniyet temelinde y\u00fcr\u00fctm\u00fc\u015flerdir. D\u00f6nem ihtiya\u00e7lar\u0131na g\u00f6re g\u00fc\u00e7 birli\u011fi yapm\u0131\u015flard\u0131r. Bu birlik kar\u015f\u0131s\u0131nda zorlanan Bizans ise, \u0130stanbul-Marmara ve Kuzey Ege\u2019ye s\u0131k\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Ege\u2019nin b\u00fcy\u00fck bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc ile \u0130zmir ve Antalya\u2019ya kadar T\u00fcrkler yay\u0131l\u0131rlar. Anadolu\u2019yu tamamen kaybeden \u0130mparatorluk her g\u00fcn daha da k\u00fc\u00e7\u00fclmeye, krizler i\u00e7inde debelenmeye s\u00fcr\u00fcklenir.<\/p>\n

    Sava\u015f\u0131n a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kartt\u0131\u011f\u0131 neticeleri \u015f\u00f6yle s\u0131ralayabiliriz.<\/p>\n

    1-<\/strong> T\u00fcrk-T\u00fcrkmen ve K\u00fcrt kavimleri i\u00e7in tarihi bir d\u00f6nemin ve birlikteli\u011fin ba\u015flamas\u0131d\u0131r.<\/p>\n

    2-<\/strong> Bu tarihi d\u00f6nem \u00f6zellikle T\u00fcrk-T\u00fcrkmen ve K\u00fcrt topluluklar\u0131 i\u00e7in daha \u00f6nce ba\u015flayan kavimle\u015fme s\u00fcrecinin b\u00fcy\u00fck bir oranda tamamlanmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n

    3-<\/strong> T\u00fcrk-T\u00fcrkmen boylar\u0131n\u0131n Anadolu topraklar\u0131na yay\u0131lmalar\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcndeki engel kald\u0131r\u0131lm\u0131\u015f, adeta Anadolu\u2019nun kap\u0131lar\u0131 T\u00fcrk-T\u00fcrkmenlere a\u00e7\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

    4-<\/strong> Bizans \u0130mparatorlu\u011funun as\u0131rlard\u0131r K\u00fcrtler \u00fczerinde y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc talan, gasp bask\u0131lar\u0131 sonland\u0131r\u0131larak, geli\u015fmenin \u00f6n\u00fcndeki ciddi bir bat\u0131 engeli kald\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

    5-<\/strong> \u0130sl\u00e2m dini bu ortakla\u015fma ili\u015fkisinde onlar\u0131 birbirine yak\u0131nla\u015ft\u0131ran ve birlikte hareket etmelerini sa\u011flayan tetikleyici dinamik-g\u00fc\u00e7 olmu\u015ftur. \u00d6nderli\u011fin belirlemesiyle; \u201char\u00e7 g\u00f6revini g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr\u201d.<\/p>\n

    B\u00fcy\u00fck Sel\u00e7uklu \u0130mparatorlu\u011fu i\u00e7inde \u00f6zerk yap\u0131lar olarak varl\u0131klar\u0131n\u0131 devam ettiren K\u00fcrt a\u015firetleri ve beylikleri, bu ittifakla Bizans\u2019\u0131n bask\u0131 ve talan\u0131ndan kurtulmu\u015flard\u0131r. Muhammed Alparslan sonras\u0131 \u00f6zellikle Harput\u2019tan Urfa\u2019ya, Amed\u2019ten Mardin ve Hasan Keyfe kadar uzanan Artuklular hakimiyetinde hayat\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcrken, kazan\u0131mlar\u0131 sadece siyasi tavr\u0131n sonucu geli\u015ftirdikleri askeri ba\u015far\u0131yla s\u0131n\u0131rl\u0131 kalmam\u0131\u015ft\u0131r. Malazgirt sava\u015f\u0131n\u0131n sonu\u00e7lar\u0131 Politik, Sosyolojik, Ekonomik, Felsefik, Sanatsal, Edebi, Bilim ve Teknik alanlara yans\u0131yarak bir b\u00fct\u00fcn k\u00fclt\u00fcrel yap\u0131lanmalar\u0131 etkilemi\u015ftir. Bu k\u00fclt\u00fcrel-(kategorik) gelene\u011fin do\u011fru \u00f6l\u00e7\u00fclerde, yerinde ve zaman\u0131nda i\u015flevsel k\u0131l\u0131nmas\u0131, d\u00f6nemin \u00e7ekim merkezlerinden biri olmay\u0131 ba\u015farmalar\u0131n\u0131 sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r. Zafer sarho\u015flu\u011funa kap\u0131lmayan, iktidar kavgas\u0131na bula\u015fmayan K\u00fcrtler ve T\u00fcrk-T\u00fcrkmenler bir\u00e7ok alanda ortakla\u015f\u0131p, yarat\u0131mlara ve yeniliklere imza atm\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n

    Zorunlu g\u00f6\u00e7ler ve Malazgirt zaferiyle ba\u015flayan B\u00fcy\u00fck Sel\u00e7uklu d\u00f6nemiyle Artuklular s\u00fcreci \u00f6zel irdelenmeyi beklerken, k\u0131saca getirilerine vurgu yapmakta fayda var.<\/p>\n

      \n
    1. A) Siyasi kazan\u0131mlar: <\/strong>Dinsel \u00f6rg\u00fc alt\u0131nda ortak d\u00fc\u015fmana kar\u015f\u0131 yap\u0131lan politik-askeri ittifak zaferle sonu\u00e7lan\u0131nca, K\u00fcrt-T\u00fcrk \u0130deolojik-dinsel birli\u011fi peki\u015fmi\u015f ve dinin ahlaka, sanata, edebiyata, bilime, teknolojiye ve felsefeye yans\u0131mas\u0131n\u0131 getirmi\u015ftir.<\/li>\n<\/ol>\n

      Uzla\u015fma, uyum, uygunluk ve beraberlik kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 sayg\u0131 ve ho\u015fg\u00f6r\u00fc i\u00e7inde geli\u015ferek devam etmi\u015ftir. B\u00f6ylece K\u00fcrt A\u015firetleri ve Mirlikleri \u00d6zerk yap\u0131lar\u0131n\u0131 geli\u015ftirerek, korumu\u015flard\u0131r.<\/p>\n

      K\u00fcrt-T\u00fcrk ittifak\u0131n\u0131n zaferi, siyasi-askeri getirileriyle birlikte, d\u0131\u015f sald\u0131r\u0131lara kar\u015f\u0131 ortak savunmay\u0131 g\u00fc\u00e7lendirmi\u015f, kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 olarak g\u00fcveni ve iradenin geli\u015fimini tetiklemi\u015ftir. Psikolojik \u00fcst\u00fcnl\u00fck ve rahatlama s\u0131k\u0131\u015fmalar\u0131 giderirken, geli\u015fmelerin \u00f6n\u00fcn\u00fc a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

        \n
      1. B) Sosyolojik getiriler: <\/strong>K\u00fcrtler i\u00e7in; klan, kabile ve a\u015firet sosyolojisinin bir \u00fcst a\u015famas\u0131n\u0131 ifade eden kavimle\u015fme s\u00fcreci h\u0131zlanarak tamamlanma d\u00f6nemine girmi\u015ftir. B\u00f6ylece K\u00fcrtler hem kabile hem a\u015firet hem de bir \u00fcst \u00f6rg\u00fc olan kavimle\u015fme i\u00e7inde T\u00fcrk-T\u00fcrkmen ve di\u011fer M\u00fcsl\u00fcman olan-olmayan halklarla birliktelikleri, k\u00fclt\u00fcrel gelene\u011fin devam\u0131 olarak i\u015flev g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr. T\u00fcrkler ise; aile, ota\u011f ve budun yap\u0131lanmas\u0131ndan kavimle\u015fmeye ge\u00e7i\u015f ya\u015fam\u0131\u015flard\u0131r. Dinin ve onun \u00f6rg\u00fcs\u00fc olan kavimle\u015fmenin sonucunda ahlaki \u00f6l\u00e7\u00fclerin de\u011fi\u015fmesini, geleneklerin farkl\u0131la\u015fmas\u0131n\u0131 k\u0131sacas\u0131 verili olan dine uyumunu ve uygunlu\u011funu getirmi\u015ftir.<\/li>\n
      2. C) Ekonomik ba\u015far\u0131lar: <\/strong>\u0130deolojik ve politik ba\u015far\u0131lar\u0131n yans\u0131mas\u0131 olarak, ilim, fikir ve teknikteki at\u0131l\u0131mlar yarat\u0131mlara ve \u00fcr\u00fcne d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr. Kervan yollar\u0131n\u0131n i\u015flevi artarken, kesi\u015fme noktalar\u0131ndaki pazarlar\u0131n zenginli\u011fi dillere destan olmu\u015ftur. \u0130pek ve Baharat yollar\u0131ndaki yo\u011funluk hem gelir art\u0131\u015f\u0131n\u0131 sa\u011flarken hem mal \u00e7e\u015fitli\u011fini zenginle\u015ftirmi\u015f hem de taleplerin kar\u015f\u0131lanmas\u0131 i\u00e7in \u00fcretimi h\u0131zland\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. Harput, Urfa, Amed, Mardin vb. \u015fehirler ile k\u0131rsal\u0131nda hem toplumlar\u0131n kendi i\u00e7inde hem de alt-toplum ile \u00fcst-toplum aras\u0131ndaki uyum ve uygunlu\u011fu geli\u015ftirmi\u015ftir.<\/li>\n
      3. D) \u0130lim, fikir ve Teknikteki geli\u015fmeler: <\/strong>B\u00fcy\u00fck Sel\u00e7uklu \u0130mparatorlu\u011fu hakimiyet alan\u0131n\u0131 kapsayan Antalya\u2019dan Konya\u2019ya, Kayseri\u2019den Erzurum’a, Sivas\u2019a, Elaz\u0131\u011f\u2019a, Halep\u2019e, Urfa\u2019ya, Amed\u2019e, Mardin\u2019e, Hasan Keyfe, Musul\u2019a oradan, Bat\u0131 \u0130ran ve Horasan\u2019a kadar k\u00fclliyeler olu\u015fturmu\u015ftur. Bu k\u00fclliyelerdeki medreseler eliyle ilim, fikir ve teknik geli\u015fmeler her yere ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131r.<\/li>\n<\/ol>\n

        Dinsel \u00f6rg\u00fcye dayal\u0131 bu e\u011fitim sisteminin geli\u015fim g\u00f6stermesi bilgi, birikim ve deney-tecr\u00fcbelerin yo\u011funla\u015fmas\u0131yla olmu\u015ftur. Felsefe, fizik, astronomi, t\u0131p, matematik-geometri, sanat, mimari, edebiyat gibi alanlarda bug\u00fcn dahi a\u015f\u0131lamayan ve \u00e7\u00f6z\u00fclemeyen hesaplar ve yap\u0131lanmalar, d\u00fc\u015f\u00fcnce ve y\u00f6ntemler ile \u00fcr\u00fcnler ve verimlilik geli\u015ftirilmi\u015ftir.<\/p>\n

        Birka\u00e7 \u00f6rnek vermek, konuya anlam ve dikkat kazand\u0131racakt\u0131r. T\u00fcrk-T\u00fcrkmenlerde;<\/p>\n

        Hac\u0131 Bekta\u015f Veli (1209-1271);<\/strong> Mutasavv\u0131f, Alim ve \u0130slam Filozofudur. Bekta\u015fili\u011fin d\u00fc\u015f\u00fcnce ve \u00f6nc\u00fcs\u00fcd\u00fcr. Ayn\u0131 zamanda \u00f6rg\u00fctleyicisidir. Takip\u00e7ilerine ise; Bekta\u015fi denilir.<\/p>\n

        Mevl\u00e2n\u00e2 Cel\u00e2ledd\u00een-i R\u00fbmi (Afganistan\/Belh:1207-1273 Konya):<\/strong> tasavvuf\u00e7u<\/a>,\u00a0ilahiyat\u00e7\u0131<\/a>\u00a0ve\u00a0Sufi<\/a>\u00a0bir \u015eairdir.<\/p>\n

        Tapduk Emre (13 yy. da ya\u015fam\u0131\u015ft\u0131r);<\/strong> \u015eair ve \u00d6\u011fretmendir. Yunus Emre’nin hem M\u00fcr\u015fidi hem de hocas\u0131d\u0131r.<\/p>\n

        Yunus Emre (1240-1320);<\/strong> \u00dcnl\u00fc \u015eair ve Mutasavv\u0131ft\u0131r. Ayn\u0131 zamanda dervi\u015ftir. Halk Ozan\u0131 olarak \u00fcnlenmi\u015ftir.<\/p>\n

        K\u00fcrt boyutunda ise; y\u0131llar\u0131n k\u00fclt\u00fcrel birikimi ve mevcut durum canl\u0131l\u0131k yaratm\u0131\u015ft\u0131r. Geli\u015fmeler her alanda yans\u0131mas\u0131n\u0131 bulmu\u015ftur. \u0130ttifak ve s\u00fck\u00fbnetle birlikte geli\u015fen yumu\u015fama at\u0131l\u0131m\u0131 ge\u00e7ekle\u015ftirmi\u015ftir.<\/p>\n

        Baba T\u00e2hir-i Ury\u00e2n (Hemedan: 1019-1055<\/strong>): <\/strong>Lur\u00ee ve Hemedan\u00ee nisbeleriyle K\u00fcrt\u2019\u00e7e yazm\u0131\u015ft\u0131r. \u015eairler aras\u0131nda sayg\u0131n bir konuma sahiptir. \u015eairin, gezgin bir dervi\u015f olabilece\u011fi s\u00f6ylenmektedir.<\/p>\n

        \u015eah\u00e2beddin S\u00fchreverdi ( <\/strong>esas ad\u0131;\u00a0Yahya bin Habe\u015f bin Em\u00eerek<\/em>)-(1154 – 1191):<\/strong> K\u00fcrt filozofu ve alimdir. \u0130\u015frakilik\u00a0\u00a0isimli fikr\u00ee ak\u0131m\u0131n kurucusudur. \u2018\u2019\u0130nsan yar\u0131 tanr\u0131, Tanr\u0131 m\u00fckemmel insand\u0131r\u2019\u2019 s\u00f6z\u00fc ona aittir. Yarat\u0131lan maddi-nanevi her \u015fey, insan merkezlidir. Ayr\u0131ca \u2018\u2019Ortado\u011fu maneviyat\u0131n, Bat\u0131 ise Maddiyat\u0131n d\u00fcnyas\u0131d\u0131r.\u2019\u2019 Vb. tesbitler ona aittir. Anadolu ve mezopotamya\u2019da y\u0131ld\u0131z\u0131 parlamaya ba\u015flayan S\u00fchreverd\u00ee’nin ba\u015far\u0131s\u0131 \u00e7e\u015fitli -Tutucu, yobaz ve do\u011fma olan- kimselerin ona kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmas\u0131na yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. Sonunda Halep ulemas\u0131n\u0131n karar\u0131yla d\u00f6nemin iktidarlar\u0131nca, S\u00fchreverd\u00ee 1191’de (37 ya\u015f\u0131nda) idam edilir.<\/p>\n

        Yine bir ba\u015fkas\u0131 \u2018\u2019R\u00fcyam da, Kabeyi etraf\u0131mda d\u00f6nerken g\u00f6rd\u00fcm\u2019\u2019 diyerek, idama gider.<\/p>\n

        Silvan\u2019da bulunan, 1147 y\u0131l\u0131nda Dicle nehri \u00fczerinde kurulan Malabadi K\u00f6pr\u00fcs\u00fc sadece bir mimari harika olmay\u0131p, \u00e7e\u015fitli sanat \u00fcr\u00fcnlerine ev sahipli\u011fi yapmaktad\u0131r. Yine k\u00f6pr\u00fcn\u00fcn orta kemerinin alt\u0131ndan, bug\u00fcn bile me\u015fhurlu\u011funu hakl\u0131 olarak koruyan Ayasofya kubbesinin, rahatl\u0131kla ge\u00e7ebildi\u011fi b\u00fcy\u00fckl\u00fcktedir. Renkli ta\u015flardan yap\u0131lan k\u00f6pr\u00fc, sanat eseri denilecek bir demir i\u015f\u00e7ili\u011fine sahiptir. D\u00fcnyadaki k\u00f6pr\u00fcler i\u00e7erisinde kemeri en geni\u015f (38,60 m.) oland\u0131r. Bug\u00fcn dahi hen\u00fcz bu statik hesap a\u015f\u0131lamam\u0131\u015f ve neye g\u00f6re, nas\u0131l, ne \u015fekilde bu belirleme yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r? sorusu halen sorulmakta ve cevab\u0131 aranmaktad\u0131r.<\/p>\n

        Evliya \u00c7elebi bu k\u00f6pr\u00fcy\u00fc ayr\u0131nt\u0131lar\u0131yla anlat\u0131rken, hayranl\u0131\u011f\u0131n\u0131 dile getirir. Yine Frans\u0131z Albert Gabriel: \u201cModern statik hesab\u0131n\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131 devirde bu a\u00e7\u0131kl\u0131kta o zaman i\u00e7in b\u00f6yle bir eser hayranl\u0131k ve takdiri muciptir\u2026 Balkanlarda, T\u00fcrkiye\u2019de, Orta Do\u011fu\u2019da bu a\u00e7\u0131kl\u0131kta, bu ya\u015fta k\u00f6pr\u00fc yoktur.\u201d diyerek, bir ger\u00e7e\u011fin alt\u0131n\u0131 \u00e7izer.<\/p>\n

        Yine Hasan Keyf\u2019te bulunan kaleyle ba\u011flant\u0131l\u0131 Dicle nehri \u00fczerinde in\u015fa edilen, a\u00e7\u0131lan ve kapanan k\u00f6pr\u00fc d\u00f6nemin ilgisini \u00e7eken eserdir.<\/p>\n

        Seyyahlara g\u00f6re; Amed\u2019te i\u00e7 kale denilen mevkideki y\u00f6netim saray\u0131 harikalarla doludur. Terazi sistemine (tart\u0131 kefelerine) g\u00f6re, insans\u0131z olarak otomatik a\u00e7\u0131lan ve kapanan kap\u0131lar, sakilik yapan, enstr\u00fcman \u00e7alan (zemberek sistemine g\u00f6re yap\u0131lm\u0131\u015f, mekanik kurmal\u0131) demir adamlar. Bug\u00fcn dahi ge\u00e7erli olan m\u00fchendislik harikas\u0131 olarak tan\u0131mlanan ve \u00e7\u00f6z\u00fcmlenemeyen Dilatasyon Fugalar\u0131 vb\u2026 bir\u00e7ok veri, d\u00f6nemin yaz\u0131l\u0131 kaynaklar\u0131nda yer alm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

        \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Eb\u00fb\u2019l \u0130z El Cezeri<\/strong> (1136-1209-\u00cesma\u00eel\u00ea Ciz\u00eer\u00ee) den bahsetmek, insanlar\u0131n kafas\u0131n\u0131 kar\u0131\u015ft\u0131racak d\u00fczeydedir. Bilim adam\u0131 ve m\u00fchendistir. Fizik ve mekanik alanlar\u0131nda yo\u011funla\u015farak, pek \u00e7ok ilke ve bulu\u015fa imza atar. Yapt\u0131\u011f\u0131 otomatik makineler g\u00fcn\u00fcm\u00fcz mekanik, robot ve sibernetik bilimlerinin temel ta\u015flar\u0131n\u0131 olu\u015fturmaktad\u0131r. Otomasyon konusunda da g\u00fcn\u00fcm\u00fcze \u0131\u015f\u0131k tutar. Siberneti\u011fin ilk ad\u0131mlar\u0131n\u0131 atar ve ilk robotu yap\u0131p \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131r. Pozitif-bilimlerce Robotun ve siberneti\u011fin babas\u0131 olarak tan\u0131mlan\u0131r. Ayr\u0131ca Leonardo da Vinci\u2019ye ilham kayna\u011f\u0131 oldu\u011fu s\u00f6ylenir.<\/p>\n

        Bilinen bir \u00e7ok eseri mevcuttur. Burada 80\u2019den fazla tasar\u0131 mevcuttur. 50 proje hayat bulmu\u015ftur. Bunlar\u0131n kullan\u0131m esaslar\u0131n\u0131, yararlanma olanaklar\u0131n\u0131 \u00e7izimlerle g\u00f6stermi\u015ftir. Ayr\u0131ca Amed Ulu Camii\u2019de bulunan G\u00fcne\u015f saati onun eseridir.<\/p>\n

        \u0130sma\u00eel\u00ea Ciz\u00eer\u00ee kitab\u0131nda; \u201ctatbikata \u00e7evrilmeyen her teknik ilmin, do\u011fru ile yanl\u0131\u015f aras\u0131nda kalaca\u011f\u0131n\u0131\u201d belirtir.<\/p>\n

        \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Nizami Gencevi<\/strong> (1141-1209), Felsefe, Edebiyat, Geometri, Astronomi, T\u0131p gibi alanlarda \u00e7al\u0131\u015fmalar yapan \u015fair ve d\u00fc\u015f\u00fcn adam\u0131d\u0131r. Divan edebiyat\u0131nda uygulanan ”Xemse” sistemi onun eseridir. Filozofik yan\u0131 a\u011f\u0131r basan Gencevi i\u00e7in Hegel: ”biz d\u00fc\u015f\u00fcncelerimizi Gencevi\u2019nin cebinde haz\u0131r bulduk” der.<\/p>\n

        Yine seyyahlar\u0131n anlat\u0131mlar\u0131na g\u00f6re; Ticaretin, tekni\u011fin olduk\u00e7a geli\u015fkinlik g\u00f6sterdi\u011fi, at\u00f6lye tarz\u0131 \u00fcretime -\u00f6n fabrika diyebilece\u011fimiz bir a\u015famaya- ge\u00e7ildi\u011fi belirtilir. Metal i\u015flemecili\u011finde ve tekstil alan\u0131nda patlamalar ya\u015far.<\/p>\n

        Erzurum, Urfa, Amed, Mardin gibi \u015fehirlerdeki geli\u015fkinlikten bahsederken, Kahire, Paris, Pekin, Tahran, Moskova vb. yerlerden t\u00fcccarlar\u0131n bu kentlerde yo\u011funla\u015ft\u0131klar\u0131n\u0131 vurgularlar. Bu \u015fehirlerin \u00e7ar\u015f\u0131lar\u0131, caddeleri, g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn vitrinlerle s\u00fcsl\u00fc ma\u011fazalar\u0131n\u0131 an\u0131msatmaktad\u0131r.<\/p>\n

        Benzer \u00f6rnekleri s\u0131ralamak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Ancak anla\u015f\u0131lmas\u0131 gereken ise T\u00fcrk-K\u00fcrt birlikteli\u011finin hangi sonu\u00e7lar\u0131n do\u011fmas\u0131na zemin te\u015fkil etti\u011fidir. Bug\u00fcn bunlar\u0131n \u00fcst\u00fc Kapitalist-modernite taraf\u0131ndan \u00f6rt\u00fclm\u00fc\u015f, g\u00f6r\u00fcnmez k\u0131l\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. D\u00f6neminde ise, Avrupa\u2019n\u0131n \u00e7ok ilerisinde adeta bir \u00f6n R\u00f6nesans s\u00fcrecine girilmi\u015ftir.<\/p>\n

        K\u00fcrt edebiyat\u0131 ba\u015fta Hevremanca (Hewrem\u00ee) sayesinde geli\u015fti. Luristan ve Erdel\u00e2n b\u00f6lgelerinde Goranca\u2019n\u0131n bir Y\u00e2rs\u00e2n\/Ehl-i Hak inanc\u0131na mensup p\u00eerler aras\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kan ve sonradan yaz\u0131ya ge\u00e7irilen Y\u00e2rs\u00e2n s\u00f6zl\u00fc edebiyat\u0131d\u0131r.<\/p>\n

        Bunun ilk temsilcisi; Mel\u00e2 Per\u00ee\u015f\u00e2n-i D\u00eenever\u00ee (Kirman\u015fah; 1356-1416):<\/strong> Per\u00ee\u015fann\u00e2me adl\u0131 mesnevisi g\u00fcn\u00fcm\u00fcze ula\u015fan \u015fairdir.<\/p>\n

        Ancak I. Mo\u011fol sald\u0131r\u0131lar\u0131yla k\u0131smen, II. Mo\u011fol sald\u0131r\u0131s\u0131 olan Timur ordular\u0131n\u0131n geride bir y\u0131k\u0131m ve telafisi m\u00fcmk\u00fcn olmayan felaket zinciri b\u0131rakmas\u0131yla r\u00f6nesans s\u00fcreci sekteye u\u011fram\u0131\u015ft\u0131r. Talan ve ya\u011fma, y\u0131kma ve yakma, gasp ve tecav\u00fcz, \u00f6l\u00fcm ve k\u0131r\u0131m her iki Mo\u011fol sald\u0131r\u0131lar\u0131n\u0131n artlar\u0131nda b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 harabeye d\u00f6nen, \u00e7\u00f6lle\u015fen diyarlard\u0131r. Bu duruma iktidar kavgalar\u0131 da eklenince geride ne resmi ittifak ne de antla\u015fmaya dayal\u0131 birliktelikler kalm\u0131\u015ft\u0131r. Alt-toplum, \u00fcst-toplum aras\u0131ndaki uzla\u015fmaya dayal\u0131 uyum ve uygunluktan geriye kalan ise alt-toplumun kendi i\u00e7inde zay\u0131flam\u0131\u015fta olsa, geleneksel birlikteli\u011fidir. Bu kategorik geleneksel birliktelik K\u00fcrt ve T\u00fcrk toplumlar\u0131n\u0131 birbirinden ayr\u0131lamaz bir olguya d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n

        T\u00fcrk egemen s\u0131n\u0131flar\u0131 s\u0131k\u0131\u015ft\u0131klar\u0131nda, zorland\u0131klar\u0131nda ya da krizli d\u00f6nmelere girdiklerinde K\u00fcrtleri hat\u0131rlam\u0131\u015f ve yeniden ittifaklar yolunu se\u00e7erek, birlikteli\u011fin tekrardan olu\u015fmas\u0131n\u0131 sa\u011flamaya \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n

        Ancak K\u00fcrt ve T\u00fcrk halklar\u0131n\u0131n birlikteli\u011fi ise, g\u00fcncelli\u011fini yitirse de hi\u00e7bir zaman birbirlerinden kopu\u015f ger\u00e7ekle\u015fmemi\u015ftir.<\/p>\n

         <\/p>\n

        T\u00fcrk Egemenlerinin K\u00fcrtleri Hat\u0131rlamas\u0131<\/strong><\/p>\n

        Osmanl\u0131 s\u00fcreci yeni bir antla\u015fman\u0131n yap\u0131lmas\u0131n\u0131 zorunlu k\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \u201cOsmanl\u0131 Sultan\u0131 Birinci Selim, \u0130ran Safevi Hanedan \u0130mparatorlu\u011fu\u2019nun yay\u0131lmas\u0131n\u0131 yine benzer bir ittifak anlay\u0131\u015f\u0131yla durdurmu\u015ftur. Ayn\u0131 tarihlerde (1514-1517) g\u00fcneyden gelen M\u0131s\u0131r merkezli Meml\u00fbk Sultanl\u0131\u011f\u0131 da \u0130dris-i Bitlis\u00ee \u00f6nc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcnde kurulan ittifakla \u00f6nce durdurulmu\u015f, sonra y\u0131k\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r (\u2026) 1514 y\u0131l\u0131ndaki \u00c7ald\u0131ran Sava\u015f\u0131nda Yavuz Selim\u2019in ordusunda yeni\u00e7erilerden daha fazla K\u00fcrt beylik ve a\u015firet kuvvetleri vard\u0131r. Sava\u015f hem verilen yer hem de askeri bak\u0131mdan Osmanl\u0131-K\u00fcrt ittifak\u0131yla (Amasya\u2019da yirmi sekiz K\u00fcrt Beyi ile Yavuz Selim aras\u0131ndaki protokol) kazan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Meml\u00fbklar\u0131n Urfa ve Mardin\u2019deki h\u00e2kimiyeti g\u00f6z \u00f6n\u00fcne getirildi\u011finde, Mercidab\u0131k (Kuzey Suriye\u2019de Halep\u2019e yak\u0131n bir yer) Sava\u015f\u0131n\u0131n da benzer karakterde oldu\u011fu g\u00f6r\u00fcl\u00fcr\u2026\u201d (\u00d6: C:5)<\/p>\n

        Osmanl\u0131 Sultan\u0131yla yap\u0131lan uzla\u015fma ve antla\u015fma zemini i\u00e7inde kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 g\u00fcven ve g\u00fcvenlik sa\u011flayan bir durumdur. \u00a0Antla\u015fman\u0131n kimi maddeleri \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n

          \n
        1. a)<\/strong> K\u00fcrt Mirleri Beyleri ve a\u015firet reisleri ba\u011f\u0131ms\u0131z olacak<\/li>\n
        2. b)<\/strong> Beyliklerde y\u00f6netim, Sultan\u0131n onay\u0131ndan ge\u00e7mek \u015fart\u0131yla K\u00fcrt geleneklerine g\u00f6re soydan ge\u00e7ecek.<\/li>\n
        3. c)<\/strong> K\u00fcrtler Osmanl\u0131lar yan\u0131nda sava\u015fa kat\u0131lacak.<\/li>\n
        4. d)<\/strong> K\u00fcrtler, halifelik hediyesini \u00f6demekle y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcr.<\/li>\n
        5. e)<\/strong> K\u00fcrtler Sultanla birlikte sava\u015fa kat\u0131lmak zorunda olmalar\u0131n kar\u015f\u0131n; Mirler, Sancaklar ve Ocaklar s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 geni\u015fletmeyecekler.<\/li>\n<\/ol>\n

          f-)<\/strong> K\u00fcrtler ve K\u00fcrdistan’\u0131n d\u0131\u015f sald\u0131r\u0131lara kar\u015f\u0131 savunmas\u0131n\u0131 Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu yapacak.<\/p>\n

          \u0130dari durum:<\/strong><\/p>\n

          Antla\u015fma sonucu K\u00fcrdistan b\u00f6lgeleri \u00fc\u00e7 (3) kategoriye ayr\u0131ld\u0131: 1-<\/strong>H\u00fck\u00fcmetler, 2-<\/strong>Yurtluklar=Ocaklar, 3-<\/strong>Sancaklar.<\/p>\n

          Bu antla\u015fma do\u011frultusunda K\u00fcrt ve K\u00fcrdistan ger\u00e7ekli\u011finde bir geli\u015fim s\u00fcreci ya\u015fan\u0131r. \u00d6zellikle elde edilen siyasi kazan\u0131mlar Ekonomi, Ticaret, Teknik, \u00dcretim, Edebiyat, Mimari vb. alanlara yans\u0131r. K\u00fclt\u00fcr\u00fcn t\u00fcm boyutlar\u0131yla kazan\u0131ml\u0131 bir d\u00f6neme ad\u0131m at\u0131lm\u0131\u015f olur.<\/p>\n

          \u015eeref Han\u2019\u0131n (1543 \u2013 1603 Bitlis):<\/strong><\/p>\n

          \u00d6zellikle Bitlis emirlerinden yazm\u0131\u015f oldu\u011fu \u201c\u015eerefname\u201d<\/strong> adl\u0131 tarih \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 g\u00fcn\u00fcm\u00fczde bile en anlaml\u0131 bir eserdir. Devlet adam\u0131, siyaset\u00e7i, edebiyat\u00e7\u0131, \u015fair ve yazard\u0131r.<\/p>\n

          Fekiyi Teyran (1561-1641; M\u00fck\u00fcs):<\/strong><\/p>\n

          \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <\/strong>K\u00fcrt<\/a>\u00a0mutasavv\u0131f<\/a>,\u00a0\u015fair<\/a>\u00a0ve\u00a0halk edebiyat\u00e7\u0131s\u0131d\u0131r<\/a>. Eserlerinde\u00a0do\u011fa<\/a>,\u00a0tasavvuf<\/a>\u00a0ve\u00a0halk hik\u00e2yeleri<\/a>\u00a0\u00f6n plandad\u0131r.<\/p>\n

          Melay\u00ea Ciz\u00eer\u00ee (1567-1640 Cizre):<\/strong><\/p>\n

          As\u0131l ad\u0131; Ahmed b. Muhammed el-Boti (Boht\u00ee) dir. K\u00fcrt Mutasavv\u0131f, \u015eair ve alimdir. Bug\u00fcn hala dile getirilen \u015fark\u0131lara d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclen \u015fiirleri mevcuttur.<\/p>\n

          Ahmedi Xani (1651-l707 Do\u011fubeyazit)<\/strong>:<\/p>\n

          D\u00fcnya Klasiklerinde yer alan, \u00fcnl\u00fc eseri Mem-\u00fc Zin<\/strong> bu d\u00f6nemlerin \u00fcr\u00fcn\u00fcd\u00fcr. K\u00fcrt<\/a>\u00a0\u015fair<\/a>,\u00a0yazar<\/a>,\u00a0edebiyat\u00e7\u0131<\/a>,\u00a0sosyolog<\/a>,\u00a0dilbilimci<\/a>,\u00a0kel\u00e2mc\u0131<\/a>,\u00a0mutasavv\u0131f<\/a>,\u00a0astronom<\/a>\u00a0ve\u00a0filo\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 zof\u2019tur<\/a>.<\/p>\n

          Teksiltil i\u015finde b\u00fcy\u00fck at\u0131l\u0131m ya\u015fan\u0131r. \u00d6rnek olarak; Sultan IV. Murad<\/strong>\u2019\u0131n dillere destan Ota\u011f\u0131n\u0131 Diyarbak\u0131rl\u0131 \u00e7ad\u0131rc\u0131 ustalar\u0131 \u00f6rerler.<\/p>\n

          Xarput, Erzincan, Erzurum, Urfa, Amed, Mardin gibi kentlerde geli\u015fmelere ba\u011fl\u0131 olarak, Kahire, Tahran, Moskova, Paris, Londra, Pekin\u00a0\u00a0 vb. yerlerden t\u00fcccarlar\u0131n bu kentlerde ticaret i\u00e7in bulunduklar\u0131n\u0131 belirtirler. Bu \u015fehirlerin \u00e7ar\u015f\u0131lar\u0131 g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn vitrinlerle s\u00fcsl\u00fc ma\u011fazalar\u0131n\u0131 an\u0131msatmaktad\u0131r. \u00dcretimin, yenili\u011fin ve zenginli\u011fin ileri a\u015famalara s\u0131\u00e7ramas\u0131, k\u00fclt\u00fcrel geli\u015fmeleri de tetikler.<\/p>\n

          Bitlis merkezli k\u00fclt\u00fcrel s\u0131\u00e7rama ve yap\u0131la\u015fmalar, bug\u00fcn bile hayranl\u0131kla dillendirilmekte ve seyredilmektedir.<\/p>\n

          T\u00fcrklerde (Osmanl\u0131) ise; Bat\u0131da ya\u015fanan t\u0131kanma, do\u011fuya yay\u0131larak a\u015f\u0131lm\u0131\u015f olur. Osmanl\u0131 devleti \u0130mparatorluk s\u00fcrecine ge\u00e7mi\u015f olur. Ve Osmanl\u0131 bir do\u011fu \u0130mparatorlu\u011funa d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr. Cami, medrese, kapal\u0131 \u00e7ar\u015f\u0131lar, k\u00f6pr\u00fcler, su kemeri ve sarn\u0131\u00e7lar\u0131n in\u015fas\u0131nda at\u0131l\u0131m yapar. K\u00fclliyelerin say\u0131s\u0131 hayli artar.<\/p>\n

          \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Matrak\u00e7\u0131 Nasuh (1480-1564);<\/strong> matematik\u00e7i, kartograf, co\u011frafyac\u0131, minyat\u00fcrc\u00fc, mucit, denizci, ressam, mekanik bilimci\u2026<\/p>\n

          \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Mehmed Ebussuud Efendi (1490-1574);<\/strong> Hukuk\u00e7u, \u015eair ve Kur’an M\u00fcfessiridir. \u015eeyh\u00fclislam g\u00f6revinde bulunmu\u015ftur.\u00a0 Verdi\u011fi fetvalarla bilinir.<\/p>\n

          \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Sinaneddin Yusuf (Mimar Sinan 1488-1590);<\/strong><\/p>\n

          M\u00fchendis ve Mimard\u0131r. Camii, Mescit, Medrese, Su yolu, K\u00f6pr\u00fc, Saray, Kervansaray, Hamam vb. toplamda 375 eser in\u015faa etmi\u015ftir. 102 y\u0131l ya\u015fam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

          \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Hez\u00e2rfen Ahmed \u00c7elebi (1609-1640); <\/strong><\/p>\n

          \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <\/strong>M\u00fccit ve Bilgindir. Galata Kulesinden, \u00dcsk\u00fcdar’a kadar 3358 mt. u\u00e7mu\u015ftur. \u00a0Hez\u00e2rfen\u00a0kelimesi ise; “bin fenli”, “bin h\u00fcnerli, bin marifetli” anlam\u0131ndad\u0131r. K\u00fcrt\u00e7e, Fars\u00e7a, Ermenice ve Suryanice bir kelimedir.<\/p>\n

          \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Evliya \u00c7elebi (Dervi\u015f Mehmet Zilli: 1611-1681);<\/strong><\/p>\n

          Seyyah ve nesir (tarih) yaz\u0131c\u0131s\u0131 olarak bilinir. 40 y\u0131l seyyahl\u0131k yapm\u0131\u015f, 257 \u015fehir gezmi\u015ftir. Zekas\u0131 ve g\u00fczel konu\u015fmas\u0131yla bilinir. 10 Ciltlik seyahatnamesi mevcuttur. Daha nice \u015fahsiyetler bu s\u00fcre\u00e7te varl\u0131k g\u00f6stermi\u015flerdir.<\/p>\n

           <\/p>\n

          Kurgusal T\u00fcrkl\u00fc\u011f\u00fcn Ulus-devleti<\/strong><\/p>\n

          Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fuyla yap\u0131lan antla\u015fma taraflarca yenilenip, g\u00fcncelle\u015ftirilmeyince, h\u00fckm\u00fc yava\u015f yava\u015f erimeye ve \u0130ller yasas\u0131yla birlikte ortadan kald\u0131r\u0131lmaya ba\u015flan\u0131nca \u00e7at\u0131\u015fmal\u0131 bir s\u00fcre\u00e7 ba\u015flar. \u00d6nceleri Mirler ve Beyler \u00f6nc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcnde geli\u015fen isyanlar, zamanla yerini tarikat ve A\u011falara oradan da \u00f6rg\u00fctlere=partilere b\u0131rak\u0131r.<\/p>\n

            \n
          1. Emperyalist Payla\u015f\u0131m Sava\u015f\u0131 sonras\u0131 karga\u015fa ve kaos durumu derinle\u015fir. Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu \u0130ngiliz, Frans\u0131z ve \u0130talya aras\u0131nda payla\u015ft\u0131r\u0131larak Sevr antla\u015fmas\u0131 yap\u0131l\u0131r. Ard\u0131ndan Yunan Krall\u0131\u011f\u0131 harekete ge\u00e7irilerek, Ege ve \u0130\u00e7 Anadolu i\u015fgale \u00e7al\u0131\u015f\u0131l\u0131r.<\/li>\n
          2. Kemal\u2019in K\u00fcrtlere dayal\u0131 \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131, b\u00fcy\u00fck bir kesim taraf\u0131ndan olumlu ve uygun bulunarak, kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 sayg\u0131 ve varolu\u015fsal haklar temelinde uzla\u015fma yoluna gidilir. \u0130nkar ve asimilasyon s\u00f6z konusu de\u011fildir hen\u00fcz. Ancak toplumun ba\u015f\u0131na bela edilen ulus-devlet yap\u0131lanmalar\u0131 \u015foven ve milliyet\u00e7i strateji ve politikalarla homojen bir yap\u0131 olu\u015fturmaya do\u011fru gider. TC-devlet elitlerinin olu\u015fturdu\u011fu kurgusal-t\u00fcrkl\u00fck hem K\u00fcrtlerin hem de Anadolu halklar\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131na bela edilir. Buna kar\u015f\u0131 geli\u015fen K\u00fcrt isyanlar\u0131n da \u015fiddet uygulanarak, \u00f6l\u00fcm ve katliamla bast\u0131r\u0131larak, k\u00fclt\u00fcrel soyk\u0131r\u0131m s\u00fcrecine ge\u00e7ilir. K\u00fcrtlerin b\u00f6ylesi bir durumu kabullenmeleri, ba\u015fkala\u015farak kimlik ve k\u00fclt\u00fcrlerinden, dil ve tarihsel ger\u00e7ekliklerinden kopmalar\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olmaz. Her t\u00fcrl\u00fc yasa\u011fa, i\u015fkenceye, zulme kar\u015f\u0131 direni\u015f g\u00f6sterilir. Halende bu devam etmektedir.<\/li>\n<\/ol>\n

            Kurgulanm\u0131\u015f bir kimlik ve uydurma-mitlere bo\u011fulmu\u015f bir tarih bilinciyle mevcut sorunlar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm yoluna girilmesi olas\u0131 de\u011fildir. Ancak do\u011fru adland\u0131rma ve tan\u0131mlamalarla k\u00fclt\u00fcrel-gelenek etraf\u0131nda sorunlar \u00e7\u00f6z\u00fcme kavu\u015fabilir. Yeter ki; inkardan ve soyk\u0131r\u0131mdan vazge\u00e7ilsin. Anla\u015f\u0131lmas\u0131 olanaks\u0131z olan ise; Ulus-devletin fa\u015fizmi t\u0131rmand\u0131rarak bu gidi\u015fatta \u0131srar etmesidir. \u0130nada dayal\u0131 politikalar d\u00f6nemi orta \u00e7a\u011fda kalm\u0131\u015ft\u0131r. D\u00f6neme ve geli\u015fmelere vak\u0131f olmak gerekir. Demokrasinin \u00e7\u00f6zemeyece\u011fi hi\u00e7bir sorun yoktur.<\/p>\n

            Demokrasi gelene\u011fi toplumsald\u0131r. Ortado\u011fu halklar\u0131n\u0131n ya\u015fam kayna\u011f\u0131d\u0131r. Birlikteliklerin gelecek \u00f6rg\u00fcs\u00fcd\u00fcr. Binlerce y\u0131ld\u0131r zengin, \u00fcreten ve d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcren bir k\u00fclt\u00fcr\u00fcn sahibi olan Ortado\u011fu, bilgi ve birikim deryas\u0131d\u0131r. Ge\u00e7mi\u015f zamanlar da en s\u0131k\u0131\u015f\u0131k ve kaoslu hallerden \u00e7\u0131k\u0131\u015flar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm yollar\u0131n\u0131 ve ideolojisini bulmu\u015ftur. Demokratik-Ulus \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcn\u00fc geli\u015ftiren, halklar\u0131n birlikteli\u011fini \u00f6ng\u00f6ren \u00d6nderlik paradigmas\u0131 b\u00fcy\u00fck bir hazinedir. Bu kaynak g\u00fcc\u00fcn\u00fc ve beslenme damarlar\u0131n\u0131 Ortado\u011fu demokratik-k\u00fclt\u00fcr\u00fcne ba\u011flam\u0131\u015ft\u0131r. Bu k\u00fclt\u00fcrel miras ve d\u00fcnya deneyimleriyle olu\u015fturulan Demokratik-uzla\u015f\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcmleri, b\u00f6lge halklar\u0131 i\u00e7in beraberli\u011fin ya\u015fam dayana\u011f\u0131d\u0131r. Bu beslenme dayanaklar\u0131 her sorun ve krizli hallerin hatta kaoslu durumlar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm form\u00fcl\u00fc olmu\u015ftur. Ortado\u011fu\u2019nun ge\u00e7mi\u015f k\u00fclt\u00fcr ve inan\u00e7lar\u0131ndan beslenen \u0130sl\u00e2miyet, H\u0131ristiyanl\u0131k ve Musevilik ayn\u0131 k\u00f6kene dayan\u0131r. Bu dinlerin zaman farkl\u0131l\u0131klar\u0131 i\u00e7inde g\u00fcncelle\u015ferek ifadeye d\u00f6n\u00fc\u015fmesi d\u00f6nem \u00e7\u00f6z\u00fcmlerini getirmi\u015ftir. Bu \u00e7\u00f6z\u00fcmler geni\u015f anlamdaki demokrasi esasl\u0131 k\u00fclt\u00fcrel tan\u0131mlard\u0131r. Ayn\u0131 zamanda halklar aras\u0131ndaki geleneksel ortakl\u0131\u011f\u0131n a\u00e7\u0131k bir \u00f6rne\u011fini ortaya koymu\u015flard\u0131r. Ortado\u011fu ger\u00e7ekli\u011finin yal\u0131n izah\u0131 budur. Birliktelik hayat\u0131n her olgusuna sirayet etmi\u015f gibidir. Sadece \u201cK\u00fcrt T\u00fcrks\u00fcz, T\u00fcrk\u2019de K\u00fcrts\u00fcz Olamaz\u201d demek yeterli de\u011fildir. Ortado\u011fu\u2019nun geli\u015fim ger\u00e7ekli\u011finde, k\u00fclt\u00fcrel olu\u015fum ve ak\u0131\u015f\u0131nda halklar birliktelik i\u00e7inde olmal\u0131d\u0131r. K\u00fcrt T\u00fcrks\u00fcz olamayaca\u011f\u0131 gibi, Arap, Fars, Ermeni ve Suryani-Asuri olmadan da, K\u00fcrt olamaz. Tersi de ge\u00e7erlidir. T\u0131pk\u0131 bir madalyonun iki y\u00fcz\u00fc gibidir. T\u00fcrk, Arap, Fars, Ermeni ve Suryani-Asuri K\u00fcrtler olmadan da onlar olamazlar.<\/p>\n

            Peki, olursa ne olur? Her \u015feyden \u00f6nce kendilerine ve onlar\u0131n yarat\u0131m\u0131 olan k\u00fclt\u00fcrlerine ters bir olgudur. E\u015fyan\u0131n tabiat\u0131na ayk\u0131r\u0131d\u0131r. Nas\u0131l ki, K\u00fcrtlerin demokratikle\u015fmesi, T\u00fcrklerin, Araplar\u0131n, Farslar\u0131n ve bir b\u00fct\u00fcn Ortado\u011fu\u2019nun Demokratikle\u015fmesini getirecekse, soyk\u0131r\u0131ma tabi tutulmu\u015f K\u00fcrtl\u00fckte ayn\u0131 zamanda T\u00fcrklerin, Araplar\u0131n, Farslar\u0131n vb. di\u011fer Ortado\u011fu halklar\u0131n\u0131n k\u0131r\u0131m\u0131d\u0131r.\u00a0 Demokrasiden, \u00d6zg\u00fcrl\u00fcklerden ve genel temel haklardan yoksun bir durum geli\u015fir. Bug\u00fcn ya\u015fananlar ve ger\u00e7eklik budur. Mevcut durumun halklar\u0131n k\u00fclt\u00fcrel gelene\u011fine uygun ve uyumlu hale getirilmesi gerekir. Uzla\u015f\u0131, ortakla\u015fma ve birliktelik insani ve toplumsal varolu\u015fun karakteri ve \u00f6zelli\u011fidir.<\/p>\n

             <\/p>\n

            \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Cumhuriyet T\u00fcrkiye’sinin Kazan\u0131mlar\u0131 Neler Olabilir<\/strong><\/p>\n

            Ortado\u011fu halklar\u0131n\u0131n do\u011fru temelde ve \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131zl\u0131k ekseninde, geli\u015ftiren ve d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcren olabilmeleri i\u00e7in birliktelikleri, ortakl\u0131klar\u0131 gereklidir. Bunun i\u00e7inde iktidar ve egemen yap\u0131lar\u0131yla da uzla\u015fma, uyum ve uygunluk i\u00e7inde olmak kurtulu\u015fun, k\u0131sacas\u0131 demokrasinin gerekleridir. Ve demokratik y\u00fcklem, Ortado\u011fu\u2019nun k\u00fclt\u00fcrel olgusunun, olu\u015fum karakteridir. \u0130\u015fe, demokratik-anayasal \u00e7\u00f6z\u00fcm ve g\u00fcvence ile ba\u015flanmal\u0131d\u0131r. Verili tek\u00e7i cumhuriyetlerin, demokratik k\u0131l\u0131nmas\u0131yla yola \u00e7\u0131k\u0131lmal\u0131d\u0131r. B\u00fct\u00fcn zehirlenmelerin panzehiri olan demokrasi olgusu, b\u00fct\u00fcn yap\u0131lanmalar\u0131n ve olu\u015fumlar\u0131n ba\u015fat\u0131 haline getirilmelidir. \u00d6zy\u00f6netim ve \u00d6zsavunma eksenli \u00f6zerklikler, demokratik-ulus \u00e7at\u0131lar\u0131 alt\u0131nda bulu\u015fturulunca halklar\u0131n karde\u015fli\u011fi ve bu birlikteli\u011fe dayal\u0131 Ortado\u011fu halklar bayram\u0131 geli\u015fir.<\/p>\n

            Cumhuriyetten bu yana geli\u015fenleri ve geli\u015fmeleri dikkate ald\u0131\u011f\u0131m\u0131zda ortaya \u00e7\u0131kan ise, T\u00fcrkler a\u00e7\u0131s\u0131ndan b\u00fcy\u00fck bir zayiat vard\u0131r. Birka\u00e7 trilyon dolar tutar\u0131ndaki kay\u0131plar d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde, T\u00fcrkiye Cumhuriyeti halklar\u0131yla toplumlar\u0131n\u0131n ne kadar geri ve ma\u011fdur b\u0131rak\u0131ld\u0131\u011f\u0131 daha iyi anla\u015f\u0131lm\u0131\u015f olacakt\u0131r. K\u00f6r bir inat u\u011fruna neler kaybedilmi\u015f. Hesab\u0131 dahi yap\u0131lamaz olmu\u015ftur. Bunun ceremesini \u00e7eken T\u00fcrkiye Halklar\u0131 ve toplumlar\u0131 olmu\u015ftur. Kazanan\u0131 ise, uluslararas\u0131 g\u00fc\u00e7ler ile birka\u00e7 i\u015fbirlik\u00e7i hanedanlard\u0131r. Buna kazan\u0131m demek ne kadar do\u011frudur. T\u00fcrkiye halklar\u0131 devasa diyebilece\u011fimiz kay\u0131plara u\u011fram\u0131\u015ft\u0131r. Hem maddi hem manevi hem de fiziki kay\u0131plar tahmin edilemeyecek miktardad\u0131r. 100 y\u0131l\u0131 a\u015fan bu ink\u00e2r siyaseti \u00e7ok b\u00fcy\u00fck yitimleri beraberinde getirmi\u015ftir. T\u00fcrkiye Cumhuriyeti heba edilerek, kurbanl\u0131k koyun misali sunulmu\u015ftur. Demokrasi, \u00f6zg\u00fcrl\u00fckler, insan haklar\u0131, emek konular\u0131 vb. hususlarda a\u015f\u0131r\u0131 derecede geri kalm\u0131\u015ft\u0131r. Kad\u0131n haklar\u0131nda ise adeta s\u0131n\u0131fta \u00e7ak\u0131l\u0131p kalm\u0131\u015ft\u0131r. Orta \u00e7a\u011f\u0131 ya\u015famaktad\u0131r. Bi\u00e7im, \u00f6z\u00fc kurtarmaz. T\u00fcrkiye ye gerekli olan ise \u00d6zd\u00fcr. Ve ona uygun olan bi\u00e7imdir. Her \u00f6z, bir bi\u00e7imle ifadeye kavu\u015fur. Ancak T\u00fcrkiye’de ise bu \u00f6z yoktur. Acilen Demokrasiye ad\u0131m at\u0131larak, \u00f6ze ge\u00e7i\u015f sa\u011flanmal\u0131d\u0131r. B\u00f6ylece D\u00fcnya \u00d6nc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc yakalanm\u0131\u015f olur. Siyaset ve Hukuk, demokratik n\u00fcveler kazan\u0131r.<\/p>\n

            K\u00fcrt cephesinde ise, tahlili zor olan, ac\u0131larla kazan\u0131lm\u0131\u015f, bilin\u00e7 ve \u00f6rg\u00fctl\u00fcl\u00fck mevcuttur. B\u00fct\u00fcn kay\u0131plara, y\u0131k\u0131mlara ve \u015fiddete ra\u011fmen K\u00fcrtler kazan\u00e7l\u0131d\u0131rlar. Demokrasi, \u00d6zg\u00fcrl\u00fck ve \u0130nsan Haklar\u0131 temelinde yeniden yap\u0131lanm\u0131\u015f olarak, Siyaset ve Hukuk m\u00fccadelesini Demokratik \u00f6l\u00e7\u00fclerde y\u00fcr\u00fctmektedirler. Demokrasi ve Bar\u0131\u015f\u0131n ne demek oldu\u011funun bilinciyle hareket ediyorlar.<\/p>\n

            \u00a0<\/strong><\/p>\n

             <\/p>\n

             <\/p>\n

             <\/p>\n

             <\/p>\n

             <\/p>\n

             <\/p>\n

             <\/p>\n

             <\/p>\n

             <\/p>\n

             <\/p>\n

             <\/p>\n

             <\/p>\n

             <\/p>\n

             <\/p>\n

             <\/p>\n

             <\/p>\n

             <\/p>\n

             <\/p>\n

             <\/p>\n

             <\/p>\n

             <\/p>\n

             <\/p>\n

             <\/p>\n

             <\/p>\n

             <\/p>\n

             <\/p>\n

             <\/p>\n

             <\/p>\n

             <\/p>\n

             <\/p>\n

             <\/p>\n

             <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

            \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 K\u00dcLT\u00dcREL B\u0130R GELENE\u011e\u0130N G\u00dcNCEL HAL\u0130: \u201cK\u00dcRT T\u00dcRKS\u00dcZ, T\u00dcRK\u2019DE K\u00dcRTS\u00dcZ OLAMAZ\u201d \u00a0 \u00a0 Y\u0131lmaz BARAN \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Demokratik S\u00fcrecin Ba\u015flamas\u0131 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 50 y\u0131l\u0131 a\u015fan m\u00fccadele s\u00fcrecinde gelinen a\u015famay\u0131, K\u00fcrtler a\u00e7\u0131s\u0131ndan yeterli bulan \u00d6nder APO bu tehlikeli gidi\u015fata dur demek i\u00e7in, demokratik s\u00fcreci ba\u015flatm\u0131\u015ft\u0131r. Mevcut \u00f6rg\u00fctl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc ve silahl\u0131 direni\u015fin getirilerini g\u00f6zetmi\u015f, siyasal ve hukuksal yanlar\u0131n eksikli\u011fi \u00fczerinden, […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":7974,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[17],"tags":[],"class_list":["post-7973","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-demokratik-siyaset"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tirki.komunar.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7973","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tirki.komunar.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tirki.komunar.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tirki.komunar.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tirki.komunar.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=7973"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/tirki.komunar.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7973\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7975,"href":"https:\/\/tirki.komunar.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7973\/revisions\/7975"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tirki.komunar.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/7974"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tirki.komunar.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=7973"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tirki.komunar.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=7973"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tirki.komunar.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=7973"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}